There's No Such Thing as a Sexual Relationship: Two Lessons on Lacan

Insurrections: Critical Studies in Religion, Politics, and Culture

by Alain Badiou, Barbara Cassin, Kenneth Reinhard (Introduction)

Published in 1973, "L'Etourdit" was one of the French philosopher Jacques Lacan's most important works. The book posed questions that traversed the entire body of Lacan's psychoanalytical explorations, including his famous idea that "there is no such thing as a sexual relationship," which seeks to undermine our certainties about intimacy and reality.

In There's No Such Thing as a Sexual Relationship, Alain Badiou and Barbara Cassin take possession of Lacan's short text, thinking "with" Lacan about his propositions and what kinds of questions they raise in relation to knowledge. Cassin considers the relationship of the real to language through a Sophist lens, while the Platonist Badiou unpacks philosophical claims about truth. Each of their contributions echoes back to one another, offering new ways of thinking about Lacan, his seminal ideas, and his role in advancing philosophical thought.

Genres: Philosophy, Psychoanalysis

136 pages, Paperback

First published March 31, 2010

About the author

Alain Badiou, Ph.D., born in Rabat, Morocco in 1937, holds the Rene Descartes Chair at the European Graduate School EGS. Alain Badiou was a student at the École Normale Supérieure in the 1950s. He taught at the University of Paris VIII (Vincennes-Saint Denis) from 1969 until 1999, when he returned to ENS as the Chair of the philosophy department. He continues to teach a popular seminar at the Collège International de Philosophie, on topics ranging from the great 'antiphilosophers' (Saint-Paul, Nietzsche, Wittgenstein, Lacan) to the major conceptual innovations of the twentieth century. Much of Badiou's life has been shaped by his dedication to the consequences of the May 1968 revolt in Paris. Long a leading member of Union des jeunesses communistes de France (marxistes-léninistes), he remains with Sylvain Lazarus and Natacha Michel at the center of L'Organisation Politique, a post-party organization concerned with direct popular intervention in a wide range of issues (including immigration, labor, and housing). He is the author of several successful novels and plays as well as more than a dozen philosophical works.

Trained as a mathematician, Alain Badiou is one of the most original French philosophers today. Influenced by Plato, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Jacques Lacan and Gilles Deleuze, he is an outspoken critic of both the analytic as well as the postmodern schools of thoughts. His philosophy seeks to expose and make sense of the potential of radical innovation (revolution, invention, transfiguration) in every situation.

Reviews

[Adriana Scarpin · Rating 4 out of 5]

Em Não há relação sexual que discorre sobre o tema de O aturdito de Lacan o texto principal é o de Barbara Cassin. Argumentando sobre o fato de Lacan ser um sofista moderno (ela tem um outro livro que fala especificamente sobre isso que saiu pela Autêntica) que reverte o que Aristóteles dizia sobre o sentido, o que torna Lacan por si só um dos maiores pensadores do século XX e a Cassin uma das maiores comentadoras dele no XXI.
O livro encerra com um textinho do Badiou que em geral não argumenta nada de muito novo.

[Martin Hare Michno · Rating 3 out of 5]

Two relatively short essays, one by Barbara Cassin, one by Alain Badiou, both on the Lacanian axiom "there is no such thing as a sexual relationship", an axiom which Cassin identifies as the obverse to Aristotle's principle of non-contradiction. Cassin is original, clever, and convincing in her reading of Lacan as a sophist, very outside-the-box thinking, bringing the psychoanalyst. Both extremely difficult and I didn't understand most of it.

[Aaron Schuschu · Rating 3 out of 5]

Basically…. I think it means… I think it’s mostly about the ambiguities of meaning and how nobody is ever 100% understood. And then Badiou entertaining the proposition for the purposes of disagreeing with it.

[Rebecka Häggström]

Läste 20% bara. Gillade den

[Attasit Sittidumrong · Rating 5 out of 5]

หลักๆแล้วเนื้อหาของหนังสือเล่มนี้จะเกี่ยวข้องกับบทความชิ้นหนึ่งของฌาร์ค ลากอง นักจิตวิเคราะห์ชาวฝรั่งเศสคนสำคัญผู้มีบทบาทโดดเด่นในแวดวงจิตวิเคราะห์และปรัชญาตลอดครึ่งหลังของศตวรรษที่แล้ว บทความชิ้นดังกล่าวของลากองมีชื่อว่า L’Etourdit เป็นบทความที่เขียนขึ้นในปี ค.ศ. 1972 (ตีพิมพ์ในปี ค.ศ.1973) และได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษในชื่อ “A Bilingual Presentation of the First Turn” บทความชิ้นนี้ยังได้ชื่อว่าเป็นบทความที่อ่านยากที่สุดชิ้นหนึ่งของลากอง ถึงขนาดที่บรรณาธิการวารสารที่ตีพิมพ์บทความดังกล่าวบ่นว่าเป็นบทความที่ absolutely unreadable กระนั้น ด้วยการมีเนื้อหากำกวม บทความชิ้นนี้จึงกลายเป็นแรงผลักให้นักวิชาการจำนวนมากมุ่งความสนใจถอดรหัสและทำความเข้าใจเนื้อหา และหนังสือเล่มนี้เองก็เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามที่จะทำความเข้าใจบทความดังกลาว โดยหนังสือจะแบ่งโครงสร้างออกเป็นสองส่วน ซึ่งสะท้อนการตีความที่แต่ละคนมีต่อบทความชิ้นนี้

ส่วนแรกของหนังสือเป็นบทความของบาบาร่า กาซซิ่น ศาสตราจารย์ด้านนิรุกติศาสตร์และปรัชญากรีกโบราณหนึ่งในผู้เชี่ยวชาญความคิดของลากองในแวดวงภูมิปัญญาฝรั่งเศส กาซซิ่นได้ชี้ให้เห็นว่าหัวใจสำคัญที่สุดในบทความ L’Etourdit ของลากองคือความพยายามที่จะปลดแอกกิจกรรมทางภูมิปัญญาจากการครอบงำของวิธีคิดแบบอริสโตเติลซึ่งสถาปนารากฐานความคิดทางปรัชญาภายใต้หลักการเรื่อง non-contradiction อันเป็นหลักการที่ให้ความสำคัญกับตรรกะที่ว่าสิ่งๆหนึ่งไม่สามารถดำรงตนด้วยการเป็นและไม่เป็นภายใต้สถานที่และเวลาเดียวกันได้ (เช่น A ไม่สามารถเป็นทั้ง A และ –A ภายใต้เงื่อนไขของกาลและเทศะเดียวกัน) โดยกาซซิ่นได้ชี้ให้เห็นว่าหลักการดังกล่าวของอริสโตเติลคือหลักการที่ตั้งอยู่บนการใช้ภาษาแบบ make sense กล่าวคือคำๆหนึ่งสามารถแทนความหมายแบบหนึ่ง และคำๆเดียวกันภายใต้สถานการณ์แบบเดียวกันจะไม่สามารถแฝงความหมายอื่นๆนอกจากที่ตัวมันถูกกำหนดได้ การใช้คำเพื่อสื่อสารโดยที่สารดังกล่าวขัดกับตัวความหมายที่กำหนดมาให้แก่คำๆนั้นจึงเป็นสิ่งที่ไม่ make sense หรือก็คือ non sense ไปโดยปริยาย ซึ่งกาซซินมองว่าวิธีคิดดังกล่าวของอริสโตเติลเป็นวิธีคิดที่ลดทอนความหลากหลายของเฉดความหมายภายในคำๆเดียว ผ่านการกำหนดให้ความหมายแบบอื่นๆที่อยู่ในคำๆหนึ่งซึ่งอยู่นอกเหนือการกำหนดมาก่อนหน้านี้มีสถานะเป็น non sense ไร้เหตุผล ไร้พลัง ขาดฐานรากที่จะยืนยันถึงการดำรงอยู่ทางภววิทยาอย่างสมบูรณ์ จนส่งผลต่อการทำความเข้าใจในพลังของการ “เล่นคำ” ที่คำหนึ่งคำไม่จำเป็นต้องยึดติดกับความหมายเดิมๆ แต่จะเปลี่ยนความหมายไปได้ตามไหวพริบ ปฏิภาณของผู้ใช้ ด้วยเหตุนี้ เพื่อเข้าใจการทำงานของภาษา(ตลอดจนสภาพเชิงภววิทยาของสรรพสิ่งซึ่งได้รับอิทธิพลจากตรรกะทางภาษาดังกล่าว) กาซซิ่นจึงได้ชี้ให้เห็นว่าข้อเสนอของลากองใน L’Etourdit ก็คือแนวทางสำคัญต่อการตอบสนองเป้าหมายดังกล่าวโดยเฉพาะแนวคิดของลากองเรื่อง ab-sense อันเป็นแนวคิดที่ทำงานอยู่ภายในปรัชญาของนักปรัชญาก่อนยุคอริสโตเติลอย่างเดโมคริตุสและโสเกรติสก่อนที่จะถูกทำให้หายไปด้วยหลักการแบบ non-contradiction ของอริสโตเติลตามที่ได้อธิบายไป

กล่าวอย่างย่นย่อ แนวคิดเรื่อง ab-sense คือแนวคิดที่ตั้งคำถามต่อการแยกคู่ตรงข้ามระหว่าง A กับ –A โดยชี้ให้เห็นว่าภายใต้ตรรกะของการแยกคู่ตรงข้ามดังกล่าว ย่อมทำให้ความหลากหลายของสิ่งต่างๆที่ไม่ใช่ A แต่ขณะเดียวกันก็ไม่สามารถถือได้ว่าเป็น –A ต้องถูกกดทับกลายเป็นสิ่งที่สูญหายหรือ absence ไปจากตรรกะข้างต้น สิ่งที่ไม่ใช่ทั้ง A และ –A จึงไม่ใช่สิ่งที่ดำรงอยู่ทั้งภายในและภายนอกแต่เป็นสิ่งแปลกปลอมทั้งในระดับตรรกะและในระดับภววิทยา การชี้ให้เห็นถึงการดำรงอยู่ของสิ่งที่ไม่ได้เป็นทั้ง A และ –A จึงเป็นการทำลายตรรกะแบบ non-contradiction เพื่อเปิดให้เห็นศักยภาพต่างๆทั้งในระดับของภาษาและในระดับของภววิทยา โดยในระดับของภาษานั้น ลากองจะให้ความสำคัญกับแนวทางที่เรียกว่า Logology อันเป็นแนวทางที่เน้นความสำคัญไปที่คุณสมบัติของภาษาที่สามารถเปลี่ยนแปรความหมายให้มีความกำกวม ไม่แน่นอน ตายตัวภายใต้ทักษะของผู้ใช้ภาษาเหล่านั้น การมุ่งให้ความสำคัญกับภาษาหรือวาทะในตัวมันโดยไม่ยึดติดกับความหมายที่ตายตัวนี้เองที่กาซซิ่นมองว่าคือเป้าหมายหลักของลากอง เป้าหมายซึ่งจะไม่ใช่อะไรเลยนอกจากการปลดปล่อยภาษาจากการควบคุมของความหมายหรือ sense ที่ถูกจัดวางมาให้ เป้าหมายที่มุ่งเชิดชูภาษาหรือวาทะที่เปี่ยมด้วยความกำกวม ไม่ได้ถูกกำกับด้วยความหมายชุดใดชุดหนึ่ง เต็มไปด้วยเฉดความหมายที่หลากหลายดิ้นได้พร้อมผันแปรได้ตลอด ดังนั้น กาซซิ่นจึงสรุปว่าลากองเป็นนักจิตวิเคราะห์ที่มุ่งต่อต้านการหาความรู้แบบปรัชญาด้วยการเผยให้เห็นถึงสิ่งที่เป็น ab-sense ในความเข้าใจถึงการดำรงอยู่ของสิ่งต่างๆ และเนื่องจากวิธีคิดแบบอริสโตเติลอย่าง non-contradiction ได้รับการยกย่องว่าเป็นรากฐานการใช้เหตุผลและสถาปนาความรู้ในทางปรัชญา การชี้ให้เห็น ab-sense ของลากองจึงเท่ากับว่าลากองได้ปฏิเสธปรัชญาไปด้วย สำหรับกาซซินลากองจึงเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้นอกจากผู้ต้องการปลดแอกการแสวงหาความรู้จากนักปรัชญาหรือก็คือพวก anti-philosophy นั่นเอง

อย่างไรก็ตาม ในขณะที่กาซซิ่นจะพิจารณาบทความ L’Etourdit ว่าคือหลักฐานยืนยันถึงการเป็นพวกต่อต้านปรัชญาของลากอง อแล็ง บาดิยู นักปรัชญาฝ่ายซ้ายชาวฝรั่งเศสคนสำคัญผู้ยึดถือลากองว่าเป็นหนึ่งในอาจารย์ของเขา กลับตีความบทความดังกล่าวไปอีกทางหนึ่ง กล่าวคือในขณะที่กาซซิ่นพิจารณาการปฏิเสธตรรกะแบบอริสโตเติลของลากองว่าคือการต่อต้านปรัชญา บาดิยูกลับมองการปฏิเสธดังกล่าวว่าคือการเปิดพรมแดนใหม่ให้กับกิจกรรมการหาความรู้ในทางปรัชญาเสียมากกว่า โดยเหตุผลที่บาดิยูเห็นว่าข้อเสนอของลากองใน L’Etourdit ยังคงเป็นข้อเสนอทางปรัชญา(มากกว่าการต่อต้านปรัชญา) ก็เนื่องมาจากตัวบาดิยูเองไม่ได้มองว่าหัวใจสำคัญของกิจกรรมทางปรัชญาคือการครุ่นคิดบนประเด็นทางภววิทยาผ่านตรรกะแบบ non-contradiction หากแต่คือการคิดภายใต้ครรลองของการไต่สวนไปถึงสิ่งที่เรียกว่า “ความจริง” หรือ Truth การนำเสนอประเด็นของลากองใน L’Etourdit จึงเป็นการสานต่อวิภาษวิธีภายในการศึกษาทางปรัชญาที่ยึดการไต่สวนเข้าถึงความจริงเป็นปลายทางนั่นเอง แน่นอน สำหรับผู้ที่เคยอ่านงานเขียนของลากองมาบ้างคงพอจะทราบดีว่าสิ่งที่ลากองยึดถือเป็นประเด็นใหญ่ในโครงการทางความคิดของเขาก็คือการหาความรู้เพื่อเข้าถึงสิ่งที่เรียกกันว่า The Real หาใช่ Truth เพราะสำหรับลากองแล้ว ความผิดพลาดของปรัชญานั้นคือการด่วนสรุปว่าการเข้าถึง Truth (อันเป็นหลักการทางอภิปรัชญาที่สามารถประยุกต์ใช้กับสถานการณ์เหตุการณ์และสรรพสิ่งต่างๆในโลกที่เป็นอยู่นั้น) คือสิ่งเดียวกัับการเข้าถึง The Real ทั้งๆที่ the real คือสิ่งที่เกิดขึ้นในโลกจริงๆผ่านประสบการณ์และผัสสะของผู้ประสบที่อาจไม่สามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างสมบูรณ์ ความลักลั่นระหว่าง truth กับ the real นี้จะเห็นได้อย่างชัดเจนผ่านตัวอย่างเรื่องการมีเพศสัมพันธ์ซึ่งลากองได้อธิบายเอาไว้อย่างน่าสนใจว่าขณะที่ปรัชญาอาจพยายามสร้างคำอธิบายถึงความจริงเรื่องเพศสัมพันธ์ แต่คำอธิบายดังกล่าวนั้นสุดท้ายแล้วก็จะเป็นแค่ภาพตัวแทนที่เทียบไม่ได้กับการมีเพศสัมพันธ์จริงๆ ทั้งเรื่องของผัสสะเนื้อหนังมังสา หรือเรื่องอารมณ์ความรู้สึกในขณะที่มีเพศสัมพันธ์ truth เรื่องเพศสัมพันธ์จึงไม่เท่ากับ the real ของการมีเพศสัมพันธ์ เพศสัมพันธ์ในความเป็นจริงจึงเป็นสิ่งที่ปราศจากความสัมพันธ์ เพราะเพศสัมพันธ์ใน the real ได้ถูกพรากตัวตนให้กลายเป็นสิ่งที่หล่นหาย(loss) ไปในองค์ความรู้ที่ถูกสถาปนามาจาก truth เรื่องเพศสัมพันธ์ที่สุดท้ายแล้วก็เป็นแค่ภาพตัวแทนที่ไม่เคยแทนความเป็นจริงในสิ่งที่มันอ้างถึงได้เลย

กระนั้น แม้ลากองอาจให้ความสำคัญกับ the real มากกว่า truth แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้บาดิยูพิจารณาลากองว่าเป็นผู้ปฏิเสธ truth เสียทีเดียว ทั้งนี้ทั้งนี้ สำหรับบาดิยูแล้วtruth ไม่ใช่แค่เรื่องขององค์ความรู้หรือภาพตัวแทนที่ทำหน้าที่เป็นมูลฐานสามารถประยุกต์ใช้กับสถานการณ์หรือสิ่งต่างๆในโลกได้อย่างเป็นสากล เพราะการพิจารณา truth ดังกล่าว คือการพิจารณาภายใต้ตรรกะของความเป็นหนึ่งหรือ The One ซึ่งเป็นตรรกะที่มุ่งลดทอนความแตกต่างหลากหลายของสรรพสิ่งให้หลงเหลือแต่เพียงแบบแผนหรือสารัตถะของสิ่งต่างๆแต่เพียงหนึ่งเดียว ตรงกันข้าม สำหรับบาดิยูแล้ว truth คือเรื่องของ event หรือเหตุการณ์ที่เปิดให้ความแตกต่างหลากหลายในโลกสามารถอธิบายตัวมันเองได้โดยไม่ต้องยึดติดกับ The One ที่มุ่งลดทอนความแตกต่างหลากหลายข้างต้น ในแง่นี้ การให้ความสำคัญกับ The Real ของลากอง ตลอดจน การให้ความสำคัญกับ ab-sense ที่ absence ไปจาก truth ในสรรพสิ่งต่างๆ (สำหรับบาดิยู) ก็คือการยืนยันถึงฐานรากทางภววิทยาอันแท้จริงของ truth ที่ไม่ได้อยู่บนตรรกะของความเป็นหนึ่งแต่จะวางอยู่บนการเปิดโอกาสให้กับความแตกต่างหลากหลายเพื่อสร้างความรู้ที่ตั้งอยู่บน truth ที่ real (บาดิยูเรียกความรู้ชนิดนี้ว่า Methemes) หรือก็คือความรู้บนความจริงที่สามารถผสานความหลากหลายในชีวิตจริงเข้ามาโดยไม่มีสิ่งใดหล่นหายจากไป ด้วยเหตุนี้ หากลากองคือนักจิตวิเคราะห์ที่ให้ความสนใจกับ the real เหนือ truth การให้ความสนใจกับ the real ดังกล่าวก็กลับเป็นการปลดล็อกความเข้าใจเรื่อง truth และฐานะของปรัชญาจากตรรกะของ The One หรือความเป็นหนึ่ง การปลดล็อคที่จะกลับมายืนยันฐานะความเป็นนักปรัชญาของตัวลากองเองว่าแม้ตัวเขาอาจปฏิเสธสิ่งที่เรียกว่าปรัชญา แต่สุดท้ายแล้วลากองก็ยังคงเป็นนักปรัชญาอยู่ดี

สนุกดีครับ เป็นหนังสือที่อ่านได้เพลินๆและชวนให้คิดถึงฐานะของตัวบททางปรัชญากับการทำปรัชญา ใครสนใจก็ลองหามาอ่านกันดูโดยเฉพาะคนที่สนใจแนวคิดของลากองและบาดิยูตลอดจนความสัมพันธ์ทางความคิดระหว่างทั้งคู่ น่าจะชอบเล่มนี้กัน

[Marta D'Agord · Rating 5 out of 5]

Neste livro, o primeiro texto é Barbara Cassin, que faz uma análise filosófica e filológica do enunciado inaugural do princípio de não contradição no Livro Gamma da Metafísica de Aristóteles, assim traduzido: “É impossível o mesmo pertencer e não pertencer simultaneamente ao mesmo e segundo o mesmo.” Aristóteles demonstrou o indemonstrável princípio da não contradição por meio de uma série de equivalências, tomadas como evidências: falar é dizer algo, dizer algo é significar algo, significar algo é significar algo que tem um sentido e só um, o mesmo para si e para os outros. O princípio da não contradição está fundado na univocidade do sentido, e não numa intuição de tipo lógico predicativa (S não é ao mesmo tempo P e não-P) ou proposicional (se todos os S são P, então um S não é não-P). Ao distinguir, com Lacan, significação e sentido, ela desvela a decisão de sentido filosófica. Barbara Cassin, então, reescreve o impossível segundo o pensamento aristotélico: não é que uma substância seja sujeito de predicados contraditórios, mas que a mesma palavra, simultaneamente, tenha e não tenha o mesmo sentido. Portanto, se na filosofia não pode não haver univocidade, para a Psicanálise, não há sentido que não seja equívoco, é o que Lacan chama de ab-senso e ainda joga com a homofonia em francês ao afirmar que o um-sentido (un-sens) é um in-sentido (in-sens, sem sentido). No tratamento psicanalítico, a interpretação é equivocidade, pois assim permite fazer furo na significação, portanto, não é para ser compreendida. No segundo texto do livro, Alain Badiou descreve a atitude antifilosófica de Lacan como uma crítica à operação filosófica que toma um sentido como verdade. O Real como ausência de sentido nas fórmulas lacanianas em O Aturdito (“o ab-senso designando o sexo”, “o senso ab-sexo”) indicam que o encontro com um Real desloca os efeitos de sentido.

[Христо · Rating 5 out of 5]

What a fascinating publication!
Firstly, Lacan's L'Etourdit is not necessarily a required read. The first part of the book, that of Cassin, is absurdly difficult to comprehend and follow - if not for the homonyms, then for the amount of compressed argumentation. But it's very deliberately so, echoing the style of L'Etourdit. One might see it as a challenge - while it's a quick read, it's also rhizomatic.

The second part, Badiou's, is so extremely straightforward seasoned Lacanian readers (or at least those who've read Seminar XX) will receive superb clarity on the foundation of his Latter period.

I was initially going to rate this low, as per Cassin's impenetrable, schizophrenic perhaps, exposition. But Badiou's part is fantastic. So it has to get a full five stars.

[Chris · Rating 3 out of 5]

I disliked the capitalized Q.

[Jere · Rating 4 out of 5]

i kinda get it, but mostly no

[Shulamith Farhi · Rating 4 out of 5]

Less a book and more a diptych of essays on L'Etourdit. Badiou's essay doesn't say much that is new; Cassin's is slightly more interesting, since less of her work is translated in English. Highlight of her essay is probably the extremely obsessional etymology of the word for void in various languages.

***

On second thought, I was unkind to Badiou. His reading of L'Etourdit is exegetically quite standard, but the concepts he uses to parse it are insightful. He fixates on a sentence about "ab-sense sex", which sounds hopelessly neologistic but is in fact a very helpful condensation of the text. In plain English, the point is that sense is not an immediate lived experience, but a segmentation of enjoyment. Analytic practice treats segmentation faults.