کتاب

by فاضل نظری

بسته می‌شود کتاب
«و تو چه می‌دانی
شاید آن ساعت نزدیک باشد ...»

Genres: Poetry

88 pages, Paperback

First published January 1, 2016

About the author

شاعر و از مدیران نهادهای فرهنگی و دولتی جمهوری اسلامی

Reviews

[Mohammad · Rating 3 out of 5]

مدام در سفر از خویشتن به خویشتنم

ابتدا بحث درباره کتاب
به نظر من کتاب های قبلی او قوی تر بودند، گرچه در این کتاب هم چند غزل واقعا زیبا داشت.
من شعرهای زیر را بیشتر پسندیدم.
زندگی، همانند، صراط المستقیم، خوب از بد، ویرانی، شیشه راز، مقتل، تاوان، داستان یک اتفاق، جاودانگی، کارزار، بی مردم

شعر فاضل نظری
صحبت درباره شعر فاضل نظری زیاد است.
بحث اول، غزل در دوره معاصر است. یک شب در برنامه نقد شعر شبکه چهار، برنامه درباره ابتهاج بود. به استاد ضیاء موحد زنگ زدند تا از او درباره غزل ابتهاج بپرسند، جناب موحد گفت اساسا دوره غزل تمام شده.
این مطلب اولا به نظر من حداقل تا حدی درست است و دوما حتی اگر درست نباشد، مهر تایید دیگری است بر نفش عظیم نیمایوشیج و اخلاف صالحش مثل اخوان و سهراب و فروغ.

نکته دوم
فاضل را اساسا می توان (به قول بعضی ها) شاعر بیتی دانست، به این معنی که در بسیاری از اشعارش پیداکردن وحدت موضوع دشوار است و غزل او درواقع مجموعه ای از چند بیت است. این مطلب در بعضی جاها واقعا آزاردهنده است. البته در این کتاب (به نظرم) نسبت به کتاب های دیگرش این اشکال کمتر وجود دارد و چند غزل کامل می توان یافت.

نکته سوم
بسیاری از ابیات فاضل نظری بسیار زیبا هستند. گرچه شاید وحدت موضوعی بین آن ها نباشد، اما فاضل در آوردن تعابیر خوب عمل می کند و بعضا تعابیر خیلی خوبی دارد.

نکته چهارم
شعرهای فاضل اساسا اندیشمندانه نیستند و چیز خاصی در ورای خود ندارند. صرفا یک سری ابیات و تعابیر زیبا هستند. البته نه اینکه اصلا ندارد. در این کتاب چند غزل اندیشمندانه پیدا می شود.

نکته پنجم
صحبت درباره جهان بینی فاضل نظری (به نظر من) دشوار است. اولا که برخی اشعار متناقض هم اند و موضوعی در یک شعر، در یک جای دیگر نقض می شود. این مسئله می تواند ناشی از این باشد که فاضل صرفا می خواسته شعر بگوید، نه اینکه توجهی به وحدت کلی اندیشه هایش داشته باشد.
اگر بشود مفاهیم شعرهایش را به جهان بینی اش نسبت داد، ناامیدی یکی از اصلی ترین آن ها است و برخی جاها جبر.

نکته ششم
کهنگی تعابیر و تکراری بودن آن ها و الفاظ نیز در شعر فاضل دیده می شود.

آخرین نکته
هم اینکه این ها صرفا نظرات یک بی سواد بود و احتمالا برخی از آن ها اشتباه است.
ضمنا من محمدعلی بهمنی را در شاعران امروز (منظورم جوان تر ها است، نه ابتهاج و منزوی و حمیدی شیرازی و ...) بسیار بیشتر می پسندم. شعرهایش هم فکر دارند و هم وحدت موضوع

[Fatemeh Mehrasa · Rating 4 out of 5]

ای حسنت از تکلف آرایه بی نیاز
اغراق صنعتیست که زیبنده ی تو نیست

در فکر دلبری ز من بینوا نباش
صیدی چنین حقیر برازنده ی تو نیست
-----------

زیان اگر همه ی سود عالم از دنیاست
جدال خلق چرا بر سر زیاد و کم است
-----------

از رستم پیروز همین بس که بپرسند
از کشتن سهراب به تهمینه چه گفتی
-----------

هرچه آیینه به تصویر تو جان کند نشد
آه! تصویر تو هرگز به تو مانند نشد
-----------

که غم قنوت نماز نیازمندان است
-----------

آسوده ام از آتش نیرنگ حسودان
از تهمت سودابه بری باد سیاوش!

ما اهلی عشقی چه بهتر که بمیریم
جاییکه در آن شرط حیات است توحش!
-----------

شب آرام آیت و نخلستان پر از تنهایی ماه است
-----------

به ابرویت قسم وقتی غضب کردی یقین کردم
که می خواهی مرا با یک نگاه از پا بیداری
-----------

این توبه که در لحظه پشیمانم از آنرا
دیگر به شکستن چه نیازی که شکسته است
-----------

تنگ آب اینقدر هم کوچک نمی آمد به چشم
فکر آزادی نمی کردند ماهی ها اگر
-----------

هرگز دو لفظ را مترادف گمان مکن
جایی که عشق نیست، "جدایی"، "فراق" نیست
-----------

طفل می گرید مگر می داند این دنیا کجاست؟
عمر چون با های های آمد به هق هق بگذرد
-----------

مرا که طاقت این چند روز دنیا نیست
چگونه حوصله ی جاودانگی باشد


پی نوشت: کتاب رو از بیست و نهمین نمایشگاه تهران گرفتم.

[Zahra Dashti · Rating 3 out of 5]

خوب بود ولی نه به خوبی *گریه های امپراطور* و *ضد* بعضی شعر ها هم خوانش راحتی نداشت
اما دو بیت محبوب من از کتاب:
گمان مکن که تو مختاری و جهان مجبور
که اختیار تو را هم خدا به جبر نوشت

اراده ای ست به گمراهی و هدایت ما
کدام معبد و مسجد؛ کدام دیر و کنشت؟!

[Ramin Azodi · Rating 3 out of 5]

فرقي ميان طعنه و تعريف خلق نيست/
چون رود بگذر از همه سنگ يزه ها
البته مثل كار هاي قديم فاضل نظري خوب نبود اما بلاشك از ضد بهتره. در مجموع بد نيس

[Hesam · Rating 4 out of 5]

با لب سرخت مرا یاد خدا انداختی
روزگارت خوش که از میخانه، مسجد ساختی
روی ماه خویش را در برکه می‌دیدی ولی
سهم ماهی‌های عاشق را چه خوش پرداختی
ما برای با تو بودن عمر خود را باختیم
بد نبود ای دوست گاهی هم تو دل می‌باختی
من به خاک افتادم اما این جوانمردی نبود
می‌توانستی نتازی بر من، اما تاختی
ای که گفتی عشق را از یاد بردن سخت نیست
عشق را شاید، ولی هرگز «مرا» نشناختی

[Soheila · Rating 2 out of 5]

گفتم از قصه ی زلفت گرهی باز کنم
به پریشانی گیسوی تو سوگند نشد...

[ثمین پذیرائی · Rating 3 out of 5]

می کشد کار من از فکر تو آخر به جنون...

[Elmira Shahan · Rating 4 out of 5]

توی ذهنم امتیاز این کتاب سه و نیمه، اما چهار دادم، راستش نوآوری توی این کتاب به نسبت کتاب های قبلی فاضل نظری کمتره. بعضی از غزل ها خیلی معمولی بودن به نسبت غزل های گذشته. اما مجموعا دوست دارم شعرهاش رو. همینطور طرح جلدهای کتاب هاش.

فرقی میان طعنه و تعریف خلق نیست
چون رود بگذر از همه سنگریزه ها
.
چو قناری به قفس؟ یا چو پرستو به سفر؟
هیچ یک! من چو کبوتر، نه رهایم نه اسیر
.
گمان مکن که تو مختاری و جهان مجبور
که اختیار تو را هم خدا به جبر نوشت

[Behin · Rating 2 out of 5]

ای عمر! چیستی که به هر حال عاقبت
جز حسرت گذشته در آینده تو نیست
.
گیرم از قصه این غصه هم آگاه شدم
زندگی روز و شبش از غم نشمرده پر است
.
ای که گفتی عشق را از یاد بردن سخت نیست
«عشق» را شاید، ولی هرگز «مرا» نشناختی
.
حاصل رنجم چه بود؟ حسرت و افسوس
کاش گل آرزو نکاشته بودم
.
چشم به حیرت گشودم و تو نبودی
کاش سر از خواب برنداشته بودم
.
گرچه از آغوش تو سهمی ندارم جز خیال
بوی گیسوی تورا میجویم از پیراهنم

[Motahhareh · Rating 5 out of 5]

بیگانه ماندی و نشدی آشنا تو هم
بیچاره من! اگر نشناسی مرا تو هم
*
*
*
*
*
خون می خوریم در غم و حرفی نمی زنیم
ما عاشق توایم همین است ماجرا

[Ayda · Rating 4 out of 5]

به نسبت سه کتاب قبلی‌ای که از فاضل نظری خونده بودم ( آن‌ها، گریه‌های امپراتور و اقلیت)، قوی‌تر بود
و بیشتر دوستش داشتم

با لب سرخت مرا یاد خدا انداختی
روزگارت خوش که از میخانه، مسجد ساختی
روی ماه خویش را در برکه می‌دیدی ولی
سهم ماهی‌های عاشق را چه خوش پرداختی
ما برای با تو بودن عمر خود را باختیم
بد نبود این دوست گاهی هم تو دل می‌باختی
من به خاک افتادم اما این جوانمردی نبود
می‌توانستی نتازی بر من، اما تاختی
ای که گفتی عشق را از یاد بردن سخت نیست
عشق را شاید ولی هرگز مرا نشناختی...

[Syd Amir · Rating 3 out of 5]

یک قضاوت شخصی:
شعرها خوبند اما گاهی غزل ها انقدر تلخ میشوند و گلایه امیز که تصور میکنم شاعر از ان دست ادم های غرغرو و از خودراضی است. این البته قضاوتی بی پایه و اساس است اما صرفا برداشت و احساسی بود که گاهی در خلال خواندن کتاب به من دست داد. برخی غزل ها البته ارزش چندین بار خواندن دارند . و ب��ای من بجز این ها چندین بیت گزیده از سایر غزل ها قشنگ به نظر امد.

[Pardis · Rating 3 out of 5]

با اينكه خلق بر سر دل مى نهند پا
شرمندگى نمى كشد اين فرش نخ نما
بهلول وار فارغ از اندوه روزگار
خنديده ايم! ما به جهان يا جهان به ما
كارى به كار عقل ندارم به قول عشق
كشتى شكسته را چه نيازى به ناخدا
گيرم كه شرط عقل به جز احتياط نيست
اى خواجه! احتياط كجا؟ عاشقى كجا؟
فرقى ميان طعنه و تعريف خلق نيست
چون رود بگذر از همه سنگريزه ها

[Azra Ghasemi · Rating 3 out of 5]

فکر کنم فقط سی یا چهل درصد شعرها رو دوست داشتم، اما برای فید امروزتون یه نصیحت از این کتاب آوردم:

فرقی میان طعنه و تعریف خلق نیست
چون رود بگذر از همه‌ی سنگریزه‌ها.

[Zahra Naderi · Rating 5 out of 5]

در خلاصه ى «كتاب» مى توان به گفتن «ابتكار» كفايت كرد.

پر از شعرها و ابيات تكرارنشدنى ه، دربرگيرنده ى مفاهيمى كه سال هاست با آن ها زندگى مى كنيم و اين بار با يك زاويه ى جديد به آن ها نگاه شده است.
فاضل نظرى هيچ وقت غزل، به اسم خود كتاب، توى همون كتاب نداره و توى كتاب بعدى ش غزلى به اسم كتاب قبلى مى ياره. الان هم غزل «ضد» رو توى «كتاب» آورده و هميشه وقتى كتاب هاش منتشر مى شه، معمولاً اولين غزلى كه سراغ ش مى رم، همين غزل خاص ه.

فريب خورده ى عقلم، شكست خورده ى عشق
من از كه شكوه كنم؟ چون به خود ستم كردم

هميشه جاى شكايت ز خلق بسيار است
ولى براى تو از خود شكايت آوردم

[Mohammad reza khorasanizadeh · Rating 4 out of 5]

آخرین مجموعه شعر فاضل نظری. مثل همیشه خوب بود!
گیرم که شرط عقل به جز احتیاط نیست
ای خواجه! احتیاط کجا؟ عاشقی کجا؟

[Hadis · Rating 4 out of 5]

مپرس شادی من حاصل از کدام غم است
که پشت پرده عالم هزار زیر و بم است

زیان اگر همه سود آدم از دنیاست
جدال خلق چرا بر سر زیاد و کم است

اگر به ملک رسیدی جفا مکن به کسی
که آنچه کاخ تو را خاک میکند ستم است

خبر نداشتن از حال من بهانه توست
بهانه همه ظالمان شبیه هم است

کسی بدون تو باور نکرده است مرا
که با تو نسبت من چون دروغ با قسم است

تو را هوای به آغوش من رسیدن نیست
وگرنه فاصله ما هنوز یک قدم است

[Amin · Rating 4 out of 5]

بر زمین افتاد شمشیرت ولی چون جنگ بود
بر تو می‌شد زخم‌ها زد، بر من اما ننگ بود

با خودم گفتم بگیرم دست یا جان تو را؟
اختلاف حرف دل با عقل صد فرسنگ بود

گرچه دستت را گرفتم باز هم قانع نشد
تا نبخشیدم تو را، دل همچنان دلتنگ بود

چون در آغوشت گرفتم خنجرت معلوم کرد
بر زمین افتادن شمشیر، خود نیرنگ بود

من پشیمان نیستم، اما نمی‌دانم هنوز
دل چرا در بازی نیرنگ‌ها یکرنگ بود

در دلم آیینه‌ای دارم که می‌گوید به آه
در جهان سنگدل‌ها کاش می‌شد سنگ بود

[Sadra Kharrazi · Rating 1 out of 5]

اگه کلامش رو به صورت نثر مسجع و آهنگین و یا حتی شعر نو منتشر میکرد احتمالا میتونستم لذت ببرم از کاراش
ولی این چیزایی که به اسم غزل منتشر میشه پر از ایراده و من با خوندنشون اذیت میشم

[Fahimeh Naeini · Rating 3 out of 5]

از نظرم بهترینهای این مجموعه شعرهای «همانند» ، «تاریخ» و «هیچ» بودند...

[حامد سهرابی · Rating 3 out of 5]

پنچمین کتاب شعر فاضل نظری...حس شروعش به زیبایی کتاب های قبلی اش بود که شعر به شعر مرا با خودش همراه می کرد اما این حس تا اواسط کتاب بیشتر همراهم نیود. به نظر می رسید هرچه به انتهای کتاب نزدیک می شدیم حرف تازه ای برای شنیدن نداشت...

[Reyhane · Rating 5 out of 5]

.خب گریه های امپراتور و آن ها رو از فاضل نظری خونده بودم و باید بگم واقعن نسبت به شعرای قبلی فکرِ شاعر خیلی عمیق تر و باز تر به نظر میومد اگرچه شعرای قبلی ایشون هم خیلی عالی بودن ولی با خوندنِ کتاب حس کردم چقدررر تغییرات مثبتی تووی زبان و فکرِ ایشون ایجاد شده و اگر قبلن از عمقِ ده متریِ قلبش با ما حرف می زد الان داره از عمق بیست یا سی متری حرف میزنه و طبعن روی قلبِ ما هم به همون نسبت عمیق تر تاثیر میذاره واحساساتِ آدمو به خوبی خراش میده!
و حتا بیشتر از قبل!

[Sara MostaghaC · Rating 3 out of 5]

حوصله ی شرح قصه نیست...

[Mohadese · Rating 4 out of 5]

بسته می شود کتاب
و تو چه می دانی
شاید آن ساعت نزدیک باشد....
:) @کافه بهشت

[Hana · Rating 5 out of 5]

"کارزار"
گر عقل پشت حرف دل "اما" نمی گذاشت
تردید پا به خلوت دنیا نمی گذاشت
از خیر هست و نیست دنیا به شوق دوست
می شد گذشت، وسوسه اما نمی گذاشت
اینقدر اگر معطل پرسش نمی شدم
شاید قطار عشق مرا جا نمی گذاشت
دنیا مرا فروخت، ولی کاش دست کم
چون بردگان مرا به تماشا نمی گذاشت
شاید اگر تو نیز به دریا نمی زدی
هرگز به این جزیره کسی پا نمی گذاشت
گر عقل در جدال جنون مرد جنگ بود
ما را در این مبارزه تنها نمی گذاشت
ای دل! بگو به عقل که دشمن هم اینچنین
در خون مرا به حال خودم وا نمی گذاشت
ما داغدار بوسهٔ وصلیم چون دو شمع
ای کاش عشق سر به سر ما نمی گذاشت...

[Pary · Rating 5 out of 5]

کوری که زمین خورد و منش دست گرفتم
در فکر چراغی است که از من برباید

[Mehr · Rating 3 out of 5]

این دومین کتابی بود که از فاضل نظری خوندم . شعر و مخصوصا غزل باید با احساس بیشتری همراه باشد تا دلنشین تربشه . "آنچه از دل بر آید لاجرم بر دل نشیند" اما در این کتاب در مقایسه با "گریه های امپراتور" این مورد کمتر به چشم میخورد . گریه های امپراتور رو بیشتر دوست داشتم .

* که فصل مشترک عشق و عقل ، تنهایی است *


از رستم پیروز همین بس که بپرسند
از کشتن سهراب به تهمینه چه گفتی؟


*می کشد کار من از فکر تو آخر به جنون *


ما برای با تو بودن عمر خود را باختیم
بد نبود ای دوست گاهی هم تو دل می باختی
ای که گفتی عشق را از یاد بردن سخت نیست
"عشق" را شاید ،ولی هرگز"مرا نشناختی


* عشق اگر حق است ، این حق تا ابد بر گردنم *


شور شیرین تورا نازم که بعداز قرن ها
هر که لاف عشق زد، نامی هم از فرهاد برد


چندی است از تو غافلم ای زندگی ببخش
چنگی نمیزنی به دل این روزها تو هم

[AmirHosein · Rating 3 out of 5]

شاید اگر این کتاب را قبل از نمایشگاه و زمان رونمایی می خواستم امتیاز بدهم چهار و حتی پنج می دادم! ولی همه چیز در ده دقیقه صحبت در غرفه ی سوره مهر عوض شد.
فاضل نظری استاد مسلمی ست در سبک هندی. ولی یک حس با شکی داشتم نسبت به ایشان که در نمایشگاه تبدیل به یقین شد. هرچند باعث نمی شود که ایشان را تحسین نکنم!
همیشه نوشته های پشت کتاب های آقای نظری را دوست داشتم. و شعر های جالب مرتبط با ائمه و دین ایشان را.. امیدوارم بهتر و بیشتر باشند..

[Reyhaneh.r · Rating 5 out of 5]

"قاصدک‌های پریشان را که با خود باد برد
با خودم گفتم مرا هم می‌توان از یاد برد
ای که می‌پرسی چرا نامی ز ما باقی نماند
سیل وقتی خانه‌ای را برد از بنیاد برد
عشق می‌بازم که غیر از باختن در عشق نیست
در نبردی اینچنین هرکس به خاک افتاد برد
شور شیرین تو را نازم که بعد از قرن‌ها
هر که لاف عشق زد، نامی هم از فرهاد برد
جای رنجش نیست از دنیا که این تاراجگر
هر چه برد از آنچه روزی خود به دستم داد برد
در قمار دوستی جز رازداری شرط نیست
هر که در میخانه از مستی نزد فریاد برد"

[Abolfazl · Rating 4 out of 5]

عقل من گرچه به جز چون و چرا هیچ نداشت
بعد انکار تو دگر نه چرا داشت، نه چون
#
هر روز بیشتر به تو دلبسته می شویم
عشق از شناخت می گذرد اتفاق نیست
#
پنداشتی مجسمه سنگ و یخ یکی است؟
کو آفتاب تا بشوی فارغ از قیاس
#
فرقی میان طعنه و تعریف خلق نیست
چون رود بگذر از همه سنگریزه ها
#
منتی بر سر من نیست اگر عمری هست
پیش این ماهی دلمرده چه دریا، چه کویر