De helpende hand: De verborgen geschiedenis van de gezinszorg in Nederland

by Eva Vriend

Geboren in de Tweede Wereldoorlog als oudste dochter in een katholiek tuindersgezin, wordt Ria, zoals zoveel meisjes in die tijd, al jong ingezet als steun en toeverlaat in het altijd drukke huishouden. Als om zes uur ’s ochtends de wekker gaat, staat zij op om de kachel op te stoken, boterhammen te smeren en de bedden op te maken. Ze schilt aardappels, lapt de ramen en poetst het koper. Naar school gaan zit er voor haar niet in.
Maar dan worden in de jaren van wederopbouw duizenden jonge vrouwen en meisjes gerekruteerd als gezinsverzorgsters, om gezinnen in nood te ondersteunen en zo de ontwrichte samenleving te behoeden voor verder moreel verval. Ook Ria besluit in op leiding te gaan en waagt de stap naar Amsterdam.
In De helpende hand keert Eva Vriend terug naar de begindagen van de Nederlandse verzorgingsstaat. Op invoelende wijze legt zij de veelbewogen geschiedenis bloot van een beroep dat een grote rol speelde in de levens van zeer velen. Het dreef mee op de golven van de verzorgingsstaat: van het begin in de jaren vijftig tot het hoogtepunt in de jaren tachtig, toen honderdduizenden vrouwen het uitoefenden, tot de thuiszorgvoorziening van nu, die de overheid liever kwijt dan rijk is.
Ria, de moeder van de auteur, zou wegens ziekte uiteindelijk afhankelijk worden van het beroep waarvoor zij zelf was opgeleid.

Genres: Nonfiction

247 pages, Paperback

Published January 1, 2016

About the author

Eva Vriend (Noordoostpolder, 1973) is schrijver en historicus. Ze groeide op als boerendochter in Luttelgeest, studeerde geschiedenis in Groningen en werkte voor diverse media. Ze is auteur van de bestsellers Het nieuwe land (2012), De helpende hand (2016) en Eens ging de zee hier tekeer (2020).

Naast haar werk als schrijver geeft Eva freelance les aan de School voor Journalistiek in Zwolle en begeleidt ze een Schrijfgroep in de Penitentiaire Inrichting in Lelystad. Ze publiceert af en toe in tijdschriften als De Groene Amsterdammer en Hard Gras.

Eva geeft in het hele land lezingen over haar werk en is regelmatig te gast op radio en tv.

Voor haar boeken baseert ze zich op historisch onderzoek en vele interviews, meestal met oudere mensen. Filterkoffie drinken met senioren is een van haar favoriete bezigheden. Haar nieuwe boek gaat over Schokland (2024)

Deze foto is voor promotionele doeleinden rechtenvrij te gebruiken bij vermelding van de fotograaf, Jelmer de Haas. 

Reviews

[Henneke Wateringen · Rating 5 out of 5]

Ook deze weer mooi voorgelezen. En ook weer een interessante geschiedenis. Met ook het verhaal van het gezin van Eva zelf. Ontroerend.

[Lauri van Oosterom · Rating 4 out of 5]

Vlot geschreven boek over de bijzondere geschiedenis van de gezinshulp in Nederland. Het verhaal speelt zich grotendeels chronologisch af en is nauw verweven met Eva Vriends eigen geschiedenis. Leuk dat ze niet alleen familieleden, maar ook vroegere gezinsverzorgsters heeft geïnterviewd. En dat ze kritisch durft te zijn.

Het blijft eeuwig zonde dat er voortdurend alleen maar wordt bezuinigd op deze belangrijke zorg. Hopelijk keert dit tij ooit.

[Janine Van · Rating 4 out of 5]

Aan de hand van haar eigen ervaring met gezinshulp vertelt Eva Vriend over het vak van Gezinshulp en alle veranderingen die dat doormaakte van de beginjaren (na de oorlog, georganiseerd vanuit de zuilen) tot nu (nadruk op mantelzorg en zelfredzaamheid.
Haar eigen moeder heeft op een Amsterdams internaat de opleiding tot gezinsverzorgster gevolgd,,stopte met werken toen ze trouwde en zelf een gezin kreeg. Door kanker overleed ze jong en bleef vader (veeboer) achter met drie jonge kinderen. Een hele reeks van gezinsverzorgsters heeft het gezin op de been gehouden, al was de klik met de ene verzorgster beter dan met de andere.
Nadruk lag op praktische hulp (schoonmaken, kinderen opvangen na school en eten koken). Opvallend (& passend bij die tijd) was er nauwelijks aandacht voor de sociale kant. Het gesprek over het zo jong moeten missen van je moeder werd niet gevoerd.

[Jenneke · Rating 5 out of 5]

Bijzonder en heel goed geschreven boek wat, vanuit persoonlijke ervaringen èn met historische bronnen de geschiedenis van de gezinsverzorging, de op- èn afbouw van de verzorgingsstaat en de geschiedenis van vrouwenarbeid & kostwinnersmaatschappij vertelt. En over de bijzondere plek die thuiszorg daarin inneemt.
Inspirerend en een belangrijk onderdeel van de sociale eigentijdse geschiedenis.

[Yvonne Lieftink · Rating 5 out of 5]

Bijzonder om te lezen voor iemand die in dezelfde tijd en dezelfde omgeving hulp kreeg van gezinsverzorging, en zelfs een aantal dezelfde mensen. Herkenbaar, mooi, ontroerend. En interessant om ook de zakelijke en politieke kant meer mee te krijgen.
Een boek dat me raakte.