Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi

by Yahya Sezai Tezel

"Türkiye ekonomisinin hem ölçeği hem de yapısı son 40 yılda çarpıcı bir şekilde değişti. Bu önerme olgusal bir tespittir. İdeolojik bir onaylama ya da yerme değildir. Bu dönüşümün idraki bu kitabın doğru okunması ve değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. 1950’de Türkiye’de 24 bin, 1965’te 84 bin üniversite ve yüksekokul öğrencisi vardı. Bugün bu sayı 5 milyonu aşmıştır. 1950 Türkiye’si, erkeklerin askere gidip gelmesi dışında, insanların büyük bir kısmının doğdukları yerde yaşadığı ve öldüğü fakir bir köylü ekonomisinin Türkiye’siydi. İnsanlar enerji ihtiyaçlarının büyük bir bölümünü odun, fındıkkabuğu, tezek gibi geleneksel ve yerel kaynaklarla karşılıyorlardı. 1950-2013 arasında Türkiye'de nüfus 3,7 kat ama elektrik enerjisi tüketimi 387 kat arttı. Bugün milyonlarca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yabancı ülkelerde oraların yerleşiği olarak yaşıyor. Yılda 30 milyona yakın yabancı insan turist olarak Türkiye’ye geliyor. Ve maalesef ülkemizde 2015 itibarı ile çevremizdeki içsavaşlardan kaçıp bize sığınan milyonlarca mülteci var.

Genres: History

712 pages, Paperback

First published January 1, 2015

About the author

1941 yılında Trabzon'da doğdu. İlköğrenimini Trabzon'da, ortaöğrenimini Türk Eğitim Derneği Ankara Kolejinde oldu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin Maliye ve İktisat Bölümü'nü bitirdi (1964). İngiltere'de Cambridge Üniversitesi İktisat ve Siyaset Fakültesi ve Sidney Sussex College'da, önce bu üniversitenin iktisat lisans programının son yılını (Tripos Part II) okudu. Sonra doktora öğrencisi olarak çalıştı. Bu arada Cenevre'de Birleşmiş Milletler Intern Programı'na katıldı. Cambridge Üniversitesi'nin İktisat ve Siyaset Fakültesinde Ph.D. (doktora) derecesi aldı.

1969-1979 arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin Uluslararası İktisat ve İktisadî Gelişme Kürsüsü'nde asistan olarak çalıştı. 'Kalkınma İktisadı', 'Kapitalizmin Gelişmesiyle İlgili Kuramlar' gibi lisans ve lisansüstü dersleri verdi. 1977-78 yıllarında bu fakültede Gelişme ve Toplum Araştırmaları Merkezi'nin kuruluşunda görev aldı. Bu kuruluşa teknik yardım olarak OECD'nin sağladığı araştırma bursunu kazandı. Bu bursla 1977-78'de, on Avrupa ülkesinde yüze yakın araştırma kuruluşunun örgütlenme ve çalışma yapılarını inceledi. 1970-71 ve l978-79 akademik yıllarında ODTÜ İdarî Bilimler Fakültesi'nde 'Türkiye'nin İktisadi Yapısı' dersini verdi.

1979'da Rockefeller Vakfı'nın 'Gelişme Konularında İleri Çalışmalar' yapması için verdiği 'Araştırma Üyeliği'ni kazandı. 1979-1981 yıllarında bu statüyle, Harvard Üniversitesi Uluslararası Gelişme Enstitüsü'nde 'Misafir Bilim-adamı' olarak çalıştı. Bu arada Meksika'daki Uluslararası Buğday ve Mısır Araştırmaları Merkezi'nde (CIMMYT) bir aylık bir araştırma ve uygulama programına katıldı.

Eylül 1982-Mayıs 1984 arasında, akademik kadrosu Ankara Üniversitesi'nde kalırken, kurucu müdür olarak ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde çalıştı. Bu göreviyle ilgili olarak İngiltere, Hollanda ve ABD'de, başta iktisat olmak üzere çeşitli sosyal ve beşerî bilimlerde lisansüstü eğitim ve araştırma faaliyetlerinin örgütlenmesini inceledi. Bu dönemde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde genel iktisat tarihi, Türkiye'nin iktisadî tarihi, büyüme teorileri lisans derslerini ve iktisat teorisi yükseklisans seminerini, ODTÜ'de ise sosyal bilimlerde bilimsellik yükseklisans dersini verdi.

1984'de Üniversite Doçenti unvanını kazandı. 1985'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü Uluslararası İktisat ve İktisadi Gelişme Anabilim Dalı'nda doçent kadrosuna atandı.

Şubat-Temmuz 1986'da, Ankara Üniversitesi ve Yüksek Öğretim Kurulu'nun görevlendirmesiyle, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nde Başkanlık İktisat Danışmanı olarak çalıştı. Başkanın (Ersin Faralyalı) değişmesi nedeniyle kendi isteğiyle bu görevi bıraktı. Aynı yıl, Salzburg Semineri'nde 'Felsefe ve Kamusal Hayat' programına katıldı. Odalar Birliği'ndeki göreviyle ilişkili olarak, İngiltere hükümetinin davetlisi olarak, Londra'daki özel sektör kuruluşlarını inceledi.

1988-1989 akademik yılında İngiltere hükümetinin verdiği bir bursla, Cambridge Üniversitesi'nin Doğu Araştırmaları Fakültesi'nde 'Misafir Bilim Adamı' statüsüyle, 'Orta Doğu uygarlık geleneğinde devlet, toplum, ekonomi ilişkileri' konusundaki araştırması üstünde çalıştı. Bu sırada Cambridge, Oxford ve ABD'de Pennsylvania üniversitelerinin Orta Doğu Araştırmaları merkezlerinde konferanslar verdi.

Mayıs 1990'da aynı anabilim dalında Profesörlüğe yükseltildi. 1991 ve 1992'de, Ankara Üniversitesi ve Yüksek Öğretim Kurulu'nun görevlendirmesiyle, Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nda Avrupa Topluluğu Koordinasyon Dairesi Başkanlığı görevini yürüttü. Gümrük Birliği çalışmalarına katıldı. AB ve EFTA ile yürütülen Gümrük İşbirliği Komitesi toplantılarında Türk heyeti başkanlığı yaptı.

1980’ler ve 1990’larda, on yıl kadar Bilkent Üniversitesi İktisat Lisansüstü ve Doktora programlarında “iktisadi analizin tarihi” (history of economics) ve “dünya iktisadi tarihi ve Türkiye’nin iktisadi tarihi” derslerini okuttu. 2008’de yaş haddinden emekli edilinceye kadar Ank

Reviews

[Şehriban Kaya · Rating 5 out of 5]

alanında en iyi kitap diyebilirim. okuyun okutun, mutlaka kütüphanede olması gereken bir kitap.

[Murat Şahin · Rating 5 out of 5]

Cumhuriyet dönemi iktisat tarihi adına okuduğum en kapsamlı kitap olduğunu söyleyebilirim. Verili, istatistikler yer aldığı gibi cumhuriyet dönemi imparatorluk dönemi arasında da karşılaştırmalar ile daha anlaşılabilir kılınmaya çalışılmış. Kitap içerisinde yazar sunduğu her veri ve konu üzerine belgeler üzerinden konuşmaya çabalamış.

Tek parti iktisat politikaları bakımından bu kadar geniş bir içeriği pek piyasada bulamayabilirsiniz. Mutlaka okumanızı tavsiye ettiğim gibi, kütüphanenizde de başucu kaynağı olarak bulunması gerekiyor.

[Sena Bayrak · Rating 4 out of 5]

Makale çalışmamda çok yardımı oldu, fazlasıyla incelikli yazılmış bir kitap.