Ταξίδι, γραφή, αναπαράσταση

by Ίλια Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister (Editor)

Πώς πρέπει να τρέφεται, να παρατηρεί και να γράφει ένας ταξιδιώτης του 18ου αιώνα; Πόσο κοστίζει ένα ταξίδι στους Αγίους Τόπους την εποχή του Διαφωτισμού; Ποιος είναι ο μυστηριώδης Αθανάσιος που προσλαμβάνει ως γραμματέα τον δεκαεννιάχρονο Ρουσσώ; Τι γνωρίζει ένας Γάλλος έμπορος για τη μαντάμ Τυανίτη και τον οπιομανή γιατρό Σκαρλάτο Καρατζά; Πώς είναι τα ιδρύματα εγκλεισμού στην ανατολική Μεσόγειο το 1786; Πώς μια περιγραφή ταξιδιού γίνεται εισιτήριο για την Αγγλία; Ποιος είναι ο κομψός Ισαάκμπεης για τον οποίο ακούει ο Κωνσταντίνος Καρατζάς στο Βερολίνο; Πώς ένας πρέσβης προκαλεί ένα νέο τιράζ; Ποια κείμενα κρύβονται στις Κερκυραϊκές Αρχαιολογίες του Ευγένιου Βούλγαρη; Πώς βλέπει τις γυναίκες σε ένα χαμάμ ένας Γάλλος καθολικός κριτικός; Πόσα θύματα έχουν τον 18ο αιώνα οι επιδημίες πανώλης στο Αιγαίο; Πώς εξαφανίστηκαν οι τρούλλοι του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα; Τι κοινό έχει ο γενίτσαρος Πατρόνα Χαλίλ με τον ναπολιτάνο Μαζανιέλλο;

Οι μελέτες του τόμου δεν απαντούν μόνο στα ερωτήματα αυτά. Μέσα από διεπιστημονικές προσεγγίσεις λησμονημένων ή άγνωστων κειμένων της ταξιδιωτικής γραμματείας, διερευνούν το ταξίδι στον ελληνικό χώρο και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ως φαινόμενο, τις συνθήκες διεξαγωγής του και τις προσπάθειες κανονικοποίησής του· μελετούν την τυπολογία, την "ποιητική" και την πρόσληψη των περιηγητικών κειμένων· εξετάζουν τις αναπαραστάσεις του "Άλλου" και τη σχέση τους με τις συλλογικές ταυτότητες, και αξιοποιούν την ταξιδιωτική γραμματεία ως πηγή για την πολιτισμική ιστορία, την ιστορία των εννοιών και των ιδεών, την ιστορία του καθημερινού βίου, την ιστορική δημογραφία και την αρχαιολογία.

Genres: Nonfiction

544 pages, Paperback

First published April 1, 2015

Reviews

[Ant · Rating 4 out of 5]

Δεν βρήκα όλες τις μελέτες που περιέχονται στον τόμο εξίσου ενδιαφέρουσες, το βιβλίο παραμένει, ωστόσο, ευκολοδιαβαστο και με πλήθος ιστορικών πληροφοριών. Τα κεφάλαια που απηλαυσα περισσότερο ήταν η εκπληκτική ιστορική αναδρομή για τις περιηγησεις του Τζων Χάουαρντ στις δομές υγείας της εποχής, τα τυπικά δρομολόγια και οι συνηθειες των ταξιδιωτών στους Αγιους Τοπους τον 18ο αιώνα, καθώς και η ανάλυση της πρόσληψης των ταξιδιωτικων επιστολών της λαίδης Μονταγιου απο λογοτεχνικο περιοδικο της εποχής.

[Anna · Rating 4 out of 5]

Σύμφωνοι, πρόκειται για βιβλίο με ειδικό ενδιαφέρον για την ταξιδιωτική γραμματεία και τους ιστορικούς. Κι όμως, προσφέρει στον οποιονδήποτε μια εύγλωττη εικόνα του Ελλαδικού χώρου σε μια εποχή που θεωρούταν κατεξοχήν ως «Ανατολή».

Τα μακρινά ταξίδια για λόγους είτε επαγγελματικούς ή αναψυχής σήμερα είναι μια σχετικά απλή διαδικασία, αλλά παλαιότερα ήταν προσιτά σε πολύ λιγότερους, κι επομένως οι μαρτυρίες που έχουμε από εκείνους τους ταξιδιώτες έχουν ιδιαίτερη σημασία. Η ταξιδιωτική γραμματεία ως ιστορική πηγή ντύνεται διάφορες μορφές: παρουσιάζεται ως επιστολές σε φίλους φιλοπερίεργων ευγενών σε αναζήτηση περιπέτειας, ως ημερολόγιο (πραγματικό ή συμβατικό) ταξιδιού, ως ενημερωτικό κείμενο που προσπαθεί να απαντήσει στα ερωτήματα της Δύσης για την Ανατολή, σε μια περίοδο που το ενδιαφέρον ήταν όντως μεγάλο. Οι «οριενταλιστές» που γράφουν τέτοια κείμενα είναι ως επί το πλείστον ευγενείς, έμποροι, διπλωμάτες και προσκυνητές στους τόπους λατρείας της Ανατολής. Πολλοί αναζητούσαν τα ίχνη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, ενώ άλλοι ενδιαφέρονταν για τα σύγχρονα ήθη και έθιμα ή την εμπορική δραστηριότητα.

Οι μελέτες του τόμου καλύπτουν όλες τις παραπάνω πτυχές και μερικές ακόμα πιο εξειδικευμένες, όπως την έρευνα του John Howard, που προσφέρει πολύτιμη οπτική στα ιδρύματα εγκλεισμού και τα νοσοκομεία της εποχής ή την περίπτωση αντίστροφου ταξιδιού, την αμφιλεγόμενη δράση μοναχών από την Ανατολή σε χώρες της Δύσης για τη συγκέντρωση χρημάτων και τα σκάνδαλα που προκάλεσε.