Η Επιστροφή

Οι κόρες της Ελλάδας #1

by Φιλομήλα Λαπατά

Μια γυναίκα, κόρη οικογένειας επιφανών αγωνιστών της Επανάστασης του 1821, επιστρέφει στην Αθήνα του 1836, έπειτα από αναγκαστική εικοσαετή απομάκρυνση απ’ την Ελλάδα. Μια Ελληνίδα με προφίλ για μενταγιόν, η οποία δεν αγαπήθηκε όσο της άξιζε στην πατρίδα της και γι’ αυτό στα μάτια της κρύβει τον πόνο της γυναίκας που της έκλεψαν την εφηβεία, επιστρέφει για να διεκδικήσει πίσω τον εαυτό της, για να εκδικηθεί όσους τη στέρησαν την ταυτότητά της, για να μπορέσει να ζήσει.


Βαθιές πληγές και ανοιχτοί λογαριασμοί προκαλούνται από μια θυσία η οποία κατέληξε σε έναν απαγορευμένο έρωτα, που σημάδεψε τη ζωή μιας αρχοντικής οικογένειας κατά τη διάρκεια των προεπαναστατικών χρόνων στην Αθήνα. Ατμοσφαιρικές καταστάσεις, μυστήρια και γρίφοι της ανθρώπινης ύπαρξης κυριαρχούν σε ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου η παρουσία του άντρα βαραίνει ασφυκτικά. Εκδίκηση, συγχώρεση και λύτρωση γεννούν έντονα συναισθήματα στους ήρωες αυτής της κοινωνικής τοιχογραφίας. Ως προϊόν ιστορικής έρευνας, καταγράφεται μια λεπτομερέστατη περιγραφή της καθημερινής αθηναϊκής ζωής, με ανάλυση χαρακτήρων και επιμέρους ιστορίες που δένουν με την κεντρική ιστορία και πλουτίζουν την πλοκή. Έρωτες, πόλεμοι, πολιτική, σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων, οθωμανική εξουσία συνθέτουν τον μύθο του αφηγήματος.


Η Φιλομήλα Λαπατά σκιαγραφεί το πορτρέτο της Αθήνας του 1800, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες που ξεδιπλώνονται σε μια ρεαλιστική και συναρπαστική πλοκή, θίγοντας θέματα ανθρωπίνων σχέσεων και υπαρξιακής αναζήτησης. Ανασυνθέτει, με έναν δικό της τρόπο, την ατμόσφαιρα μιας ολόκληρης εποχής της Ιστορίας μας. Μιλάει για τη ζωή, τη μοίρα, τις επιλογές μας, τις σχέσεις, τη μνήμη ως κατάρα, το μίσος, την οργή, την υπέρβαση ορίων και τη λύτρωση.

Genres: Historical, Historical Fiction

456 pages, Paperback

First published October 20, 2015

About the author

Η Φιλομήλα Λαπατά γεννήθηκε στην Αθήνα και είναι ο καρπός μιας Μακεδόνισσας κι ενός πολίτη του κόσμου. Σπούδασε δημόσιες σχέσεις και εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα. Παραμένει, όμως, μόνιμη μαθήτρια της ζωής.

Η πολυπλοκότητα των διαπροσωπικών σχέσεων την απασχολεί από πολύ παλιά, και αυτός ο προβληματισμός της αποτυπώνεται στα βιβλία της.

Καθώς αγαπά την ποικιλία, ζει μεταξύ δύο κόσμων: της Ελλάδας και της Ιταλίας.

Reviews

[Nikoleta · Rating 5 out of 5]

Αυτό το βιβλίο έχει όλα εκείνα τα στοιχεία που μου αρέσουν σε ένα ιστορικό μυθιστόρημα.
Η αφήγηση είναι γεμάτη ζωντάνια και αποπνέει στις περιγραφές του μια ρομαντική αύρα επηρεασμένη θα έλεγε κανείς από τον λατινικό μαγικό ρεαλισμό.
Επίσης έχει ένα υποβόσκον χιούμορ, ολίγον τι καυστικό (πάντα όμως ευγενικό και καλοσυνάτο), που εκδηλώνεται με εύστοχα σχόλια, συνήθως θίγωντας κοινωνικές καταστάσεις και συνήθειες.
Η πλοκή είναι αρκετά αργή καθώς ρίχνει το μεγαλύτερο βάρος του στην περιγραφή των ηρώων του (πρωταγωνιστών και δευτερευόντων), των χαρακτήρων και του βίου τους και της Αθήνας, της ιστορίας της και των ανθρώπων που ζουν σε αυτήν.
Η περίληψη του οπισθόφυλλου δεν αφορά ούτε το 50% της ιστορίας, καθώς η ιστορία της «επιστροφής» είναι μόνο ένα μέρος αυτού του καταπληκτικού πολύπτυχου που έχει δημιουργήσει η Λαπατα.
Και καθώς ανέφερα τις περιγραφές και τις ιστορικές και λαογραφικές αναφορές, πρέπει να επισημάνω πόσο μεγάλο χώρο κλέβουν από την ιστορία. Πραγματικά πιστεύω ότι η συγγραφέας έστησε την ιστορία της για να κάνει ένα οδοιπορικό στη Αθήνα του 19ου αιώνα και να μας ξεναγήσει στους μαχαλάδες, στα παζάρια και στις νεόκτιστες οδούς της Ερμού και της Σταδίου, να πιούμε καφέ στην χόβολη και να φάμε λουκουμάκι στους καφενέδες μαζί με τους φουστανελοφόρους. Ναι, η ιστορία της για εμένα ήταν ένα πρόσχημα για να μιλήσει για την τότε Αθήνα, για την τότε Ελλάδα και για το νεογέννητο ελληνικό κράτος. Το έκανε πανέμορφα, καταγοητεύτηκα. Παρ’ όλα αυτά το θεωρώ βιβλίο ακατάλληλο για εραστές της δράσης, της γρήγορης πλοκής και για όσους αντιπαθούν την παύση στην πλοκή προς χάριν της ανάλυσης του ενός ή του άλλου θέματος από τον αφηγητή. Επειδή όμως εγώ τα λατρεύω όλα αυτά, όταν γίνονται με τόση τέχνη όσο στην επιστροφή, 5/5 αστεράκια με αγάπη!

[Μαρια Κουλουρη · Rating 5 out of 5]

H Αθήνα εκεί γύρω στα 1800. Και η Φιλομήλα Λαπατά βουτάει την πένα της και με τέχνη ζωγραφίζει μια ολόκληρη εποχή.
Μια εποχή γνωστή σε πολλούς από εμάς μόνο για τα ιστορικά γεγονότα που τη σημάδεψαν. Τα ηθογραφικά και ιστορικά στοιχεία δείχνουν βαθιά έρευνα από τη μεριά της συγγραφέως, αλλά δεν έρχονται απλά να κατατεθούν στις σελίδες του βιβλίου. Δένονται αριστοτεχνικά με μια ιστορία πολύ δυνατή, με ήρωες που ζουν, επιλέγουν, αποδέχονται, αγαπούν, μισούν, αναζητούν, καταλύουν φραγμούς και όρια και προχωρούν, ώσπου να συναντήσουν τη δική τους λύτρωση. Ώσπου να μάθουν να ζουν!
Δύο είναι οι κύριες ηρωίδες της Επιστροφής. Η Κοραλία και η Λέγκω ή Λενού.
Θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι οι δύο όψεις της Ελλάδας.

Η Κοραλία μια γυναίκα απλή, με γέλιο - ίαμα, μια απέραντη αγκαλιά, ένα ψυχικό ξέφωτο - όπως χαρακτηριστικά την αναφέρει η συγγραφέας. Μια γυναίκα με παρελθόν, πόνο, θυμό, παραίτηση, μια γυναίκα χωρίς μέτρο και όρια. Μια γυναίκα με λεβεντιά και θράσος, αισιοδοξία και ελπίδα. Μια γυναίκα που μοσχοβολά πασχαλιά. Μια γυναίκα θρύλος που ζει έντονα τη ζωή της, αλλά και δανεικές ζωές μέσα από το διάβασμα των βιβλίων της.

Η Λέγκω ή Λενού είναι η άλλη όψη. Η άλλη γυναίκα με επίσης έντονη προσωπικότητα, γεννημένη σε μια αντροκρατούμενη κοινωνία, που καλείται όμως από τη ροή της μυθοπλαστικής ιστορίας να κάνει μια νέα αρχή. Να αποδεχτεί τον πόνο και τον θυμό και να συμφιλιωθεί με μια νέα πραγματικότητα. Να δώσει τέλος στο ταξίδι της. Στη δική της προσωπική οδύσσεια.

Τα μηνύματα πολλά πάνω στις σχέσεις των ανθρώπων, πάνω στη σχέση με τον ίδιο μας τον εαυτό! Έρχονται, είτε αβίαστα μέσα από τα ίδια τα πρόσωπα του βιβλίου, είτε με επέμβαση της συγγραφέως στο τέλος για να κλείσει έτσι τον κύκλο τους. Έναν κύκλο ζωής με τις αδυναμίες, τις ανησυχίες και τα ελαττώματα. Με τα πάθη και την οργή κυρίαρχο στοιχείο, αλλά και την αισιοδοξία, τη θετική σκέψη , τη δύναμη , και την αγάπη αντίποδα πολλών κακών.

Αφηγήτρια στο βιβλίο της - γραμμένο στο τρίτο πρόσωπο - η ίδια η συγγραφέας. Αποστασιοποιημένη κατά κύριο λόγο, έρχεται εκεί που κρίνει εκείνη σωστό, και μας αφήνει γεύσεις από τα μελούμενα της ζωής των ηρώων της. Ένα παιγνίδισμα αποστασιοποίησης - συμμετοχής , πολύ γοητευτικό στοιχείο του βιβλίου.
Όπως γοητευτικές είναι και οι πινελιές χιούμορ που μ΄αυτές διανθίζει η συγγραφέας τις περιγραφές της, εκεί που η αφήγηση το καλεί.

Η γραφή ξέχωρη, δυνατή, διακριτή είναι πλούσια σε περιγραφές προσώπων και καταστάσεων. Τα συναισθήματα και οι αναζητήσεις των ηρώων αναδεικνύονται, αναλύονται και φέρνουν τη λύση - την τόσο απαραίτητη για τον αναγνώστη - χωρίς να τον κουράζουν.

Όλες τις ημέρες της αναγνωστικής διαδρομής με την Επιστροφή της Φιλομήλας Λαπατά, τις έζησα μέσα στην ευδαιμονία. Ευδαιμονία που πηγάζει από την εξαίρετη γραφή - και όχι καταγραφή γεγονότων. Κλείνοντας και την τελευταία σελίδα, έμεινα με μια γεύση πληρότητας. Κι αυτό πιστεύω είναι πολύ σημαντικό για έναν αναγνώστη.

Απόσπασμα από σελ 399
'' Στέκονται και την παρατηρούν από απόσταση : Γυναίκα ανεμοδαρμένη σε αγρόκτημα του Ελαιώνα της Αθήνας, Οκτώβρης 1836
Βλέπει το φτυάρι έξω απ΄την πόρτα της αποθήκης. Το αρπάζει και με γρήγορες κινήσεις γεμάτες νεύρο αρχίζει να ξεθάβει το φέρετρό της σαν να φλέγεται απο ανυπομονησία.
Την κεκοιμημένη δούλη Σου...
Δεν είναι θαμμένο βαθιά στη γη. Νταπ, νταπ, ηχούν οι φτυαριές στον ερημότοπο. Μια υγρή μυρωδιά μούχλας την τυλίγει.
Την κεκοιμημένη δούλη Σου...
Γρήγορα εμφανίζονται σανίδες σπασμένες, λιωμένες απ΄τον χρόνο, ενδύματα βρόμικα, λασπωμένα, σχισμένα, φθαρμένα, μικροαντικείμενα που δεν αναγνωρίζονται πια, το τελάρο με το κέντημά της, ένα χτένι, προικιά φαγωμένα απ΄την υγρασία...
Να η ζωή της Λέγκως Βαρβαρέσου!
Την κεκοιμημένη δούλη Σου...
Στοιβάζει τα κουρέλια στη μέση της αυλής. Τα καίει σε μια βρομερή φωτιά μέχρι που όλα γίνονται στάχτη. Νιώθει σαν μόλις ν΄άφησε πίσω της μια αιωνιότητα. ''

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

Χειμώνας του 1835. Στην Αθήνα του Όθωνα φτάνει ο Σέργιος Βογιατζόγλου, διαχειριστής της αμύθητης περιουσίας μιας μυστηριώδους γυναίκας από την Κωνσταντινούπολη, για δουλειές της αφεντικίνας του. Η πόλη που αντικρίζει δεν έχει καμία σχέση με το άλλοτε ένδοξο παρελθόν της ενώ το μετέωρο βήμα της από την τουρκοκρατία στη βασιλεία είναι ακόμη ασταθές. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του συναναστρέφεται πολύ κόσμο, γνωρίζει μικρά και μεγάλα μυστικά της κωμόπολης αυτής, προετοιμάζει το έδαφος για την άφιξη της αρχόντισσάς του, δεν περίμενε όμως να ερωτευτεί κι ο ίδιος, και μάλιστα ένα πλάσμα εντελώς διαφορετικό από αυτόν! Ποια είναι η μυστηριώδης Λέγκω Ασλάνογλου και γιατί ήρθε να εγκατασταθεί σε ένα μέρος σαν την Αθήνα, φτωχό, βρώμικο, με χιλιάδες άβολες τοποθεσίες και ακόμη περισσότερους ιδιόμορφους τύπους;

Η κυρία Φιλομήλα Λαπατά ξεναγεί τον αναγνώστη με τη συναρπαστική της πένα στην εποχή της οθωνικής Αθήνας, ζωντανεύοντας χιλιάδες γωνίες και κατοίκους, παραθέτοντας συναρπαστικά και εύληπτα πάρα πολλές πληροφορίες για τα πάντα: συγκοινωνίες, ρυμοτομία, επαγγέλματα, αρχιτεκτονική, πολεοδομία, κοινωνικές τάξεις, χιλιομετρικές αποστάσεις, συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης, νοοτροπίες και αντιλήψεις. Άφθονα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που μόνο κατόπιν εμβριθούς μελέτης και έρευνας μπορεί κάποιος να εντοπίσει, να εμπεδώσει και να αναπαραστήσει. Η πλοκή εξελίσσεται σταδιακά, μιας και το μυθιστόρημα συστήνει έναν προς έναν τους κεντρικούς ήρωες που θα αποτελέσουν το σύμπαν του Βογιατζόγλου, με αφορμή μια γνωριμία μαζί τους ή ένα περιστατικό ή μια φήμη. Υπάρχει πληθώρα χρονικών, κοινωνικών και οικογενειακών αφετηριών (από τη μακρινή Λαμία ως τους νομάδες Σαρακατσάνους κι από το 1800 ως το 1821) που δείχνουν την εξέλιξη της πόλης, της χώρας, των ανθρώπων και τον τρόπο που φτάσαμε ως την ημέρα που ξεκινάει η ιστορία μας («…ένας αόρατος ομφάλιος λώρος ένωνε με τις παραδόσεις του τους Αθηναίους», σελ. 245). Νερουλάδες, γανωματήδες, αργόσχολοι πρώην αγωνιστές του 21, ζητιάνοι, πόρνες, ελάχιστοι γραμματιζούμενοι κι ακόμη λιγότεροι φραγκοφορεμένοι συχνάζουν σε ξενοδοχεία, καφενεία και λοκάντες, δυσαρεστημένοι από την κακή κατάσταση των δρόμων και την αφθονία σκόνης. Μέσα από τα μάτια του Βογιατζόγλου, η περιγραφή είναι ρεαλιστική και γλαφυρή: «Σε κάθε πρόσωπο Αθηναίου, με τον οποίο διασταυρωνόταν, ο Βογιατζόγλου έψαχνε, επί ματαίω, να βρει την ευγένεια της φυλής, ένα ηθικό και υπαρξιακό βάρος, κάτι τέλος πάντων να θυμίζει τους απογόνους μιας ένδοξης πόλης με επιβλητικό μεγαλείο, η οποία είχε κυριαρχήσει με το πνεύμα και την ισχύ της σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Μια ακαθόριστη αίσθηση απογοήτευσης τον κυρίεψε. Ένιωσε κάπως σαν να είχε υποστ��ί έναν αδυσώπητο αισθητικό βιασμό» (σελ. 129). Το αφηγηματικό παρόν εναλλάσσεται συνεχώς με διάφορες φάσεις του παρελθόντος ανάλογα με τη χρονική αφετηρία που αφορά το συγκεκριμένο πρόσωπο, του οποίου την ιστορία μαθαίνουμε. Κάποια στιγμή, πηγαίνουμε ακόμη πιο πίσω, στα προεπαναστατικά χρόνια, να δούμε την υποτελή στους Τούρκους πολίχνη: «Σ’ εκείνη τη γη, τη γεμάτη αρχαία ιστορία και ηρωισμούς, οι χριστιανοί ζούσαν με θυμό, αυταπάτες και ξερό ψωμί… Οι Αθηναίοι, καταπιεσμένοι και πεινασμένοι, ήταν έτοιμοι να πεθάνουν ανά πάσα στιγμή γιατί δεν είχαν άλλο λόγο για να ζήσουν» (σελ. 245-246). Και η αφήγηση, σαν ασταμάτητος νερόμυλος του χρόνου, μας φέρνει ξανά στο παρόν της Λέγκως και του Βογιατζόγλου.

Η συγγραφέας ξέρει να αφηγείται ιστορίες που θα κρατήσουν τον αναγνώστη μέχρι το τέλος κι ας καθυστερούν κατά κάποιον τρόπο την εξέλιξη της κυρίως δράσης. Ποιος δε θέλει να μάθει για τους κωμικούς τύπους που συχνάζανε στα καφενεία, για την κωμικοτραγική περιπέτεια μιας μοιχαλίδας, για το πώς εξελίχθηκε το περιτοιχισμένο τότε χωριό της Αθήνας σε κυψέλη εμπορικών και άλλων δραστηριοτήτων; Ποιος δε θέλει να σεργιανίσει σε τοπόσημα που σήμερα είναι μετονομασμένα ή εντελώς ξεχασμένα, θαμμένα ή κατεδαφισμένα; Ποιος δε θα αναρωτηθεί πώς συνδέονται μεταξύ τους όλα αυτά τα εκλεκτά και ξεχωριστά πρόσωπα που διάλεξε η κυρία Λαπατά να αφηγηθεί τις ιστορίες τους και τι ρόλο θα έχουν στη συνέχεια; Ειδικά όταν διαπιστώνει ο αναγνώστης πως δεν είναι μόνος στην εξέλιξη της ιστορίας, μιας και οι παρένθετες προτάσεις που υποδηλώνουν την κρίση της γράφουσας πετιούνται αναπάντεχα και δίνουν νέα διάσταση στην αφήγηση: «Το πέτυχε όμως; Έτσι νομίζουμε..Μπορεί και να κάνουμε λάθος όμως» (σελ. 191) ή αλλού: «Αυτά όμως έγιναν αργότερα» (σελ. 44) και «Τείνουμε να πιστέψουμε πως ήταν μονάχα κακοήθειες» (σελ. 59). Αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό επιτρέπει και σε μια κομψή νότα χιούμορ να παρεισφρήσει στις δύσκολες στιγμές, ελαφραίνοντάς τες.

Ομολογώ πως, αθηνοτραφής γαρ και ερωτευμένος με την περιοχή της Πλάκας, στην οποία δε χάνω ευκαιρία να τριγυρίζω, μέχρι τη μέση του βιβλίου ρουφούσα άπληστα κάθε λεπτομέρεια που μου παρέθετε με αφειδώλευτη αγάπη και γερή γραφή η συγγραφέας, σεργιάνισα σε εκκλησίες που γκρεμίστηκαν, παζάρια που κατεδαφίστηκαν, μέρη όπου σήμερα μπορεί να βρει κανείς αναστηλωμένη την αρχαία Αγορά, σε στράτες που σήμερα έγιναν δρόμοι κυκλοφορίας αυτοκινήτων ή άλλαξαν χρήση ή σημασία. Ειδικά με τη λοκάντα της Κοραλίας Τζάβαλου στη γωνία Ερμαϊκής και Αιολικής οδού (σημερινές Ερμού και Αιόλου), το ανάκτορο στη ρούγα της Χρυσαλιώτισσας (σημερινή οδός Αδριανού) και το σπίτι της Λέγκως Βαρβαρέσου στην οδό Κυδαθηναίων, πριν αγοράσει αυτό απέναντι απ’ τα ανάκτορα, οι εικόνες που γεννά η αφήγηση είναι παραστατικότατες και με αέρα νοσταλγίας γι’ αυτά τα τόσο διαφορετικά χρόνια. Από ένα σημείο και μετά όμως, που είχα φτάσει στην εξέλιξη της κεντρικής ιδέας, τη θανάσιμη εκδίκηση, και καταγράφονται εξαιρετικά ψυχογραφήματα θυτών και θυμάτων και όσο αποκαλύπτεται η πραγματική ταυτότητα της Λέγκως, ακόμη κι εκεί τοποθετήθηκαν ψηφίδες παρελθόντος ηρώων-δορυφόρων, που ενσωματώθηκαν συν τω χρόνω στο περιβάλλον της Λέγκως και της Κοραλίας. Είχα νιώσει γεμάτος και πλήρης αρκετές σελίδες πιο πίσω, είχα καταλάβει πώς ήταν η Αθήνα και οι κάτοικοί της, έβλεπα ολοκάθαρα το φόντο στο οποίο δρούσαν οι ήρωες και όσο πλησίαζα στο τέλος τόσο ήθελα να ολοκληρωθεί η ιστορία χωρίς άλλες παρένθετες αναφορές. Αυτό το συναίσθημα ενίσχυσαν και οι εκτενείς παράγραφοι. Έφτασα σε σημείο διχασμού: να αποστασιοποιηθώ από την πλοκή και να εντρυφήσω στις συναρπαστικές πτυχές της Ιστορίας ή να παραλείψω τις μικρολεπτομέρειες και να ψάξω να δω τι απέγιναν οι αγαπημένοι μου χαρακτήρες; Κανείς όμως δεν μπορεί να γυρίσει την πλάτη του στην κυρία Λαπατά ούτε να ξεχωρίσει με ποια γνωρίσματα της γραφής της θα ταξιδέψει στα βιβλία της.

Το ύφος και η αφηγηματική ικανότητα της συγγραφέως είναι αξεπέραστα. Με εξίσου άφθονα καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις, χιούμορ και τρυφερότητα, λυρικές περιγραφές, ο αναγνώστης γνωρίζει τον Σέργιο Βογιατζόγλου, τη λοκαντιέρα Κοραλία Τζάβαλου, τη μοιχαλίδα Πιπίνα Μπιμπίκου, τον έμπιστο αγωγιάτη Μπάμπη Τζίτζικα, τον κωμικό Γεργάκη Λελούδα, τη βοηθό Ανυσία Βουζίνη, τον νοτάριο Νεόφυτο Βαβύλα, τον περίεργο ιερωμένο Βαρνάβα Καψοκώλη και τόσους άλλους! Ολοζώντανες και διεισδυτικές περιγραφές, πάνθεον διαφορετικών ψυχολογικών και σωματικών γνωρισμάτων, χαρακτήρες τοποθετημένοι σωστά στο ιστορικό πλαίσιο του βιβλίου, συντεχνίες ανά περιοχή με τους δικούς τους κώδικες επικοινωνίας και διαφορετικές ανάγκες επιβίωσης… Ζουν, περπατάνε, προσμένουν, αντιδρούν, ερωτεύονται σε μια μικρή πόλη όπου ο ελαιώνας της ανθούσε, η Πειραιώς δεν είχε χαραχτεί ακόμη, τα Πατήσια ήταν κτήματα πασά που δόθηκαν στο ελληνικό δημόσιο κι όσοι έχτιζαν εκεί θεωρούνταν ιδιότροποι (βλ. έπαυλη Μάλκολμ, σημερινό Άσυλο Ανιάτων). Όλη αυτή η μαγική αναπαράσταση ξεκινάει μ’ ένα συγκλονιστικό πρώτο κεφάλαιο, όπου ο Βογιατζόγλου φτάνει στον Πειραιά και ανεβαίνει στην Αθήνα. Εκεί είναι λες και σου ψιθυρίζει η κυρία Λαπατά, προσμετρώντας με το βλέμμα της έναν νοερό χάρτη της εποχής, τι θα δεις ανεβαίνοντας, τι θα θαυμάσεις, τι θα σε παραξενέψει. Με τον ίδιο τρόπο αποκτάει σάρκα και ψυχή η Αθήνα καθαυτή: «… μια πολίχνη εκείνα τα χρόνια με τούρκικο χρώμα: οκτώ πλατώματα με τριάντα έξι ενορίες» (σελ. 36). Εκτός από τη μαγεία που πρέπει να είχε η περιοχή του σημερινού Ελαιώνα, η Πλάκα, η αγαπημένη μου γειτονιά, αναπνέει με τον δικό της, αυθεντικό αέρα, ακόμη διαιρεμένη σε Αλίκοκκο και Ριζόκαστρο, συνοικίες σήμερα χαμένες για πάντα: «Τις παραμονές του χειμώνα τα σπίτια της Πλάκας έμοιαζαν ζωγραφισμένα με νερομπογιά» (σελ. 220). Έχουμε υπέροχες λυρικές περιγραφές και βαθιά διεισδυτικότητα στην ψυχογραφία των ανθρώπων που μας καλωσορίζουν στις ζωές τους, όπως στη σελ. 385: «Το πρόσωπό της είχε μια έκφραση περίεργη, σαν εκείνου που δεν αγάπησε τη ζωή και είχε γεννηθεί μοναχά από υποχρέωση», ή παρακάτω: «Άρχισε τότε να πέφτει μια βροχή ελαφριά, τρυφερή, που θύμιζε κλάμα παιδικό μιας πονεμένης παιδικής ηλικίας» (σελ. 155) και τέλος: «Σαν αγριόχορτα ξεφύτρωναν οι άνθρωποι στην Αθήνα του 1835» (σελ. 194).

Εκτός από τα τοπία και την ιστοριογραφία, καταγράφονται στο βιβλίο οι κοινωνικές εξελίξεις και οι αλλαγές των ηθών. Αντιλήψεις ξεπερασμένες σήμερα και τόσο αυστηρές τότε κυριαρχούν και προσδιορίζουν την κοινωνία όπου δρουν οι πρωταγωνιστές και οι δευτερεύοντες ήρωες. Η θέση της γυναίκας αποτυπώνεται σε αποσπάσματα σαν τα ακόλουθα: «Σιγά σιγά, καθώς τα χρόνια βάραιναν πάνω στη σχέση του ζεύγους Τζάβαλου, η Κοραλία μεταβλήθηκε σε πράγμα, το οποίο ο Τζώρτζης μπορούσε να κάνει ό,τι ήθελε» (σελ. 41). Ακόμη χειρότερα: «Θα γίνονται κάτι νυχτερινά αγγίγματα στο κορμί σου αλλά εσύ θα κλείνεις τα μάτια, α σκέφτεσαι κάτι άλλο εκείνη την ώρα… Όταν θα κρατήσεις το παιδί σου στην αγκαλιά, θα νιώσεις πως αυτή η αναγκαστική βραδινή θυσία σου είναι τιποτένια μπροστά στο μεγαλείο της μητρότητας. Αυτό είναι ο γάμος!» (σελ. 253-255). Τονίζονται επίσης η αξία των γραμμάτων και η σοβαρή έλλειψή τους μετά από μια αιματοβαμμένη Επανάσταση («Εκείνη, βέβαια, ήθελε κόρες, γιατί πίστευε πως η πικρή και βασανισμένη γη της Ελλάδας, έπειτα από τόσους αιώνες με φωτιά και τσεκούρι, κλέφτικο, μάχες, θάνατο κι αίμα, είχε ανάγκη απ’ την τρυφεράδα, την αυτοεκτίμηση, την ηρεμία και την ειρήνη που μόνο οι γυναίκες είναι ικανές να δώσουν», σελ. 44). Η σκωπτικότητα και η έντονη αρνητικότητα για οτιδήποτε καινοτόμο ή ρηξικέλευθο που αντιτίθεται στα χρηστά ήθη είναι οι κινητήριοι άξονες για πολλές ενέργειες, που επιφέρουν φυσικά και τις αντίστοιχες συνέπειες μα πάνω απ’ όλα έναν έντονο φόβο Θεού: «Αυτά ήταν χαλαρά αθηναϊκά ήθη και διαβολικές συμπεριφορές, τις οποίες καταδίκαζε και η ίδια η Εκκλησία» (σελ. 276).

Κι όλα αυτά, οι μικρές και μεγάλες ιστορίες, τα παθήματα, οι περιπέτειες, τα γέλια και τα κλάματα δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια εισαγωγή στην τραγική ιστορία της Λέγκως Ασλάνογλου, μιας ανείπωτης προδοσίας με αναπάντεχες συνέπειες για όλη της την οικογένεια. Το κρυμμένο μυστικό βγαίνει επιτέλους στην επιφάνεια και συναγωνίζεται σε τραγικότητα και θάνατο την ιστορία των Ατρειδών. Ο διάλογος που αναπτύσσεται όταν φτάνει επιτέλους στον σκοπό της με τον άνθρωπο που ήρθε να εκδικηθεί ήταν ανυπέρβλητης αξίας και μου γέννησε έντονα και αντικρουόμενα συναισθήματα. Άλλη μια ιδέα που θέλει να περάσει η συγγραφέας είναι το κόστος μιας βεντέτας και το βάρος της ψυχής σε σταγόνες αίματος. Αξίζει λοιπόν κάποιος να εκδικηθεί, όσο βασανισμένος ή αδικημένος κι αν είναι; Πρέπει να συγχωρούμε; Ή μήπως όλο αυτό δεν είναι παρά ένας φαύλος κύκλος, μέσα στον οποίο θα αφανιστεί κάθε ηθική έννοια και αξιοπρέπεια ψυχής; «…βλέπει την έφιππη Λέγκω ν’ απομακρύνεται προς τη δημοσιά. Τη Λέγκω που έχει την ψυχική δύναμη να καταστρέφει ανθρώπους. Τη Λέγκω που τα έχει όλα… αλλά δεν έχει τίποτα» (σελ. 387). Πιστεύω ακράδαντα πως σε μια δεύτερη ανάγνωση θα αντιληφθεί εύκολα κάποιος το δίπολο Κοραλίας και Λέγκως, δύο εντελώς διαφορετικών γυναικείων χαρακτήρων, που ίσως (γιατί όχι;) εκπροσωπούν και τις δύο διαφορετικές προσωπικότητες της Ελλάδας: η μία θέλει να πάρει το αίμα της πίσω γυρεύοντας όσα της στέρησαν και η άλλη, κόντρα στην ηθική και τις αρχές της εποχής και του τόπου, παρ’ όλα τα χτυπήματα της μοίρας, δεν το βάζει κάτω και συνεχίζει να προχωρά. Έχουμε λοιπόν ένα μυθιστόρημα, έχουμε καλολογικά στοιχεία, έχουμε όμως και δεύτερες αναγνώσεις και κρυμμένα εννοιολογικά μυστικά!

«Η επιστροφή» είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς «Οι κόρες της Ελλάδας» και διαδραματίζεται κυρίως μεταξύ των ετών 1836-1838 ενώ κάποια παρελθοντικά γεγονότα ταξιδεύουν τον αναγνώστη από τα μέσα του 18ου αιώνα ως το 1800 κι από κει στα επαναστατικά χρόνια. Με εκτενείς παραστατικές περιγραφές, άφθονη συναρπαστική λεπτομέρεια τόπων, αντικειμένων μα πάνω απ’ όλα ψυχών, με μια ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα, το βιβλίο καταγράφει ήθη, έθιμα, εικόνες, εντυπώσεις, νοοτροπίες, αντιλήψεις μεροκαματιάρηδων και ανερχόμενων αστών σε μια πόλη που τρέφεται από τον Ελαιώνα της, σεργιανά στα ελάχιστα πλακόστρωτα δρομάκια της νέας πρωτεύουσας, καλωσορίζει με ελπίδες τον Όθωνα, αγωνίζεται να επιβιώσει μαζί με τη δυσβάσταχτα δανεισμένη Ελλάδα και αρχίζει να στήνει τα σωστά πιόνια που θα προχωρήσουν την πλοκή στο επόμενο βιβλίο. Γυναίκες, η ελπίδα της νέας εποχής και ταυτόχρονα βαθιά κρυμμένες στο νοικοκυριό του σπιτιού τους, άντρες, που κοκορεύονται, σουλατσάρουν, ξέρουν τα πάντα και τίποτα, καλοζούν, κρατούν τις τύχες του σπιτικού και της χώρας τους στα χέρια τους. Κάθε πράξη έχει και τις συνέπειές της, κάθε δράση και την αντίδρασή της. Το πρώτο βιβλίο της σειράς «Οι κόρες της Ελλάδας» είναι ένα εύπλουν, δυνατό καράβι που φτάνει στο λιμάνι κι αρχίζουν να κατεβαίνουν οι αναρίθμητοι επιβάτες του δεύτερου βιβλίου, σ’ ένα ταξίδι που δε θες να τελειώσει.

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 5 out of 5]

Η Φιλομήλα Λαπατά και η μοναδική της πένα που έχει μαγέψει όλα αυτά τα χρόνια χιλιάδες αναγνώστες, επέστρεψε φέτος με το βιβλίο "Η επιστροφή", το οποίο αποτελεί το πρώτο μίας μυθιστορηματικής σειράς με υπέρτιτλο "Οι κόρες της Ελλάδας". Σκοπός της σειράς αυτής δεν είναι άλλο από την σκιαγράφηση της χώρας μας τα τελευταία διακόσια χρόνια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Και όπως θα περίμενε κανείς από την συγγραφέα, από τις πρώτες κιόλας σελίδες σε αιχμαλωτίζει με τη μοναδική γραφή της, παρασέρνοντάς σε μέσα σε μία δίνη που σε ταξιδεύει πίσω στο χρόνο για να συναντήσεις την Ιστορία, εκεί ακριβώς που αυτή παντρεύεται με τη μυθοπλασία δημιουργώντας ένα κράμα μοναδικό, με ξεχωριστό άρωμα μιας άλλης εποχής που ακόμα κι αν φαντάζει λησμονημένη, ίσως να μην είναι και τόσο.

Δεν θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα στην περίληψη της υπόθεσης του βιβλίου, καθότι θεωρώ πως αυτή που υπάρχει ήδη στο οπισθόφυλλο του βιβλίου είναι εξαιρετικά πλούσια και δίνει τόσα στοιχεία όσα χρειάζεται να γνωρίζει ο θεατής προκειμένου να του κινήσει η ιστορία το ενδιαφέρον, αλλά όχι τόσα ώστε να του χαλάσει το σασπένς. Γιατί το βιβλίο της Φιλομήλας Λαπατά αποτυπώνει καρέ-καρέ την Ιστορία της Ελλάδας από το 1800 και έπειτα, και για τα χρόνια που ακολούθησαν στα πλαίσια της εξέλιξης της πλοκής της εν λόγω ιστορίας. Και όπως πάντα, το κάνει με έναν τρόπο χαρισματικό και ιδιαίτερο που αποδεικνύει πως όση ιστορική μελέτη και αν έχει κάνει ένας συγγραφέας -κάτι που στην προκειμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει-, αν δεν έχει το ταλέντο να αποτυπώσει τις πληροφορίες αυτές στο χαρτί αφού πρώτα θα τις έχει κατακτήσει σε όλο τους το εύρος, τότε δεν μπορεί να συναντήσει και την επιτυχία.

Η ροή του λόγου της κυρίας Λαπατά είναι αβίαστη και ταξιδιάρικη, άλλοτε σκληρή και άλλοτε τρυφερή, κάποιες φορές ακραία ρεαλιστική και κάποιες άλλες κομψά χιουμοριστική, επιβεβαιώνοντας την θεωρία πως η ζωή έχει πολλές γεύσεις και αρώματα και πως εμείς οι ίδιοι και οι επιλογές μας -έστω και όχι πάντα- είμαστε που καθαρίζουμε ποια θα είναι αυτή. Ένα ιστορικό μυθιστόρημα μέσα από τις σελίδες του οποίου παρακολουθούμε την εξέλιξη της πορείας του ίδιου του ελληνισμού, αλλά και των όσων νοηματοδότησε αυτή. Η αποτύπωση του κοινωνικού και πολιτικού καθεστώτος της εποχής είναι ακόμα ένα στοιχείο που ζωντανεύει μέσα από την πένα της συγγραφέως, σκιαγραφώντας τις πιο φωτεινές αλλά και τις πιο σκοτεινές στιγμές του ταλαιπωρημένου τούτου τόπου, που ουκ ολίγες φορές, έπεσε θύμα των δικών του εμμονών, τουλάχιστον όσον αφορά τις σχέσεις και τις ζωές των ίδιων των ανθρώπων που κλήθηκαν να τον υπηρετήσουν.

Υπέροχα και τα ψυχογραφήματα των ηρώων της τα οποία έχουν, επίσης, σκιαγραφηθεί με ρεαλιστικότητα, βαθύ συναίσθημα, λεπτομέρεια, αλλά κυρίως, με μια αλήθεια που δεν μπορεί κανείς να μην διακρίνει στις πράξεις τους, ακόμα και αν κάποιες από αυτές είναι λάθος, και που δεν γίνεται να μην εκτιμήσεις. Αναπόφευκτα, ορισμένους χαρακτήρες θα τους αγαπήσετε και πολύ πιθανόν να ταυτιστείτε μαζί τους και ορισμένους άλλους, αν όχι θα τους μισήσετε, σίγουρα θα τους αντιπαθήσετε, καθώς στο δικό τους το πρόσωπο θα αναγνωρίσετε την μετουσίωση των χειρότερων αδυναμιών σας. Γιατί από αυτά τα υλικά είμαστε φτιαγμένοι όλοι οι άνθρωποι, η κατασκευή μας είναι ίδια. Αυτό που διαφέρει είναι ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζουμε να τα υπηρετήσουμε. Η διαφορά βρίσκεται όχι στα μικρά ή μεγάλα χαρακτηριστικά μας, αλλά στο μονοπάτι που θα επιλέξουμε να ακολουθήσουμε κουβαλώντας τα μέσα μας.

Από το πρώτο κιόλας βιβλίο της σειράς αυτής, αντιλαμβανόμαστε πως, ουσιαστικά, πρόκειται για έναν ύμνο στη γυναίκα και στη δύναμη που αυτή κρύβει μέσα της. "Οι κόρες της Ελλάδας" είναι εκείνες που έβαλαν το δικό του λιθαράκι για να αλλάξουν την πραγματικότητα, κοινωνικά και όχι μόνο, όλων των γυναικών, πηγαίνοντας κόντρα στις συμβάσεις εκείνες που ακόμα και σήμερα, έστω και όχι τόσο έντονα ή τόσο φανερά, εξακολουθούν να υπάρχουν και να μας κρατάνε πίσω. Ένα βιβλίο γραμμένο με βαθιά αγάπη και τρυφερότητα, που μας ταξιδεύει στην Ελλάδα μίας άλλη εποχής και η συγγραφέας, παίρνοντάς μας από το χέρι, μας χαρίζει ένα ταξίδι σε μια Αθήνα μαγευτική που αν και δεν γνωρίσαμε μπορούμε με τις περιγραφές της να την δούμε να ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας, όπως ακριβώς και οι ιστορίες των ηρώων της, μικρές ή μεγάλες, που σε κάθε τους βήμα επιβεβαιώνουν πως η ζωή μας είναι αυτή που ορίζουμε εμείς και πως στο τέλος, όταν θα κοιτάξουμε πίσω μας, καλό είναι να είμαστε ευτυχισμένοι για τις επιλογές που κάναμε.

[Giouli Tsakalou · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο αυτό έχει τη δύναμη και τη σοφία να μας ταξιδέψει ψυχικά και πνευματικά. Ένα μυθιστόρημα με πολλή σοφία από την ανατολή, μεστό, καλογραμμένο για έναν απαιτητικό αναγνώστη που έχει ξεπεράσει τα στεγανά για τη σχέση Ελλήνων-Τούρκων !! 'Όπως πάντα γλυκιά αληθινή και σίγουρη η κυρία Φιλομήλα Λαπατά , εκφράζει απόψεις, εμπειρίες, επιθυμίες, με έναν μοναδικό τρόπο που σου δίνει να καταλάβεις πράγματα που ήδη ίσως γνωρίζεις αυξάνει τη γνώση του εαυτού μας, έχει ένταση.. μέσα από τους δρόμους της αγάπης, της αλήθειας και των σωστών διαδρομών δίνει μια καθαρή εικόνα πως η αγάπη, η σχέση, ο έρωτας κουβαλάνε ώριμη ευθύνη .. Θα έλεγα πως αυτό το βιβλίο μας πιάνει από το χέρι και μας περπατά στο παρελθόν και μετά στο παρόν και στην ευθύνη που ο καθένας μας εχει απέναντι στην καλοσύνη αλλά και στην αλαζονεία !! δίνει φως στα σκοτάδια της κουκουλωμένης ψυχής και μας προσφέρει ένα αστεράκι που μας ανοίγει τον ορίζοντα .. μέρες που ζούμε το βιβλίο είναι παρηγοριά και διέξοδος και ένα καλό βιβλίο είναι μια καλή παρέα και μια ελπίδα ότι δεν χάθηκαν τα πάντα. Η συγγραφέας μας κυρία Λαπατά μας δίνει πάντα πράγματα που ακουμπάνε την ψυχή μας !! Συγχαρητήρια για μένα τα βιβλία της είναι πηγή ζωής! Χαράσσει δικό της δρόμο και παρασύρει κι εμάς να ακολουθήσουμε!

Μια απλόχερα δοσμένη και ψαγμένη έμπνευση!!!

[Yanper · Rating 5 out of 5]

Ένα εξαίσιο βιβλίο με θαυμάσιες αναφορές σε μέρη των Αθηνών στην προ Οθωνική και Οθωνική εποχή, και στην καθημερινότητα των κατοίκων της δοσμένα μέσα από την ζωή των ηρώων της που ζούνε έρωτες, πάθη και μίση.Συναισθήματα τόσο ωραία δοσμένα, χωρίς υπερβολές και έτσι όπως θα μπορούσε να τα ζήσει ο καθένας μας.Το βιβλίο έχει πολλά στοιχεία και πληροφορίες, αποτέλεσμα προφανώς ιστορικής έρευνας της συγγραφέως. Ήταν το πρώτο βιβλίο της που διάβασα και ομολογουμένως με ενθουσίασε η στρωτή γλώσσα που χρησιμοποιεί και η σοβαρή ιστορική έρευνα που έκανε δίνοντας μου την ευκαιρία να μάθω αρκετά πράγματα για την Αθήνα εκείνης της εποχής.

[Eleftherios Mandalianos · Rating 5 out of 5]

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ της Φιλομήλας Λαπατά είναι το πρώτο αυτοτελές μυθιστόρημα μιας μυθιστορηματικής σειράς με υπέρτιτλο ΟΙ ΚΟΡΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ στην οποία θα σκιαγραφεί το πορτρέτο της Ελλάδας τα τελευταία διακόσια χρόνια ιστορίας της χώρας. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα γραμμένο με ρεαλισμό και σαφήνεια που θα καθηλώσει και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη.

Σε αυτό της το μυθιστόρημα η Φιλομήλα Λαπατά με λόγο που ρέει, άλλοτε λυρικό, άλλοτε ρεαλιστικό και άλλοτε με έντονη χιουμοριστική διάθεση, παρουσιάζει μια ιστορία η οποία συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία του ελληνισμού. Στις σελίδες του ιστορικού αυτού μυθιστορήματος ο αναγνώστης θα βιώσει, με τη βοήθεια της γοητευτικής πένας της συγγραφέως, καρέ καρέ την ιστορική διαδρομή της Ελλάδας από το 1800 και μετά.

Σκιαγραφώντας με ρεαλισμό όλο το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι της χώρας η Φιλομήλα Λαπατά παρουσιάζει στο κοινό της ήρωες ολοκληρωμένους και άριστα ψυχογραφημένους, αναλύοντας τη ζωή τους και προκαλώντας στον αναγνώστη συναισθήματα συμπάθειας για κάποιους και αντιπάθειας για κάποιου�� άλλους. Ήρωες δυναμικούς ή ήρωες χωρίς ψυχικό σθένος, ήρωες προβλέψιμους ή απρόβλεπτους, πρωτοπόρους ή βολεμένους στα κοινωνικά στερεότυπα της εποχής. Με εξαιρετική περιγραφική δεινότητα η συγγραφέας περιγράφει τόπους, χώρους και ανασυνθέτει μια πολίχνη της Ελλάδας, την Αθήνα.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ είναι ένα βιβλίο γραμμένο με αγάπη για τη γυναίκα. Γυναίκες πρωτοπόρες που άλλαξαν τη ζωή τους φέρνοντας την ανατροπή σε μια εποχή που η επιρροή από τους Οθωμανούς είχε αλλάξει κατά πολύ τον ελληνικό τρόπο σκέψης που σε τίποτα δεν θύμιζε το παρελθόν των Ελλήνων. Οι ηρωίδες της Φιλομήλας Λαπατά, όμοιες με την Αθηνά Καληβωκά του Κώστα Καρακάση στο βιβλίο ΑΘΗΝΑ, ΕΥΤΥΧΩΣ ΠΟΥ ΔΕ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ ΟΜΟΡΦΗ, φέρνουν νέα δεδομένα στην Αθήνα και ζουν ανεξάρτητες χωρίς να λαμβάνουν υπ'όψιν τα κουτσομπολιά της κοινωνίας -κάτι που αντιλαμβανόμαστε πως δεν έχει εκλείψει από τότε μέχρι σήμερα.

Οι ιστορικές αναφορές της συγγραφέως σαφείς και δοσμένες εντέχνως δεν κουράζουν τον αναγνώστη και συνθέτουν όλο το φόντο της ταλαιπωρημένης Αθήνας μετά την επανάσταση. Η συγγραφέας, μετά από επίπονη σίγουρα έρευνα αλλά και με τέτοιο τρόπο γραφής ώστε να είναι εύκολο στον αναγνώστη να μεταφερθεί στην εποχή, ανασυνθέτει την ατμόσφαιρα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους με σκιαγράφηση γεγονότων της καθημερινότητας των Ελλήνων που οδηγεί εύκολα στο συμπέρασμα πως η ιστορία επαναλαμβάνεται και θα συνεχίσει να επαναλαμβάνεται.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ της Φιλομήλας Λαπατά είναι ένα από τα διαμάντια της χρονιάς που ήρθε στο φως στο τέλος της σεζόν και θα μείνει για πολύ καιρό. Ένα ιστορικό μυθιστόρημα γραμμένο με ήθος, σαφήνεια και αγάπη απέναντι στην γυναίκα που μεταφέρει τον αναγνώστη με τρόπο μαγικό στην Αθήνα του 1800. Ο αναγνώστης θα περπατήσει στα μονοπάτια της Αθήνας, θα συνομιλήσει με τους κατοίκους της, θα ζήσει τις πολιτικές αναταραχές καρέ καρέ, θα θυμώσει, θα νιώσει περηφάνια, αγάπη, συμπάθεια, μίσος. Θα αναθεωρήσει και θα μάθει πολλά για την ιστορία της χώρας με τρόπο τέτοιο που θα του μείνουν αξέχαστα.

Συγχαρητήρια!

[Margaret · Rating 4 out of 5]

4,5 αστέρια για ενα θαυμάσιο βιβλιο με ζωντανή αναπαράσταση μιας εποχής που έμπαιναν τα θεμέλια της νεότερης Ελλάδας. Αφήγημα επικεντρωμενο στην γυναίκα , με τη μια ωστόσο απο τις δυο ηρωίδες να μην καταφέρνει να μπει στην καρδια του αναγνώστη.

[Kiki Dal · Rating 5 out of 5]

Η Φιλομήλα Λαπατά σέβεται πάντα τους αναγνώστες της. Σε όλα τα βιβλία της η ποιότητα του λόγου αποτελεί σταθερή αξία. Το συγκεκριμένο βιβλίο όμως έφτασε σε άλλο επίπεδο. Η συγγραφέας εξελίσσεται. Η γραφή της είναι απλή, χωρίς περιττολογίες και τάσεις εύκολου εντυπωσιασμού. Ταυτόχρονα είναι προσεγμένη, ταξιδιάρικη και μεστή. Το βιβλίο είναι ένα ταξίδι στην Ελλάδα την εποχή του Όθωνα. Πολλά ιστορικά στοιχεία, πολύ όμορφα πλεγμένα με τις ιστορίες ξεχωριστών αλλά και απλοϊκών ανθρώπων. Κοινωνικά, γλωσσικά και πολιτικά ήθη μιας κοινωνίας που ακόμα δεν πατάει καλά στα πόδια της. Από τα καλύτερα της Λαπατά.

[Vassiliki Fragkopoulou · Rating 2 out of 5]

1,5 γιατί κατά βαθος είμαι καλός άνθρωπος

[KIRIAKI(Dominica Amat) · Rating 5 out of 5]

https://dominicamat.blogspot.com/2019...

Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια που διαβάζω λογοτεχνικά βιβλία που απευθύνονται σε ενήλικες δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να ''πέσει'' στα χέρια μου ένα ιστορικό μυθιστόρημα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να είχα κάποια προκαάληψη απέναντι σε τέτοιου είδους βιβλία αλλά επειδή απλά δεν έτυχε. Σήμερα λοιπόν έκανα την αρχή με ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο. Ο λόγος για το πρώτο βιβλίο της σειράς ''Οι κόρες της Ελλάδας'' με τίτλο ''Η επιστροφή'' από την συγγραφέα κυρία Φιλομήλα Λαπατά. Ένα βιβλίο που αρχικά-δεν θα σας το κρύψω-με έκανε να είμαι λίγο επιφυλακτική απέναντί του για το αν καί κατά πόσο θα ήταν προσιτό για τους αναγνώστες. Το αποτέλεσμα ήταν να με ''κερδίσει'' από την αρχή χάρη στην άριστη γραφή του καί στον δυνατό του λόγο. Πρόκειται για ένα βιβλίο που ο αναγνώστης κατά ένα μαγικό τρόπο γίνεται καί εκείνος πρωταγωνιστής του βιβλίου αφού κατά την ανάγνωσή του,βλέπει να ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια του οι εικόνες που περιγράφονται μέσα στις σελίδες του. Αυτός είναι άλλωστε ένας κι από τους λόγους που μαγεύτηκα από την πένα της συγγραφέως. Λίγα λόγια τώρα για την υπόθεση του βιβλίου. Το αναγνωστικό μας ταξίδι θα ξεκινήσει με την επιστροφή μας πολλά χρόνια πίσω,τότε που η Ελλάδα καί ειδικότερα η πόλη των Αθηνών μαζί με τους πολίτες της προσπαθούσαν να σταθούν στα πόδια τους μετά την επανάσταση του 1821 καί την απελευθέρωση κι όλα όσα ακολούθησαν αυτής. Μέσα σε όλα αυτά θα αναδειχθούν οι ιστορίες δυναμικών,ξεχωριστών γυναικών που η καθεμία θα μας αφηγηθεί την ζωή της μέσα από τις προσωπικές τις εμπειρίες. Γυναίκες που θα μπορούσαν να θεωρηθούν κι ως πρότυπα αφού πάλεψαν για την ζωή τους,την αξιοπρέπεια τους,τα δικαιώματά τους καθώς καί για την οικογένειά τους χωρίς να υπολογίσουν το κόστος καί τις συνέπειες των πράξεών τους. Επιτρέψτε μου να παρομοιάσω αυτές τις γυναίκες με την Ελλάδα που παρά τα βάσανα καί τα προβλήματα που αντιμετώπισε καί αντιμετωπίζει,καταφέρνει καί βγαίνει νικήτρια καί διεκδικεί τελικά αυτά που της αξίζουν. Αγάπη,έρωτας,εκδίκηση,αδικία,πόνος καί μίσος είναι τα βασικά μοτίβα πάνω στα οποία θα στηριχθεί η ιστορία μας. Αυτά όσον αφορά την πλοκή. Για εμένα ένα ακόμα πλεονέκτημα του βιβλίου είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί η συγγραφέας. Ανάλογα με τον ήρωα που μιλάει έχουμε άλλωτε απλή γλώσσα κι άλλωτε διανθισμένη από τοπικούς ιδιωματισμούς που έχουν ως σκοπό να δείξουν την μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά αλλά παράλληλα να καταστήσουν στα μάτια του αναγνώστη το βιβλίο πιο οικείο,ευανάγνωστο καί ζωντανό. Εγώ το διάβασα απνευστί καί μπορώ να σας πώ ότι πρόκειται για ένα αντικειμενικά εξαιρετικό βιβλίο που δύσκολα θα βρεθεί κάποιος αναγνώστης ο οποίος δεν θα μείνει ικανοποιημένος από την ανάγνωση του. Άν λοιπόν επιθυμείττε να ξεκινήσετε να διαβάζετε βιβλία που να ανήκουν σε αυτό το είδος,το συγκεκριμένο είναι μία πολύ καλή πρόταση για αρχή. Λίαν συνόμως θα έχετε την κριτική μου καί για το δεύτερο βιβλίο της σειράς. Μέχρι τότε σας εύχομαι καλά αναγνώσματα.

[Maria Stefanou · Rating 5 out of 5]

Όσες λέξεις κι αν γράψω γι' αυτό το βιβλίο, θα είναι πολύ λίγες και φτωχές για να το περιγράψουν. Η Φιλομήλα Λαπατά είναι μια αυθεντική λογοτέχνης της εποχής μας που με τη λεπτομερή ιστορική της έρευνα, μας παίρνει από το χέρι και μας πηγαίνει σε άλλες, περασμένες και ένδοξες εποχές της πατρίδας μας.
Ο χειρισμός του λόγου είναι άψογος, ταξιδιάρικος, νοσταλγικός και εύκολα ο αναγνώστης γίνεται συνοδοιπόρος των ηρώων και των περιπετειών τους.
Τα βιβλία της κυρίας Λαπατά κατά τη δική μου ταπεινή άποψη, είναι στολίδια αλλά όχι μόνο για τα ράφια της βιβλιοθήκης μου. Είναι στολίδια της ψυχής που την ευφραίνουν καθώς εξυμνούν τη γυναίκα ενώ παράλληλα ξετυλίγουν το κουβάρι της ελληνικής ιστορίας κι έπειτα τα νήματα μπλέκονται με ήθη, έθιμα, μα πάνω απ' όλα συναισθήματα και επιλογές που ορίζουν και καθορίζουν την ανθρώπινη υπόσταση.
Δηλώνω γοητευμένη κι ακόμα ζαλισμένη καθώς αδυνατώ να επιστρέψω στο σήμερα μετά το πέρας της ανάγνωσης του. Βρίσκομαι κάπου στην Αθήνα του 1836, ντυμένη με εθνική ενδυμασία και κατηφορίζω περήφανη και συγκινημένη την Ερμαϊκή οδό...

[Georgette Nanou · Rating 4 out of 5]

https://georgette60.blogspot.com/2019...

Τη βιογραφία μια εποχής και μιας κοινωνίας βασισμένα σ’αληθινά γεγονότα και στολισμένη με μυθοπλασία επιχειρεί κατά ένα λόγο στο βιβλίο ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ η κυρία Λαπατά,την οποία γνώρισα λογοτεχνικά από τα προηγούμενά της βιβλία και που είναι μία συγγραφέας που γνωρίζει από γραφή,ξέρει να χειρίζεται την Ελληνική γλώσσα με στρωτό λόγο,εκφραστικότητα και περιγραφές με τρόπο ανάγλυφο που ν��μίζει ο κάθε αναγνώστης ότι έχει ενταχθεί στην κοινωνία της εποχής του κάθε βιβλίου της με την αντίστοιχη πλοκή.
Είναι ένα πολύ καλογραμμένο βιβλίο που δεν κουράζει και με ιστορικά στοιχεία βέβαια που απαρτίζουν σχεδόν όλα τα λογοτεχνικά έργα της συγγραφέως.Ο χρόνος που επέλεξε να μεταφέρει την ιστορία της είναι η προεπαναστατική περίοδος 1790-1839 όπου μας ξεναγεί μέσω της πλοκής που αναπτύσσεται κλιμακωτά.Εκείνο που μ’αρέσει είναι ότι κτίζει με ακρίβεια το κοινωνικό – ιστορικό περίγυρο μέσα στο οποίο εξαπλώνει την ιστορία.Η διαμόρφωση των χαρακτήρων είναι ολοκληρωμένη καθώς επίσης και το στήσιμο των χώρων όπου κινούνται οι ήρωες.Ήρωες καθημερινοί εκείνης της εποχής με τις συνηθισμένες έγνοιες,τις μικροχαρές ,με τις αντιλήψεις ακόμη και με τα παραστρατήματα και με τα καμώματα αλλά και τον πατριωτισμό τους.
Ένα ταξίδι λοιπόν σε τόπους και χρόνους καθιερώνοντας σαν κατεύθυνση την ίδια την ζωή και με δύο ηρωίδες συμβολικές (όπως αναφέρει και η ίδια σε δημοσίευσή της )όπου ζουν σε μία Αθήνα παρουσίαζοντας το σκίτσο της άψογα.Υπάρχουν και οι δευτερεύοντες ήρωες με τις ιστορίες τους που είναι εξίσου σημαντικές και που αναπτύσσονται παράλληλα και που κάποιες θα μπορούσαν απομωνωμένες να θεωρηθούν αυτοτελείς.Όμως έτσι όπως είναι τοποθετημένες βοηθούν την δημιουργία της ατμόσφαιρας και γίνονται αφετηρίες πολλές αναλόγως των ηρώων με τα πάθη,τις χαρές,τις περιπέτειές τους.
Μπορούμε όμως να πούμε ότι η νοητή ευθεία γραμμή,εξ’αιτίας των πληγών που είναι χαραγμένες βαθιά,είναι η εκδίκηση σαν υποχρέωση δικαιοσύνης για τον εαυτό μας ή ίσως και ως τιμωρία του.

[Faedra · Rating 5 out of 5]

Ιστορικό μυθιστόρημα, μεστό με πολλή έρευνα για την εποχή που πραγματεύεται. Πολλά μπράβο στην συγγραφέα. Αξίζει να το διαβάσετε!

[Anastasia Perrou · Rating 5 out of 5]

Πριν διαβάσετε την άποψη μου για το βιβλίο της Κας Λαπατά, να σας ενημερώσω ότι είναι πρώτη φορά που διαβάζω βιβλίο της και το βασικό ότι "Οι κόρες της Ελλάδας" θα είναι μια σειρά βιβλίων που κανείς δεν γνωρίζει τον αριθμό, το συγκεκριμένο είναι ένα αυτοτελές βιβλίο. Σας το αναφέρω για να μη διστάσετε να το αγοράσετε.
Άλλωστε, όπως αναφέρει και η Κα Λαπατά στο σημείωμα της: "Πρόκειται για μια μυθιστορηματική σειρά από γυναίκες Ελληνίδες, μέσα απ’ τη ζωή και τις περιπέτειες των οποίων δίνεται η «τοιχογραφία» των τελευταίων διακοσίων χρόνων της ιστορίας μας."
Έτσι ξεκινά και το βιβλίο περίπου στο 1800 με έναν ξένο που έρχεται από τη θάλασσα για ρυθμίσει υποθέσεις μιας ελληνίδας, μιας κόρης επιφανής οικογένειας αγωνιστών του 1821, επιστρέφει στην Ελλάδα μετά από αναγκαστική εικοσαετή απομάκρυνση. Η επιστροφή της είναι για να εκδικηθεί όσους της στέρησαν την ταυτότητα της λόγω μιας σημαντικής θυσίας της.
Η αρχική θυσία της γρήγορα μετατράπηκε σε έναν φλογερό έρωτα που λόγω των γεγονότων εκείνης της εποχής ήταν απαγορευμένος και κατακριτέος, αν μαθευόταν κάτι που δεν έγινε γιατί η κόρη απομακρύνθηκε μέσα στο σκοτάδι.
Παράλληλα, βλέπουμε την ιστορία μιας ακόμη κόρης της Ελλάδας. Μια απλή γυναίκα αλλά γεμάτη ζωή, με μια απέραντη αγκαλιά για όλους όσους είχαν ανάγκη. Αν και η αρχή της ιστορίας της γυναίκας αυτής, δεν ήταν με ροδοπέταλα, γιατί ήταν σύζυγος ενός άντρα που την κακομεταχειριζόταν που την έκανε να νιώθει ντροπή που δεν του χάρισε ένα παιδί και ντρεπόταν γι' αυτό, αν και δεν ευθυνόταν η ίδια και εκείνος το ήξερε αλλά συνέχιζε την κατηγορεί. Μετά από λίγο καιρό μένει χήρα και αντί να μείνει με σταυρωμένα τα χέρια μετατρέπει το σπίτι της σε λοκάντα και εκεί φανερώνει για άλλη μια φορά την δύναμη που κρύβει μέσα της!
Ειλικρινά, θέλω να γράψω τόσα πολλά για το βιβλίο αυτό αλλά φοβάμαι μη σας αποκαλύψω σημαντικά στοιχεία, γιατί η ομορφιά του βιβλίου είναι σε αυτές τις ιστορίες για της κόρες της Ελλάδας που σε μια ανδροκρατούμενη περίοδο προσπαθούσαν να επιβιώσουν, να ξεχωρίσουν από τις γυναίκες εκείνης της εποχής.
Το βιβλίο έχει πολλά ιστορικά στοιχεία, όμως δεν κουράζουν καθόλου τον αναγνώστη. Στην δική μου περίπτωση, επειδή γεννήθηκα στην Αθήνα, μου δημιούργησε μια νέα ανάγκη να κατέβω κάτω στο κέντρο και να ψάξω να βρω τα σημεία που ήταν κάποτε αυτά τα κτήρια που περιγράφει τόσο όμορφα η Κα Λαπατά και να φανταστώ πως μπορεί να ήταν τότε...
Πολλές φορές, ένιωθα ένα αόρατο χέρι να με πηγαίνει βόλτα στην τότε Αθήνα που είχε ακόμη χωματόδρομους, να μου δείχνει την οδό Πειραιώς που φτιαχνόταν για να ενώσει τον Πειραιά με την Αθήνα και λίγο πιο μετά όταν άρχισε να χτίζεται το παλάτι του Όθωνα και της Αμαλίας. Μετά σα καθόμαστε σε ένα ύψωμα και να μου δείχνει με το δάκτυλο λέγοντας μου να δες εκεί σε εκείνο το λόφο θα χτιστεί εκείνο το κτήριο, εκεί στον Ελαιώνα ήταν γεμάτο από ελαιόδεντρα και εκεί που σου δείχνω τώρα ήταν τα σημερινά Πατήσια και πόσα ακόμη μέρη που περπατάμε σήμερα ούτε μπορούμε να φανταστούμε πως ήταν πριν περίπου διακόσια χρόνια.
Η γραφή της απλή, κατανοητή και σε περιπτώσεις που χρησιμοποιούσε λέξεις που δεν γνωρίζουμε σήμερα ή αν τις έχουμε ακούσει μια - δυο φορές στη ζωή μας και δεν θυμόμαστε την έννοια ή κάποιες περιοχές που έχουν αλλάξει ονομασία έχει φροντίσει στην ίδια σελίδα να υπάρχει η σχετική σημείωση/εξήγηση. Ο λόγος που το αναφέρω διότι πολλές φορές σε βιβλία με ιστορικά στοιχεία υπάρχουν οι σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου και αν είναι συχνές οι εξηγήσεις είναι λίγο κουραστικό να γυρίζεις πίσω και μετά ξανά μπρος.
Ειλικρινά, αγάπησα το βιβλίο της, αγάπησα τις ηρωίδες, τον τρόπο γραφής της και ένα είναι σίγουρο πως θα περιμένω με πολύ αγωνία τα επόμενα βιβλία της σειρά "Οι κόρες της Ελλάδας".

[Anna Patera · Rating 5 out of 5]

Η Επιστροφή:το πρώτο βιβλίο της ιστορικής μυθιστορηματικής σειράς Οι κόρες της Ελλάδας που θα καλύπτουν χρονικά τα 200 τελευταία χρόνια.
Μετά από μεγάλη έρευνα η κ.Λαπατά μας μεταφέρει κινηματογραφικά θα έλεγα στην Ελλάδα του 1800 περίπου, και πιο συγκεκριμένα στον Πειραιά και κυρίως στην Αθήνα.Πρόκειται για ένα ατμοσφαιρικό μυθιστόρημα που κινείται πάνω στον ιστορικό καμβά της εποχής.''Έκτισε'' τους χώρους που κινούντε οι ήρωες και μας παρουσιάζει με λεπτομέριες την Αθήνα της εποχής,τα ήθη,τα έθιμα,τις τελετουργίες(έτσι για παραδειγμα μαθαίνουμε πως μοιράζονταν τα γράμματα,τι γινόταν με τις μοιχαλίδες,πως χτίστηκαν τα ανάκτορα και ......πολλά άλλα).
Κεντρικά πρόσωπα δύο γυναίκες δυναμικές,αγωνίστριες της ζωής γεμάτες έρωτα και πάθος και λάθος και πληγές και..... και.....τόσα άλλα ...Και τριγύρω τους οι άνθρωποι που τους περιβάλλουν με τον ξεχωριστό τους ο καθένας χαρακτήρα,με τα δικά τους πάθη,λάθη.......!Μοναδική σκιαγράφηση χαρακτήρων,μοναδική γραφή και με δόσεις χιούμορ με μετέφερε στον τόπο και το χρόνο και αισθάνθηκα όσο το διάβαζα να ζω και εγώ στην Αθήνα του 1836.Δεν αναφέρω περισσότερα αλλά σας προτείνω να τα ανακαλύψετε μόνοι σας μια και θεωρώ ότι το συγκεκριμένο ταξίδι στην Ελλάδα μας 200 χρόνια πριν αξίζει πολλά!!!!

[Despina Manetta · Rating 5 out of 5]

Και μονάχα τοτε κατανοεί ότι πρέπει να συμφιλιωθεί με αυτό που είναι η ιδια και ότι έχει έρθει η στιγμή να αρχίσει το αργό και επίπονο ταξίδι, το οποίο ανέβαλε συνεχώς, στον ανεξιχνίαστο χώρο της ενδοχώρας της. Για να μάθει πως είναι αυτός ο κόσμος, πρέπει να τον εξερευνήσει η ίδια, γιατί οι άνθρωποι φοβούνται να ψάξουν σε βάθος και προτιμούν να μη γνωρίσουν τι κρύβεται μέσα τους. Είναι μια εξελικτική πορεία προς την αυτογνωσία,αυτό είναι. Και δεν υπάρχει χάρτης να τη καθοδηγήσει. Ο καθένας φτιάχνει το δικο του πέτρα την πέτρα, στροφή την στροφή, ανήφορο την ανήφορο, πόνο τον πόνο. Δεν υπάρχει καμία ελπίδα λύτρωσης αν δεν φτάσει μέχρι την άβυσσο, αν δεν την αγγίξει, για να αρχίσει την επιστροφή στο φως και να μπορέσει να ξαναγεννηθεί.... Έχει μακρύ και δύσκολο δρόμο μπροστά της, αλλά είναι σίγουρη ότι θα τα καταφέρει. (ΣΕΛ 441)

Ένα λογοτεχνικό διαμάντι!

[Bookish Bluestocking · Rating 4 out of 5]

Η Επιστροφή είναι το πρώτο από μια σειρά βιβλίων που θα διαδραματίζονται στο χωροχρόνο της Αθήνας από τον καιρό του Όθωνα και μετά. Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί δύο βιβλία, αυτό και το Ο Διχασμός. Κλείνοντας και την τελευταία σελίδα του βιβλίου διαπίστωσα ακόμα μια φορά ότι μου αρέσει πολύ η γραφή της Φιλομήλας Λαπατά. Χειρίζεται πολύ όμορφα τη γλώσσα, χρησιμοποιώντας ιδιωματισμούς της εποχής, οι περιγραφές της ζωντανεύουν αυτό που έχει να πει, είναι συναίσθημα είτε περιγραφή τοπίου. Πιστεύω ότι έχει κάνει αρκετή έρευνα ώστε τα γεγονότα και το κλίμα που περιγράφει να είναι πιστά και το κείμενο της είναι γλαφυρό και λυρικό μαζί.
Ανυπομονώ να πιάσω και τα επόμενα βιβλία της σειράς.

[Marianna Nánou · Rating 5 out of 5]

Μια από τις καλύτερες περιγραφές της τοπογραφίας και της λαογραφίας της Αθήνας των πρώτων μεταεπαναστατικών χρόνων, σκιαγραφεί εκπληκτικά τις συνθέσεις και κυρίως τις αντίθεσης της νεαρής πρωτεύουσας της Ελλάδας. Είναι ολοφάνερο ότι αποτελεί έργο σπουδής πάνω στα πρώιμα χρόνια του νεοσύστατου ελληνικού κρατους. Εξαιρετικό στο είδος του.

[Joanna · Rating 5 out of 5]

δεν θα ξεχάσω όταν ξεκίνησα να διαβάσω το βιβλίο που ήθελα να πάω να περπατήσω σε όλα τα μέρη που αναφέρονται στο βιβλίο. το βιβλίο όμως δεν είναι μόνο τα μέρη του είναι η μυρωδιά της εποχής μετά την επανάσταση του 21 τα ήθη και τα έθιμα και μυριάδες άλλα πολιτιστικά στοιχεία που η συγγραφέας μας παραθέτει ενδιάμεσα σε μία ιστορία γεμάτη αγάπη πάθος στθένος αλλά και μίσους πόνο και εκδίκηση

[Giota Sounta · Rating 4 out of 5]

Ήταν ένας υπέροχος περίπατος στην γειτονιά του Ελαιώνα, της Πλάκας.....με συντροφιά τους ξεχωριστούς ήρωες του βιβλίου που με τόση ευαισθησία και σεβασμό απέδωσε η κα Λαπατά, από τον κύριο Βογιατζόγλου μέχρι την Γερακίνα.

[Maria Kamoulakou-Marangoudakis · Rating 5 out of 5]

Καταπληκτικό ιστορικό μυθιστόρημα! Το αφηγηματικό κομμάτι ίσως δυσκολέψει όσους προτιμούν περισσότερο διάλογο. Προσωπικά βρήκα την ιστορία καθηλωτική. Σε κάποια κεφάλαια δυσκολευόμουν να ακουμπήσω το βιβλίο κάτω... ! Από τα καλύτερα ιστορικά μυθιστορήματα που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια.

[Giota Spiliopoulou · Rating 5 out of 5]

Αριστουργηματικο!

[Gogo · Rating 3 out of 5]

Το πρώτο βιβλίο που διάβασα από την συγγραφέα αυτή. Ένα ωραίο και ανάλαφρο μυθιστόρημα που σε ταξιδεύει πραγματικά στην εποχή εκείνη. Η απουσία διαλόγου ήταν αισθητή αλλά όχι ιδιαίτερα ενοχλητική.

[Mary · Rating 4 out of 5]

Η Αθήνα του 1800. Ωραία πλοκή, προσεγμένοι ήρωες, ατμοσφαιρικές περιγραφές.

[Zete · Rating 5 out of 5]

Ένα φανταστικό βιβλίο με ιστορίες που συνδέονται η μία με την άλλη με μαγικό και ανθρώπινο τρόπο. Σε ταξιδεύει σε άλλες εποχές μέσα από καρδιοχτυπήματα όλων των ειδών! Χάνεσαι μέσα στο βιβλίο και αξίζει να το διαβάζεις και να κολυμπήσεις στις ιστορίες των χαρακτήρων της κας Λαπατα.

[Afroditi Kousouni · Rating 3 out of 5]

Απλοϊκό στη γραφή, αλλά με μια ιστορία όμορφη, ευκολοδιάβαστη, γεμάτη Ελλάδα μιας εποχής που έχουμε συνδυάσει με ηρωικά κατορθώματα και όχι με σκηνές καθημερινής ζωής. Η Αθήνα του τότε φαντάζει τόσο μικρή και τόσο όμορφη! Το ευτυχές τέλος το ξέρει και η συγγραφέας ότι υπάρχει μόνο στα βιβλία. Τουλάχιστον αυτά ας τελειώνουν όμορφα, είναι μια παρηγοριά!

[CHRISTOS GKOLIDAKIS · Rating 5 out of 5]

Για το ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ της Φιλομήλα Λαπατά μόνο καλά λόγια έχουμε να πούμε .Με τις λεπτομερείς περιγραφές, την προσεγμένη γλώσσα ,τους κλασσικούς μα και ευφάνταστους χαρακτήρες που το απαρτίζουν ,το βιβλίο παίρνει (πνοή) και χρώμα ,ότι ακριβώς χρειάζεται ένα πετυχημένο ιστορικό μυθιστόρημα.! Περιμένουμε με χαρά το επόμενο….

[Παναγιωτα Αντωνιου · Rating 5 out of 5]

Μόλις τελείωσα αυτό το υπέροχο βιβλίο με μυρωδιά από την Ελλάδα του 1800, μια γυναίκα η Λέγκω Βαρβαρέσου έρχεται για να πάρει εκδίκηση γκα την χαμένη της ζωή, ο έρωτας της με τον Τούρκο Κερίμ Ασλάνογλου ( αυτό το κομμάτι το λάτρεψα λίγο παραπάνω!), και μέσα από την κεντρική ιστορία ξεδιπλώνεται ο καμβάς δευτερευόντων προσώπων που έχουν και αυτοί την μαγεία τους.

[Dora · Rating 5 out of 5]

Ειναι το πρωτο της που διαβάζω. Εντυπωσιαστηκα...ευχαριστα προτότυπος τρόπος γραφης..