بعد از پایان جنگ دوم جهانی، جهان به دو قطب کمونیسم و امپریالیسم تبدیل شد و فاتحان جنگ هر کدام به تقسیم غنایم به دست آمده از پیروزی بر آلمان هیتلری پرداختند. حکومت کمونیستی در کشورهای اروپای شرقی به وجود آمد. کتاب «تاریخ بلوک شرق» یکی دیگر از کتابهای مجموعه تاریخ جهان است که به بررسی سیر رویدادها و حوادثی میپردازد که از بدو پیدایش بلوک کمونیستی و سپس اضمحلال آنها رخ داد. از سال ۱۹۱۷ به بعد بیش از هفتاد سال جنگ سرد و بدگمانی بین دول کمونیست و جهان غیرکمونیست برقرار بود. شورویها سیاست مقابله با آمریکا و بالطبع آمریکاییها و کشورهای غربی راهکار سد نفوذ در برابر شرقیها را اتخاذ کرده بودند. هزاران موشک هستهای آماده بود تا در صورت رسیدن فرمانی از کاخ سفید و کاخ کرملین زندگی میلیونها انسان را در کره زمین به خطر اندازد. این کتاب روایتی مستند است از مقابله و تلاش برای جلوگیری از نفوذ کمونیستها توسط غربیها… بازگویی تاریخ کشورهای بلوک شرق و روند فروپاشی آنها.
David Pietrusza’s books include 1920: The Year of Six Presidents; Rothstein: The Life, Times, and Murder of the Criminal Genius Who Fixed the 1919 World Series; 1948: Harry Truman's Improbable Victory and the Year that Transformed America's Role in the World; 1960: LBJ vs. JFK vs. Nixon: The Epic Campaign that Forged Three Presidencies; and 1932: The Rise of Hitler and FDR—Two Tales of Politics, Betrayal, and Unlikely Destiny. Rothstein was a finalist for an Edgar Award in the Best Fact Crime category, and 1920 was honored by Kirkus Reviews as among their "Books of the Year." Pietrusza has appeared on Good Morning America, Morning Joe, The Voice of America, The History Channel, ESPN, NPR, AMC, and C-SPAN. He has spoken at The John F. Kennedy Presidential Library and Museum, The National Baseball Hall of Fame, the Franklin D. Roosevelt Presidential Library and Museum, the Harry S Truman library and Museum, and various universities and festivals. He lives in Scotia, New York. Visit davidpietrusza.com
پس از 74 سال، ساختاری نفوذناپذیر در خودش فرو می ریزه و دریغا که هیچ ققنوسی هم از این خاکستر بلند نمی شه جز شکلی تازه از زورگویی و پی گرفتنِ همون کشورگشایی ها(اشاره ام به حمله های برادرانِ روس به اوکراین و پیش از اون به قناره کشیدنِ داغستانی ها و چچنی هاست). با این همه نمی شه نپذیرفت که نسل آینده بر بال های آزادی و اندیشه دیگه تن نمی ده به دروغ زنی های حاکمانِ سیراب نشدنی از خون و قدرت. اون بنای عظیم تنها ظاهری نفوذناپذیر داره که از درون پوسیده ست و عجبا که چه درس ها باید آموخت از دوره کردن این سرگذشت ها! که ما خودمان استاد هستیم در نیاموختن درس ها و هر بار تن می دهیم به چیزی که از پیش تجربه ش کردیم. انگار کن که جهلِ ابدی به ذهن مان عجیب شیرین مزه داره! به گمانم راه رو اشتباه رفته ام اگر فقط توجهم به گروهِ حاکمان باشه در بلوکِ شرق. رابطه ی مستقیمی که از بالا به پایین میانِ حکومت ایدئولوگ و مردمانِ پرستنده ی اون وجود داره، پشتوانه ی بی اندازه پرتوانی هست برای باز ماندن بر سریر قدرت. در همین تاریخ مختصر هم می بینیم زمانی که مردمان دست می کشند از سازوکارهای فرساینده ی قدرت و رها می شوند از بندِ سانسور، حکومت ها عقب می نشینند و دریچه ها باز می شوند برای رهایی. اگرچه آزادی رو بهایی بسیار باید اما تا زمانی که مردمان نخواهند به آگاهی برسند هم چنان وضع بر همان است که بود، که هست.(قدرت بی قدرتانِ واتسلاو هاول بی اندازه دقیق اینها رو شرح داده). باری حکومت توتالیتر که با یاری مردمانِ زیادی برقرار مونده، از جایی به یعد یارانش رو از دست می ده و خنده دارترین و احمقانه ترینِ دستاویزش که ایدئولوژیش باشه دیگه به هیچ کار نخواهد آمد. در این هنگامه نباید یادمون بره که ورشکستگی اقتصادی و وجود طبقه ی برگزیده ای که تمام منابع رو مکیده، زیست محیط ها رو نابود کرده و بنای فکری و آموزشی خودش رو بر دروغ محکم کرده، سانسور و اختناق شیوه ی پسندیده ی آگاهی رسانی اوست و به راحتی مخالفانش رو حذف یا بدنام میکنه(اتهام زدن های شرم آوری که برگرفته از اعمال خود حاکمان هست) و بسیاری دیگر ساختارهای فرو ریخته ی اجتماعی، باید در جایی ایست کنه حتا اگر مردمان هم چنان تشنه ی شنیدن دروغ باشند و نفعِ شخصی رو برتری بدهند به همه چیز. نتیجه هم اگرچه دلپسند هست اما هرچه زمان بیشتر از دست بره، بازگشت به جایگاه اولیه(پیشرفت که هیچ) دست نیافتنی تر خواهد بود. این کتاب کوچک، این تاریخ مختصر، کتابِ ارجمندی است برای یک یکِ ما.
این کتاب به طور جامع و تا حدودی مختصر به دوران اتحاد شوروی میپردازه و تصاویر محدود اما نسبتا جالبی از آن دوران به نمایش گذاشته. میتونه کتاب مفیدی برای اطلاع از رویدادهای تاریخی اون دوران باشه اما کامل نیست.
"در حالیکه مشکلات رو به افزایش بود،مقامات وانمود می کردند چنین مشکلاتی وجود ندارند و کسانی را که جرئت می کردند آن را یاد آور شوند مجازات می کردند"
آنچه که جواب نمی دهد محکوم به نابودی ست.آرمان شهری در آینده نخواهد آمد تا آنچه که امروز کار نمی کند را دوباره به راه بندازد. هر چه که با طبیعت و بلند پروازی انسان،منفعت و تجارت وپیشرفت در طی تاریخ سر جنگ داشته در نهایت شکست خورده و تنها یادی از آن باقیست.
این کتاب ظهور اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بعد از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، اوضاع اقتصادی و معیشت مردم، سیاستگذاریهای مختلف رهبران مختلف حزب، وضعیت کشورهای اقماری و قیامهایی که صورت گرفت در هر کدوم و سرنوشت هرکشور رو تا زمان انحلال در ۱۹۹۱ و اندکی بعد از اون (مثل درگیریهای قومی در یوگسلاوی) رو شرح میده. برای معرفی کلی موضوع، کتاب مناسبی محسوب میشه. البته، بهتر بود درمورد ایدئولوژی مارکس بیشتر از چند جمله صحبت بشه، چون بنظرم شناخت ریشه ایدئولوژیک و تفاسیر اون، برای شناخت اتفاقاتی که یک قرن اروپای شرقی رو درگیر کرد لازم هست.
برا این شروعش کردم که بیشتر درباره کمونیسم و شوروی و داستاناش بفهمم. تمومش نکردم چون اون بخشی که میخواستمو ازش استخراج کردم. ساده و خلاصه بود و کارمو (که تخصصی هم نبود و صرفن دنبال یه سری اطلاعات basic و عمومی بودم) راه اندخت.
حجم مطالبی که باید در این کتاب مطرح میشد بالا بوده و به همین دلیل اندکی سرسری و سطحی به مطالب پرداخته شده است اما کماکان می توان از آن به عنوان یک کتاب جامع و مختصر در زمینه شناسخت اتحاد جماهیر شوروی نام برد
با پایان این کتاب بخش زیادی از برنامهی مطالعاتیام دربارهی «کمونیسم در قرن بیستم» را گذراندهام. البته میدانم که این کتابها دیدگاه غرب و سرمایهداری را بازتاب میدهد و همچنین تنها چکیدهای از تاریخ است. با این همه آگاهی پایهای خوبی به دست آوردهام. میماند مسابقهی فضایی و به امید ایزد کتابهای دراکولیچ، ایوان کلیما و شاید دوباره واسلاف هاول و... . یادی از حمیدرضا صدر کنم که شاید برای نخستین بار در تحلیلهای فوتبالیاش به تاریخ معاصر اروپا علاقهمند شدم و از گوگل و ویکیپدیا تاریخ میخواندم. از یوگسلاوی سابق و شوروی سابق در قرن بیستم، از آلمان شرقی و غربی و... فراموشت نمیکنم مرد بزرگ! بارسایی بودی و آرژانتینی ولی من رئالی و برزیلی...
فهرست: پیشگفتار: پیشینهی بدگمانی 1. برقراری کمونیسم در اروپای شرقی 2. زندگی روزمره در نظام کمونیستی 3. نخستین نشانههای شورش 4. لهستان: شکست همبستگی 5. روی کار آمدن میخائیل گورباچف 6. لهستان: پیروزی همبستگی، مجارستان: سوسیالیسم گولاش 7. بقیهی بلوک فرو میریزد 8. فروپاشی اتحاد شوروی 9. پس از گورباچف: یلتسین و دولتهای پس از کمونیسم در اروپای شرقی