«پروژه تاريخ شفاهي و تصويري ايران در عصر پهلوي دوم» مهمترين و بزرگترين پروژه تاريخ شفاهي ايران در نوع خود و مجموعهاي از دهها گفتوگوي پژوهشي با تصميمسازان و بازيگران اصلي عصر پهلوي دوم است که پس از حدود 14 سال پيگيري و تلاش، در خلال صدها ساعت مصاحبه صوتي و تصويري و گردآوردن دانه به دانه هزاران سند تاريخي گنجينه بينظير و دست اولي از تجارب، کاميابيها و ناکاميهاي حکومتداري در ايران تبديل شده است.
کتاب «فرماندهی و نافرمانی» عنوان دومین جلد از مجموعه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر است که به گفتوگو و مصاحبه با سپهبد عبدالله آذربرزین از رجال سیاسی حکومت پهلوی اختصاص یافته است. آذربرزین جانشین و معاون عملیاتی و فرماندهی نیروی هوایی رژیم پهلوی را به عهده داشته و مدت کوتاهی هم پس از پیروزی انقلاب اسلامی به سمت فرماندهی نیروی هوایی منصوب شد.
«فرماندهی و نافرمانی» راوی حوادث دوره پهلوی اول و دوم
گفتوگو با عبدالله آذربرزین در خلال چندین جلسه مصاحبه در سال 1388 در کالیفرنیای آمریکا، روایت دسته اولی از مشاهدات وی در مباحثی چون پیشینه نظامی پدرش در حکومت رضاشاه، وضعیت ایران قبل از کودتای رضاشاه، آموزش اولین دوره خلبانی در ایران، ساختار اداری و ترفیعات و ضداطلاعات و فرماندهان نیروی هوایی، واحد پروازهای شناسایی، عملیات مخفیانه هواپیماهای جنگنده ایران، نگرانی اسرائیل و آمریکا از توافق ایران و عراق در الجزایر، نحوه مدیریت شاه در برخورد با فرماندهان عالی ارتش، خریدهای نیروی هوایی، شوروی و انگلیس و آموزش خلبانان در این کشورها، نقش و جایگاه مستشاران خارجی در ارتش، خروج شاه از کشور و عملیات محرمانه برای بازگشت وی، انتصاب به فرماندهی نیروی هوایی پس از انقلاب و... است.
یکی از لذت بخش ترین روایت های تاریخ شفاهی در این کتاب منعکس شده است مرحوم سپهبدهوایی عبدالله آذربرذین باصداقت و وطن پرستی خود شرح مفصلی از تاریخ ارتش ایران و بخصوص نیروی هوایی ارائه کرده است شخصیت شناسی که توسط تیمسار اذربرزین از مطرح ترین افراد ارتش قبل انقلاب مطرح میشود کمک شایانی به شناسایی امرای ارتش قبل از انقلاب میکند این کتاب قطعا شیرین ترین کتاب بین ۴ کتاب منتشر شده تاریخ شفاهی حسین دهباشی است
دادههای عظیم سپهبد شاپور آذربرزین به عنوان معاون فرماندهی نیروی هوایی شاهنشاهی نقطهی قوت کتابه. با سوادی ایشون و همینطور سواد تاریخی و نکتهسنجی حسین دهباشی هم خیلی مفیده. ولی کتاب در واقع مصاحبههایی مکتوب هست. که خیلی نوشتار شستهرفتهای نداره.
یکی از بهترین کتاب ها برای شناخت نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی از درون. یکی از جالبترین نکاتی که آذربرزین بهشون اشاره می کنه مسئله ی خرید اف چهارده هاست که امروز مایه ی افتخار شیفتگان اعلیحضرته. در حالی که بررسی های نیروی هوایی نشون میداد خرید اف پانزده برای ما چندین و چند مزیت عمده دارد و خرید اف چهارده چیزی جز چندین عیب برایمان ندارد!