Het recht van de sterkste

by Cyriel Buysse

This book was published before the ISBN numbering standard was introduced

Uit een vraaggesprek met E. d'Oliveira:

Het recht van de sterkste is bepaaldelijk onder de invloed van Zola geschapen. Ik bedoel natuurlijk niet, dat ik geïmiteerd heb, maar wel dat het procedé, de visie van Zola, is toegepast op deze lui en deze toestanden. Ik voelde daar veel voor in die tijd, nu minder... Maar aan de wetenschappelijke tendens, bijvoorbeeld aan de kwestie van de herediteit, die bij Zola zo op de voorgrond treedt, hecht ik helemaal niet. Dat is mij veel te gewild. Wat ik mooi vind, dat is de gang die in zijn werk zit, het lyrisme in een boek als 'Germinal', de kolossale beweging van de massa's, het epos van een boek als 'l'Assommoir'."

Genres: School, Fiction, Classics, Novels, Dutch Literature

180 pages, Paperback

First published January 1, 1893

About the author

Gustave Emile Cyril (Cyril) - Baron - Buysse was a Flemish naturalist writer. He received the Driejaarlijkse Staatsprijs voor verhalend proza in 1918. Rosalie Loveling en Virginie Loveling were his aunts.

Cyrillus Gustave Emile (Cyriel) - baron - Buysse was een Vlaams naturalistisch schrijver. Hij ontving de Driejaarlijkse Staatsprijs voor verhalend proza in 1918. Rosalie Loveling en Virginie Loveling waren zijn tantes.

Cyriel Buysse in de Nederlandstalige Wikipedia
Cyriel Buysse in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Cyriel Buysse bij "Schrijversgewijs"
Cyriel Buysse in the English Wikipedia

Reviews

[Jasper Le Comte · Rating 2 out of 5]

Dit is echt een perfect voorbeeld van een literair werk dat ik wel kan appreciëren in zijn tijdsgeest en op basis van mijn literaire scholing en interesse, maar dat ik vrij afschuwelijk vind om te lezen.

Niet dat er enorm misselijkmakende of shockerende dingen in gebeuren, maar het boek is gewoon heel hard wat het is: op en top naturalisme en dus één en al miserie, miserie en nog eens miserie. Niet dat het veel steek houdt om dit werk met een moderne bril te lezen, noch om het te spiegelen aan hedendaagse opvattingen, normen en waarden, maar je wordt echt om de oren geslagen met enorm simplistische, cartooneske karikaturen van 'de lagere klasse' als zijnde een hoop mensen die niets meer is dan bundels driften die deterministisch zo goed als constant vechten, stelen, schelden, verkrachten, misbruiken en vooral zuipen. Opnieuw: 100% passend binnen het naturalisme, maar voor de moderne lezer ook vrij belachelijk en ongeloofwaardig.

Als het verhaal nu nog ergens een sprankeltje hoop gehad had, dan kon je al dat leed als lezer misschien nog iets meer kaderen, maar buiten een zeer beperkte verwijzing naar het opkomende socialisme (en de zeer cynisch ingegeven reactie van de personages die Buysse schrijft) is het hele verhaal gewoon Buysse die het hoofdpersonage neerslaat tot er niets meer van over blijft. Dat maakt het verhaal enorm voorspelbaar (want je weet dat al het slechtste dat haar kan overkomen, zal overkomen, en dat zo goed als elk personage behalve haar zo verderfelijk is als iets), maar doet je als lezer ook afvragen wat het punt van het verhaal is. Enige kritiek op (of zelfs vermelding van) de hogere klasse en hun uitbuiting van de lagere klasse is nagenoeg volledig afwezig, waardoor de boodschap van dit boek eigenlijk lijkt neer te komen op: behalve enkelingen zijn de mensen in de lagere klassen allemaal vieze, vuile, verderfelijke wilde beesten.

Het enige lichtpunt aan dit boek voor mij waren de hilarische namen van het gewone volk (mijn favoriet is Oele Feeffe), maar buiten dat wou ik eigenlijk dat ik dit boek nooit gelezen had. (En binnenkort moet ik een hoop gastjes van 6ASO dit ook laten lezen, want wat een topidee is me dat).

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

Ontluisterend naturalisme van de zuiverste soort. Maar slechteriken zijn niet over de hele lijn slecht. Toch meeslepend.

[Stef Smulders · Rating 4 out of 5]

Naturalistische roman over het tragische leven van Marie in een achterbuurt van een Vlaamse stad. Levendig en beeldend beschreven, wel wat voorspelbaar. De idealen die het jonge Marie nog heeft, bescheiden als ze zijn, worden al vroeg geknakt door het geweld in een milieu van kanslozen waarin alleen het recht van de sterkste (de man, de baas, het gezag) geldt. De laatste scène van het boek is hemeltergend pijnlijk.

‘Haar geluk was verwoest; elke dag, elke gebeurtenis stortte voor haar een nieuwe druppel, in de reeds zó boordevolle schaal van ‘s levens bitterheid.’

‘Driemaal per week, de maandag, de donderdag en de zaterdag mochten de arme lui van Brakel aan de deuren van enkele rijke huizen aalmoezen gaan ontvangen. ‘Schooien’ noemden de burgers dat; maar voor hen, de rampzaligen, die het deden, was het ‘vragen’. In een kudde, een dertigtal, meestal vrouwen, kwamen zij langzaam door de straten gegaan en bleven, gebeden prevelend, hier en daar voor deuren stilstaan. Het was een akelige, terneergedrukte stoet.’

[jolien (jolienreadsbooks) · Rating 4 out of 5]

Genuinely, I never expected this book to be this good. This is peak naturalism: misery, misfortune and malice. Would I say I like misery? I think I do. Although ‘like’ is not the most fitting word here.

Even though I was utmost disgusted, intrigued and disappointed, the tragic events kept me reading. I was clinging onto a thread of hope, out of empathy for Maria. For Maria and all the other women who have to endure “the law of the strongest”.

I am deeply disturbed that this storyline for some, is actually their own, and not fictional at all.

[Gerard Van Elzen · Rating 5 out of 5]

Man man man... wat een ontdekking!
Ik ga niet te veel verklappen, maar in dit boek uit 1893 (!) wordt in het eerste hoofdstuk al iemand op beestachtige wijze verkracht, en van dan af gaat het alleen nog maar bergaf.
Dit naturalistische debuut is ook heel vitaal geschreven, met veel gebruik van dialect en scheldwoorden, maar heel leesbaar. Voor je het weet is het uit, en dan moet je weer naar het antiquariaat om je Buysse-collectie aan te vullen, want literair erfgoed wordt in Vlaanderen nog het liefst vergeten, zo lijkt het. Buysse is al lang niet meer in druk, en met het huidige bibliotheekbeleid dat enkel nog gericht lijkt op bestsellers zal je ook daar lang moeten zoeken, vrees ik.
In ieder geval een enorme aanrader!

[Hanneke Wildschut · Rating 4 out of 5]

Boekje over een arme straat in Vlaanderen in 1893.
Maria heeft dromen over een betere toekomst, maar als Reus haar heeft verkracht, spatten al haar dromen een voor een uiteen.
Triest verhaal van een leven dat bepaald wordt door de tijd en de omgeving.

[Harryskiwi · Rating 3 out of 5]

Heftig, maar mooi verhaal.

[Suus Koens · Rating 5 out of 5]

Een oud boek en dus soms beetje moeilijk doorkomen vanwege de taal, maar een erg intrigerend verhaal. Heel triest om te bedenken dat voor veel vrouwen in die tijd dit werkelijkheid was.

[Mariska · Rating 2 out of 5]

Wat een triest verhaal.

[Astrid · Rating 4 out of 5]

elke drie zinnen was ik opnieuw gechoqueerd

[Laurence · Rating 2 out of 5]

Naturalisme: alles goed en wel, maar is er ergens een wet die die mensen verbiedt om ook eens over gelukkige mensen te schrijven? Al is het maar eventjes? Blijkbaar, want dit boek is van begin tot eind miserie troef.

We volgen het leven van Maria vanaf het moment dat ze verkracht wordt tot haar dood. Maria heeft -hoe durft ze- als enige ambitie om een deugdzame mens te zijn, te trouwen met een brave man en haar geld te verdienen door te werken. Een ambitie die genadeloos afgestraft wordt, zelfs nog na haar dood.

In het begin is het even wennen aan het oude Nederlands, maar na een tijdje ben je helemaal gewend aan het sappige taalgebruik, waarbij het gevloek je voortdurend om de oren vliegt ('Sakkerdzju!', 'Nonde(mille)dzju!' en zelfs een occasionele 'Hoer!').

Als historisch tijdsdocument over het marginale milieu uit die tijd is dit best nog interessant, maar verder deed dit boek me maar weinig.

"- Maria, wilt ge met mij ’n glas bier drinken? vroeg hij haar.
Het meisje, dat ook haar danser had verlaten en hijgend, in de stikkende atmosfeer van de herbergzaal met een zakdoek het zweet van haar voorhoofd afdroogde, keerde zich, door de ruwe klank van zijn stem bijna geschrokken, tot de jongeman om.
- Watblief? vroeg zij werktuiglijk, met een zweem van angst in de blik.
- Of ge ’n glas bier wilt drinken? Zijt ge dan doof? herhaalde hij luider, haar driest met zijn vorsende ogen aankijkend."
(Reus blijkt een echte romanticus.)

[Benny · Rating 3 out of 5]

Cyriel Buysse geldt als een van de oervaders der Vlaamse letteren en daar het lustig smullen was van De vroolijke tocht, zijn automobielmemories die in 2011 zo heerlijk heruitgegeven werden, wou ik mij gaarne eens aan het echte werk wagen.

Wat een schok om dan Het recht van de sterkste te lezen! We volgen Marie, van verkrachting tot aan haar dood, zelfs nog een luttel daarna. Reus Balduk, haar sinistere bezitter, is een van de grimmigste personages ooit te boek gesteld en de gruwel van sommige passages is haast ondraaglijk. Ook de bonte stoet nevenkarakters, van Klod de Vos tot ‘t Slijperke, biedt nergens soelaas.

Arm Vlaanderen vol ijdele klachten. Het geluk wordt verwoest. Elke dag, elke gebeurtenis is een nieuwe druppel in de reeds zo boordevolle schaal van ’s levens bitterheid. Schabouwelijk keutelvolk vol doffe ellende!

[Anke Somers · Rating 4 out of 5]

'Maria, ge 'n hebt toch niets tegen mij, hoop ik? vroeg hij opnieuw, haar nog dieper in de hoek duwend en, gans over haar gebogen, haar met woeste begeerte in het wit van de ogen aankijkend.

Dit is het essentie van het boek, Maria die zich zwak opstelt doordat Reus haar verder in de hoek duwt en haar geen kans geeft om Maria haar wil te laten zeggen. Reus wordt aanzien als de sterke man terwijl Maria aanzien wordt als iemand dat doet wat andere zeggen.

[joostvrieler · Rating 3 out of 5]

Voor de tijd een heftig verhaal over een Vlaams meisje dat trouwt met haar verkrachter. Ik blijf het toch lastig vinden om oudere Vlaamse literatuur te lezen vanwege de taal, maar het verhaal is zo goed dat het de moeite waard is door te zetten.

[Matthias Vannieuwenhuyze · Rating 4 out of 5]

Naturalistische roman met veel gevloek en duistere, criminele gebeurtenissen.
Verveelt ook niet, pleasant read.

[Loes van Kreij · Rating 2 out of 5]

Wat een ellende.

[Felix De Backer · Rating 4 out of 5]

'Het recht van de sterkste' fungeert als een soort fatalistisch dictum dat de rode draad vormt doorheen het boek: "Het is het enigste recht dat zij kenden". Een dergelijke visie, die emancipatie bij voorbaat lijkt uit te sluiten, laat heden ten dage een enigszins bizarre nasmaak achter. Ik twijfel er echter niet aan dat Buysse enkel de tijdsgeest heeft proberen weergeven. Het boek leest ook verrassend vlot voor iets dat al meer dan 100 jaar geleden is geschreven.

Een aanrader, en smaakt naar meer. Ik ben Buysse fan geworden!

[Peter · Rating 2 out of 5]

Een naturalistische roman met deze titel en een mannelijke hoofdpersoon die Reus wordt genoemd, dan weet je het wel: voor de jonge onschuldige Maria is er geen hoop. Van de verkrachting in de Brakelse modder die tot hun huwelijk leidt tot haar berooide einde waarbij de vermolmde bodem uit haar doodskist valt is het één onafwendbare teloorgang. De arme dorpsbevolking wordt ook erg eenvormig beschreven.

[Jasper · Rating 3 out of 5]

Als je nog niet helemaal zeker was wat het naturalisme nu eigenlijk was, dan zal deze je een mooi antwoord bieden. Helaas is het niet mijn persoonlijke favoriet, maar niet in de mate dat ik nooit meer een Buysse in de hand zal nemen.

[Jelte · Rating 4 out of 5]

Het boek beschrijft het leven van een dame in den oudere tijden. Het boek is geschreven in het oud vlaams wat er voor zorgt dat het af en toe moeilijk te lezen is. Het boek is zeker een aanrader voor degene geintereseerd zijn in oudere geschriften

[Sterre · Rating 3 out of 5]

Heel sterk en indrukwekkend begin, erg te merken ook dat t uit een geheel andere tijd komt, qua taal natuurlijk maar ook zeker in het handelen van de personages. Ontzettend triest hoe t er aan toe ging.

Heel wat nieuwe Vlaamse 19e eeuwse scheldwoorden geleerd wel

[Caroline · Rating 4 out of 5]

Het is best een oud boek dus mijn verwachtingen waren laag, maar toen ik eenmaal begonnen was, vond ik het toch best wel een interessant boek en viel het alleen maar mee

[Jitske Verwaal · Rating 3 out of 5]

Ouderwets geschreven, heftig einde

[Cas · Rating 3 out of 5]

Je moet er van houden

[Lukas · Rating 4 out of 5]

In het middelbaar gelezen, het is een leuk boek! Aanrader

[fenna ʚĭɞ · Rating 2 out of 5]

echt een heel naar boek om te lezen maar als je kijkt naar de tijd waarin het geschreven is is het een heel belangrijk en goed boek.

[Willemijn Verschuur · Rating 3 out of 5]

Prima boek voor de leeslijst, verder niet echt spannend ofzo

[Nils Mulder · Rating 3 out of 5]

😶

[Besje Quethr · Rating 4 out of 5]

verrassend leesbaar voor een boek uit 1893. ik was ook positief verrast dat een man in dat jaar een abuser ook als abuser, die door en door slecht is, af beeldde en zijn acties beschreef zonder eufemismen maar ook zonder al te veel details. alleen het einde een beetje frustrerend.

[Nancy · Rating 3 out of 5]

Een echte naturalistische roman over de onderlaag van de maatschappij eind 19de eeuw: armoede, dronkenschap, criminaliteit. De hoofdpersoon, Maria, heeft niets in te brengen en wordt door 'het sterke geslacht':, haar man, zeer slecht behandeld. Poeh, wat een ellende.