انقلاب مشروطیت ایران را برخی از مورخان ، « انقلاب آرام » لقب دادهاند ؛ انقلابی که از پیکره سلطنت دیرینهسال ایران روییده بود و همچون تاکی پیچیده بر این پیکره ، هستی و هویت خویش را با همین در هم تنیدنها ، ریشهدار میکرد و کمکم تودهها را نیز همچون حلقه مستحکم اما گمشدهای از تاریخ ، به زنجیره خویش گره میزد ؛ قضاوت قطعی و بلاشک ، درباره این که این انقلاب از کدامین روزنه خستگی تاریخ شکفته بود و به کدام سراشیبی میلغزید، از آن دست معماهای حل ناشدنی تاریخ است ؛ محقق امروزی هنوز هم نمیداند آیا این نقطه عطف تاریخی را اساساً میتوان انقلاب ( به معنای واقعی واژه ) نامید یا باید در پی واژه دیگری بود که آشناتر و ملموستر باشد و روشنتر پرده از راز مبارزه مشروطهخواهانه ایرانیان را بردارد . درباره انقلاب مشروطه ایران و تحولاتی که از پی خود آفرید نیز پرسشهای فراوانی مطرح است ؛ از جمله این که آیا مشروطیت ایران ، انقلابی بود که با الهام از پشتوانهای تاریخی از دل سکوتی ریشهدار برآمده بود و دیگر سخن وامدار حافظهای تاریخی بود ؟ و یا اینکه هویتی مستقل داشت ؟ آیا این انقلاب را نخبگان رهبری میکردند یا تودههای مردم و یا روحانیت و مرجعیت شیعه ؟ جدیدترین مجلد از مجموعه تاریخ جهان با نام « انقلاب مشروطیت ایران » در 124 صفحه منتشر شده است
اینکه به مجموعه تاریخی خارجی،اثری ایرانی را بدست خود اضافه کنیم و شماره ای بزنیم،قطعا درست نیست،همانند بچه خوکی در گله گوسفندان..حال اما وفادار نبودن به سبک نوشته های تاریخی مجموعه تاریخ جهان و روی آوردن به نثری رمانتیک ادبی و احساسات زده بی نهایت غلط است..اینهمه تنها در ۴ صفحه نخست به چشم می خورد. نثر ادبی مناسب تاریخ نیست..تاریخنگار برای جملاتش نیاز به اتکا به شواهد و اطلاعاتی دارد که شفافیت آنان در اطناب پر تب و تاب جملات ادبی گم می شود.. با حجم تشبیهات و استعارات سیزده صفحه اول می توان یک کتاب را پر کرد..ظاهرا نویسنده قلم به دست گرفته در شوری ادبی دست به نگارش مقدمه کتاب زده و کنتری نیز بر کار او شماره نینداخته. این کتاب شاید به عنوان یک اثر مستقل حداقل قابل تحمل باشد اما جزئی از مجموعه تاریخ جهان بودنش..اسفناک است. در مجموعه تاریخ جهان روال و نظم معینی حکمفرماست..ابتدا مقدمه ای ذهن خواننده را آماده برای ورود به دنیای شگفت دوره تاریخی کتاب می کند..و سپس در قالب هفت یا شش فصل به ترتیب زمان مسائل و مطالب مطرح می شوند. واضح است که در این کتاب خبری از این امر نیست،نظم در بیان تاریخ اهمیت دارد،در غیر این صورت آش قلمکاری از اطلاعات پراکنده بیش نیست در همان شوری که نویسنده نوشته،ویراستار هم ویراست کرده و تلاش چندانی نکرده که پاراگراف بندی ها همانند تهوع اطلاعاتی بی سر و ته به نظر نیایند. چه برسد به نظم و ترتیب مجموعه تاریخ جهان.
این ریویو بر قسمت ابتدایی کتاب و حتی بدون در نظر گرفتن ضعف های محتوایی و تحریف های مشخص نوشته شد.
نسبت به کتابهای دیگهی این مجموعه بسیار ضعیف بود. گویی عامدانه بسیاری از حوادث رو حذف کرده بود، مثلا نویسنده در جایی گفته بود مدارس رشدیه بنا به دلایلی تعطیل شدند، خب چه دلایلی؟ آلودگی هوا؟ نقش روحانیون و طلبه های سنتی در تعطیلی مدارس رشدیه در این کتاب عامدانه حذف شده بود و همین یک قلم باعث می شود به کل کتاب تردیدآمیز نگاه بشه.
انقلاب مشروطه یه اتفاق مهمی هست که تو این کتاب از پسش بر نیومده. چرا؟ چون نه بیانش اونقدر مستند و آکادمیک هست نه اونقدر داستانی. بین این دو داره حرکت میکنه. توصیفاتش احساسیه و هی میخواد به داستان پر و بال بده. فک میکنم برای رده سنی نوجوان مناسبه. چیز خاصی برای ارائه نداره.
نمیدونم روند داستان مشروطه رو از قصد تحریف کرده بود یا خواسته بود مثل کتاب های مدرسه با جهت خاصی روایت کنه. متاسفانهبه هیچ وجه نه میشه بهش استناد کرد و حتی میشه به عنوان کتاب در حوضه مشروطه ازش نام برد. اصلا پیشنهاد نمیکنم بخونیدش.
از نکات مثبت کتاب میتوان به زبان فاخر متن ،اشارات و ارجاع های نویسنده به کتاب تاریخ مشروطه ایران نوشته احمد کسروی و شرح نسبتا خوبی که از قیام تبریز ارایه میشود اشاره کرد و معایب آن نیز تبدیل نکردن تاریخ های قمری به شمسی که روی اعصاب خواننده بود . همچنین نویسنده تلاش میکرد علما و روحانیون را برجسته نشان دهد و کل نهضت مشروطه را به آنها گره بزند. این کتاب صدوچند صفحه ای نه چندان جالب به گرد پای کتاب کسروی نمی رسد و صرفا جنبه آشنایی با مشروطه را دارد. فارغ از این داستانها طنز ماجرا آنجاست که بعد از صد سال هنوز نهضت مشروطه در ایران محقق نشده و ما هنوز اندر خم یک کوچه ایم.
One of the most important moments in Iran’s contemporary history is its Constitutional Revolution. Here was a revolution where so much effort and lives went into it, would occasionally succeed, and the various Shah’s would constantly push the movement back. It is one of the biggest crimes the Qajar and Pahlavi Shah’s have done, because if we had succeeded and it stayed on from 1905, we would have now had 113 years of representative government. That’s over 100 years of multiple generations being brought up in societies where they would have felt like that had agency in their fate.
Instead, the whole project kept getting pushed back, and now we barely have any experience.
This book gives a historical account of the events, but while the event is very important, the book is kind of dull.
I have several issues with how it is presented. First of all, the whole language is academic and dry at times, and then unnecessarily flowery and propagandish, such as giving extremely positive attributes to the freedom fighters while the royalists are traitors or cowards.
If they had taken the academic, boring route, at least make it extremely objective. If not, then make it fun and dramatic, with characters we can follow (such as Sattar Khan). Doing both at the same time, just makes it a boring experience.
There is a great story to be told here. This book can’t tell it.
هوشیاری قاطبه اهالی ایران به زیر بیرق مشروطه خواهی، توانست اتحاد گروه های متعدد و حتی بعضا به صورت سنتی متقابل را در کنار هم میسر سازد. جمع نیروهای اجتماعی و اصرار بر خواست های مشروع و مشترکشان منجر به خلق رویدادهای حماسی، و البته به دلیل مخاصمت نیروها و طرفداران دیرین استبداد، رویدادهای تراژیک در آن دوران گردید که حاصل آن تجربه تفوق بر ظلم و جور و پیاده سازی هر چند محدود گوشه هایی از فرهنگ و جامعه متمدن بشری گردید.
پ.ن. کتاب تاریخی انقلاب مشروطیت ایران به قلم نسیم خلیلی، گزیده ای موجز از یکی از مهم ترین دوره های تاریخ ایران می باشد، که موفق شده تصویری یکپارچه و نسبتا کامل از شرح ماوقع ارائه نماید. علی رغم تلاش نویسنده برای حفظ بیطرفی به عنوان یک گزارشگر تاریخ که در بخش های نخستین کتاب به خوبی از عهده برآمده، فصول پایانی کتاب از احساسات و قضاوت های نگارنده محفوظ نمانده. نثر نگارنده در جای جای کتاب قابل تحسین است اما گاها اصرار مکرر بر نقل عینی عبارات از قول مورخان مختلف، ضرباتی به یکپارچگی و فصاحت متن اصلی وارد آورده. در مجموع مطالعه این کتاب می تواند شروع بسیار خوبی برای مطالعه تاریخ باشد.