Himmelsk måne over verdens ytterste rand

by Jón Kalman Stefánsson

Året er 1615, og verden er gått av hengslene fordi jorden ikke lenger er universets sentrum.

I vestfjordene på Island blir skipbrudne baskiske hvalfangere fanget, torturert og drept. Presten Pétur av Meyjarhóll skriver et brev – eller en rapport, ja man kan til og med si en tiltale – for å uttrykke sin vrede over de rystende hendelsene. Selv om Brúnasandur befinner seg på verdens ytterste rand, blåser det internasjonale vinder dit som bærer med seg et nytt verdensbilde, ideer og bøker, engelsk dugg, spanske hvalfangere og ordrer fra kongen i København. Men menneskenes hjerter adlyder ingen annen lov enn sin egen.

I Himmelsk måne over verdens ytterste rand er Stefánsson tilbake med en historisk roman i samme landskap som den bestselgende Gutten-trilogien og viser nok en gang hvorfor han regnes som en av Islands viktigste nålevende forfattere.

Genres: Historical Fiction

428 pages, Hardcover

Published September 5, 2025

About the author

Jón moved to Keflavík when he was 12 and returned to Reykjavík in 1986 with his highschool diploma. From 1975 – 1982 he spent a good deal of his time in West Iceland, where he did various jobs: worked in a slaughterhouse, in the fishing industry, doing masonry and for one summer as a police officer at Keflavík International Airport. Jón Kalman studied literature at the University of Iceland from 1986 until 1991 but did not finish his degree. He taught literature at two highschools for a period of time and wrote articles and criticism for Morgunblaðið newspaper for a number of years. Jón lived in Copenhagen from 1992 – 1995, reading, washing floors and counting buses. He worked as a librarian at the Mosfellsbær Library near Reykjavík until the year 2000. Since then he has been a full time writer.

His first published work, the poetry collection, Með byssuleyfi á eilífðina, came out in 1988. He has published two other collections of poetry and a number of novels. His novel Sumarljós, og svo kemur nóttin (Summer Light, and Then Comes the Night) won The Icelandic Literature Prize in 2005. Three of his books have also been nominated for The Nordic Council's Literature Prize.

He was the recipient of the Per Olov Enquists Prize for 2011, awarded at the book fair in Gautaborg in September 2011.

Reviews

[| Marvikkis | · Rating 4 out of 5]

[4.0 / 5.0] ★★★★✩
Kategori: Skjønnlitteratur, Roman, Historisk roman, Island
Format: Innbundet, Norsk (Bokmål), Fra Bokhyllen

[Ingibjörg · Rating 4 out of 5]

4 og hálf stjarna. Frábær bók, en tek hálfa stjörnu af fullri stjörnugjöf vegna furðulegra og óraunsannra lýsinga á staðháttum á Ströndum.

[Valgerður Magnúsdóttir · Rating 5 out of 5]

Jón Kalman hefur einu sinni enn sett saman ótrúlega sögu. Frásagnarmátinn er sérkennilegur, séra Pétur á Meyjarhóli er lengi að komast í gang við að segja frá Baskavígunum. En allt er þarna, aðdragandinn, ástæður, vígin sjálf og eftirleikurinn.

[Thorunn · Rating 5 out of 5]

Meiriháttar góð bók, ein sú allra besta frá Jóni Kalman.
Saga Baskavíganna sögð frá allt öðru sjónarhorni en maður á að venjast. Presturinn Pétur er breiskur og mun "mannlegri" en maður hefur trú á að prestar hafi almennt getað eða mátt vera á sautjándu öld. Enda hefnist honum fyrir.
Skemmtilegt hvernig hann blandar saman víkum, vogum, söndum og ströndum á Vestfjörðum og hvernig hann tvinnar inn í söguna landsfrægum mönnum eins og Arngrími lærða og Guðbrandi biskupi en byggir hana samt upp á skálduðum karakterum.
Hlakka til að lesa aftur.

[Einar Jóhann · Rating 3 out of 5]

Stóðst ekki mínar væntingar og fyrstu tveir þriðjungar bókarinnar eru ekki nægilega sterkir. Svo setur Jón í rallígírinn og siglir fínni sögu í höfn. En það má líka hafa það í huga að ég geri etv óeðlilega háar kröfur til höfundar, enda einn sá best skrifandi í dag.
Kannski kíki ég aftur í þessa bók eftir nokkur ár og kemst þá vonandi að annarri niðurstöðu.

[Gyða Haraldsdóttir · Rating 5 out of 5]

Þetta er ein af þeim bókum sem maður verður leiður yfir að klárist - svo góð er hún! Leiftrandi frásögn og frábær texti svo iðulega þarf að stoppa við og lesa aftur hendingar og klausur. Mikil mennska og vísdómur, krufin á fallegan hátt.

[Ásta Melitta · Rating 5 out of 5]

Séra Pétur á Meyjarhóli segir söguna af Spánverjavígunum árið 1615, aðdraganda þeirra og eftirmálum. Hann er vel tengdur inn í valdastétt landsins en hefur orðið ýmislegt á í lífinu. Hann þarf að ákveða hvort hann eigi að segja frá vígunum eins og þau gerðust og eiga á hættu að kalla yfir sig óvild valdamikilla manna.
Fallega skrifuð saga, eins og við er að búast af Jóni Kalman og með hans bestu bókum að mínu mati.

[Anita Johnson · Rating 3 out of 5]

Historien som han vil fortelle er bra. Jeg synes bare det ble altfor omstendelig. Mange religiøse anskuelser, sikkert for å vise hvor gjennomgripende gudtroen- og frykten var dengang. Litt skuffet er jeg dog.

[Geir Sigurðsson · Rating 4 out of 5]

Ein af þeim bókum sem erfitt er að leggja frá sér. Betri skáldsaga en tvær síðustu af hendi höfundar að mínum dómi, sem þýðir að þetta er afbragðs bók sem vert er að mæla með.

[Marthe Austad]

DNF: mood mismatch

[Þórólfur · Rating 5 out of 5]

Enn ein perlan frá höfundi - virkilega góð og vel skrifuð saga - margt sem er hægt að, hvað skal segja; læra af henni, draga lærdóm af/ályktanir, en kannski umfram allt; yfirfæra á samtímann hvað varðar hvað er rétt og hvað er sannleikur, hverju trúum við eða kannski hverju viljum við trúa? Á að dæma (drepa) alla út frá þessum fáu slæmu eplum í tunnunni, eða kannski öllu heldur; því sem "málsmetandi" fólk segir og hafa orð þeirra meira vægi en þeirra veiku radda sem reyna að segja satt og rétt frá, þó það henti ekki öllum og þá allra síst þeim sem meira mega sín. Áleitin saga sem á eflaust alltaf vel við.
Sennilega næstbesta bók höfundar á eftir Fjarvera þín er myrkur - en erfitt að velja á milli þar sem bækur eins og Himnaríki og helvíti og Sumarljósið gera einnig sterkt tilkall.