De meeslepende geschiedenis van een diep verdeeld land
BELGIË ZOU SNEL VERDWIJNEN. Dat dachten zelfs de stichters van het land in 1830, vooral dan de diplomaten in Londen. Sindsdien is het einde van België ontelbare keren aangekondigd. Maar zelfs de Duitsers kregen de staat tot tweemaal toe niet klein. Vandaag de dag zit er voor het eerst in de geschiedenis een Vlaams-nationalist in de bestuurskamer van België. En binnenkort viert dat wankele land zijn tweehonderdste verjaardag.
Die paradox grijpt Rolf Falter aan om een ambitieuze nieuwe geschiedenis van België te schrijven. Centraal staat de splijtzwam tussen Vlamingen en Franstaligen. In zeventig wervelende hoofdstukken vertelt hij hoe België toevallig ontstond, desondanks een succes werd, verscheurd raakte door taalstrijd en verlamde in federalisme. De rode draad? Onvoorspelbaarheid. Geen enkele hoofdrolspeler heeft echt greep gehad op de geschiedenis. Maar toch: hadden ze het niet allemaal anders moeten aanpakken?
Dit is het verhaal van België en zijn Vlamingen, Franstaligen, Walen, Brusselaars en Duitstaligen, zoals het nog nooit is verteld. Een synthese van communautaire slagwisselingen en een gedurfde poging om ze te doorgronden. Van Hendrik Conscience en Jules Destrée tot Bart De Wever en Georges-Louis Bouchez. Dit boek is er voor iedereen die België - dat verdeelde maar vooralsnog onbuigzame land - beter wil begrijpen.
Rolf Falter is historicus. Hij is sinds 1990 journalist bij de krant De Standaard. Van 2001 tot 2003 was hij adviseur van Guy Verhofstadt, eerste minister van België. Hij publiceerde verscheidene artikelen en werken over politieke actualiteit en politieke geschiedenis van België, onder meer Tweedracht maakt macht (Lannoo 1994).
A comprehensive chronicle of the sometimes fierce tensions between Dutch and French speaking people in Belgium since 1830. This conflict makes up for a lot of what is the political history of Belgium, and it resulted in one of the most complicated countries in the world. But through that avenue of creative institutional engineering the Belgians did manage to avert the specter of civil war, and that's quite something, no? Although sometimes quite legal-technical, this book is definitely worth reading, but unfortunately not available in English. A Dutch review is provided below.
Zeer uitgebreide en diepgaande kroniek van de communautaire verhoudingen tussen Vlamingen en Franstaligen in België, sinds de start van het koninkrijk in 1830. Zoals de auteur schrijft is het inderdaad verwonderlijk dat – gegeven de felheid van die spanningen – het koninkrijk nog altijd bestaat, en over enkele jaren zelfs zijn 200ste verjaardag mag vieren. Dit boek geeft het antwoord hoe dat komt: door voortdurend gemarchandeer, de oprichting van spuuglelijke institutionele “koterij”, en vooral koppigheid en creatieve improvisatie, zijn de communautaire spanningen keer op keer ontzenuwd, zonder ooit een rustpunt te bereiken. Het resultaat is niet fraai, maar het werkt wel min of meer, zij het met een serieus democratisch deficit.
Rolf Falter heeft een vaardige pen, en brengt de “roller coaster” zoals hij het zelf zegt, met expertise en bravoure. Maar net door de complexiteit en de soms heel spitsvondige juridische en institutionele oplossingen is dit bijwijlen amper volg- en leesbaar, vooral als het over de laatste decennia gaat. In zijn voorwoord beweert Falter dat hij dit Belgisch verhaal “sine ira et studio” wil brengen, maar daar is hij toch niet helemaal in geslaagd. Doordat hij zelf begin deze eeuw betrokken was bij de politieke debatten is zijn relaas onvermijdelijk gekleurd. Dat blijkt nog het meest uit de soms zeer lange voetnoten, waarin hij een inkijk geeft in de Wetstraat-keuken, en soms smeuïge duiding geeft. Tegelijk zijn het net die noten en die duiding die dit werk wat interessanter en minder technisch maken.
Hoe dan ook, een rijke aanwinst in de intussen uitgebreide literatuur over dat erg merkwaardige Koninkrijk België.
Een redelijk compleet overzicht van het communautaire thema in de Belgische geschiedenis. De auteur tracht objectief te zijn en zich boven de gebeurtenissen te plaatsen. Hierdoor kan hij enkele communautaire mythen ontkrachten, zeker bij de recentste gebeurtenissen blijkt zijn mening soms wel uit de tekst
Hoewel het zich soms verliest in wat schijnbaar details zijn, terwijl er op andere momenten heel kort over scharnierpunten gegaan wordt, is ‘Het Verdeelde Land’ een must voor iedere lezer die zich sterk in de Belgische (Vlaamse/Waalse/Brusselse) politiek interesseert. Fantastisch geschreven en heerlijk doorspekt met citaten en anekdotes.
Ik verlies me soms in de heel erg gedetailleerde en uitgebreide details, maar ik onthou vooral de algemene context van elke periode dat ons land doorstaan heeft.
Ergens volgens mij, is Belgie altijd al een verenigd land geweest sinds de 16de eeuw, misschien niet als moderne nationalistische moderne staat. Maar als verenigde vorstendommen die als 1 geheel bestuurd werden door de bourgondische vorsten, de habsburgse vorsten, etc etc... En is de onafhankelijkheid van 1830, alhoewel door de revolutie geinitieerd door de franse elite van die periode, niet onlogisch. De vlaamse en waalse beweging en het communautaire probleem dat altijd bestaan heeft in ons land is ook niet onlogisch en heeft in ons gebied altijd al voor wrevel gezorgd. Dat is eigenlijk een kenmerk van dit gebied in Europa. Bart Dewever zei nog onlangs de de grootste tragedie van onze geschiedenis de afsplitsing is van Nederland in de 16de eeuw. Maar in die 500 jaar is er wel een grote culturele schift ontstaan en zijn er wel duidelijk grote verschillen tussen Nederland en Belgie. Zeker qua staat, politiek, maatschappij, taal en kunstcultuur.
Het is een erg interessant boek, dat de geschiedenis van het communaitaire probleemhelemaal tot in detail, neutraal uitschrijft.