Οδηγός Αντιρατσιστικής Εκπαίδευσης

by Γιώργος Τσιάκαλος

Ο Οδηγός Αντιρατσιστικής Εκπαίδευσης, αν και αναφέρεται σε τραγικές καταστάσεις και απάνθρωπα φαινόμενα, είναι ένα βιβλίο που φέρνει αισιοδοξία στην εκπαίδευση και, συνεπώς, φέρνει αισιοδοξία σε ολόκληρη την κοινωνία. Δείχνει ότι η αντιρατσιστική εκπαίδευση:
-Είναι δυνατή σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα στο πλαίσιο του ισχύοντος αναλυτικού προγράμματος
-Εφαρμόζεται με οποιοδήποτε μοντέλο διδασκαλίας
-Δεν προϋποθέτει την ύπαρξη προκατασκευασμένου διδακτικού υλικού
Είναι ένα βιβλίο για όλους τους ανθρώπους που ενδιαφέρονται να κατανοήσουν το φαινόμενο του ρατσισμού και να το αντιμετωπίσουν με επιτυχία. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)


Περιεχόμενα:

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Εμείς οι εκπαιδευτικοί
1. ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΚΙΝΗΣΗ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ!
Πρόσφυγες και μετανάστες: άνθρωποι σε κατάσταση ανάγκης
Πρόσφυγες και μετανάστες μπροστά στο "Φρούριο Ευρώπη"
Γιατί έρχονται οι μετανάστες;
Το χρονικό μιας φυγής
Μετανάστευση: αναπόσπαστο τμήμα της ανθρώπινης ιστορίας
2. Ο ΦΟΒΟΣ ΚΑΤΑΤΡΩΓΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ
Αυθόρμητες αντιδράσεις απέναντι σε μετανάστες και πρόσφυγες
Η αλληλεγγύη μετατρέπεται σε δυσπιστία
Ποιος και τι κινδυνεύει από τους μετανάστες;
Βραχυκύκλωμα στο νου που κατακαίει την ψυχή
3. ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΑΤΣΙΣΤΕΣ;
"Ξένε, τη χώρα που μου λες τη γνώρισα, την είδα"
Διακρίσεις και καταπίεση
Τι είναι ο ρατσισμός;
Μορφές του ρατσισμού
Ρατσισμός ως αποτέλεσμα ρατσιστικών αντιλήψεων
Ο ρατσισμός από ιδιοτέλεια
Ο ρατσισμός ως αποτέλεσμα μέτρων της πολιτείας
Βασικά ερωτήματα της αντιρατσιστικής εκπαίδευσης
4. Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΠΛΗΣΙΑΖΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
Πώς αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί την εμφάνιση του ρατσισμού στο σχολείο; Ένας μάχιμος εκπαιδευτικός αφηγείται
Κοινωνιολογική θεώρηση των εμπειριών του μάχιμου εκπαιδευτικού
5. ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΟΥ ΝΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Κοινωνικές κατηγορίες και κοινωνικές ομάδες
Μετατροπή των κοινωνικών κατηγοριών σε κοινωνικές ομάδες
Επιπτώσεις της μετατροπής κοινωνικών κατηγοριών σε κοινωνικές ομάδες
6. ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ
Εμείς και "οι άλλοι" ως κοινωνικές κατηγορίες και κοινωνικές ομάδες
Ποιοι άνθρωποι είναι "δικοί μας";
Σε ποιο περιβάλλον νιώθουμε άνετα;
Σχέσεις της "δικής μας ομάδας" με τις "ομάδες άλλων"
7. ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ
Προκαταλήψεις στην καθημερινή ζωή
Προκαταλήψεις ως πρόβλημα
Κατηγοριοποιήσεις, ομαδοποιήσεις, εθνικές προκαταλήψεις
Μηχανισμοί διαμόρφωσης προκαταλήψεων
Εθνικές προκαταλήψεις και ρατσισμός
Ανεκτική συμπεριφορά και προκαταλήψεις
Προκαταλήψεις ως προϊόν κοινωνικών διακρίσεων
Πώς είναι δυνατόν να διατηρείται ο ρατσισμός;
Εθνικές προκαταλήψεις και γνωστική ανάπτυξη
Ο ρατσισμός απειλεί τους δημοκρατικούς θεσμούς
Ρατσισμός και ακροδεξιές ομάδες
8. ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Αναλυτικά προγράμματα και αντιρατσιστική εκπαίδευση
Βιολογία
Αρχές Περιβαλλοντικών Επιστημών και Γεωγραφία
Θρησκευτικά
Μαθήματα Κοινωνικών Επιστημών
Μαθήματα Ξένων Γλωσσών
Λογοτεχνία
Ιστορία
Μαθηματικά
9. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
Σχεδιασμός εκπαιδευτικών παρεμβάσεων
Τομείς εκπαιδευτικής παρέμβασης
Σχεδιασμός παρεμβάσεων στο θέμα «Μετανάστευση, προσφυγιά, στάσεις απέναντι σε μετανάστες και πρόσφυγες»
Σχεδιασμός παρεμβάσεων στο θέμα «Είναι επικίνδυνοι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες;»
Σχεδιασμός παρεμβάσεων στο θέμα «"Εμείς" και οι "Άλλοι"»
Σχεδιασμός παρεμβάσεων στο θέμα «Προκαταλήψεις και ρατσισμός - δραστηριότητες εθνικιστικών ομάδων»
ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Genres: Education

336 pages, Paperback

First published December 1, 2011

About the author

Ο Γιώργος Τσιάκαλος (English: Georgios Tsiakalos) γεννήθηκε το 1946 στο Σουφλί Έβρου και μεγάλωσε στην Αλεξανδρούπολη και στη Θεσσαλονίκη. Το 1964 μετανάστευσε στη Γερμανία. Σπούδασε Βιολογία, Γεωλογία/Παλαιοντολογία, Δημογραφία, Παιδαγωγική, Κοινωνιολογία και Πολιτικές Επιστήμες στο Αμβούργο, στο Κίελο και στο Ντόρτμουντ. Διδάκτορας των Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Κιέλου και Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Βρέμης, δίδαξε στα Πανεπιστήμια του Ζίγκεν, του Όλντεμπουργκ και της Βρέμης, και στην Ανώτατη Παιδαγωγική Σχολή της Ρηνανίας. Από το 1984 είναι καθηγητής της Παιδαγωγικής Σχολής στο ΑΠΘ, της οποίας έχει εκλεγεί τρεις φορές Κο­σμήτορας. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 δραστηριοποιήθηκε στην Αριστερά: υπήρξε στέλεχος της Νεολαίας Λαμπράκη, της ΕΔΑ και του φοιτητικού κινήματος στην προδικτατορική περίοδο, μέλος της εκπροσώπησης του ΠΑΜ στο εξωτερικό (1967-74), στέλεχος του ΚΚΕ Εσωτερικού και του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου, πρόεδρος του Ιδρύματος Νίκος Πουλαντζάς (1997-2005). Έγραψε πολλά επιστημονικά άρθρα και βιβλία, στα ελληνικά και στα γερμανικά. Πολλές ήταν και οι παρεμβάσεις του με άρθρα και σχόλια στα ΜΜΕ. Οι έρευνές του καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων (βιολογία της συμπεριφοράς, πτυχές της ζωής των μεταναστών, ρατσισμός, κριτική θεώρηση της εκπαίδευσης, κοινωνικά και εκπαιδευτικά δικαιώματα των μειονοτήτων κ.ά.). Στο επίκεντρο των ενασχολήσεων και των κειμένων του βρίσκεται σχεδόν πάντοτε η αναζήτηση των όρων και των προϋποθέσεων της ανθρώπινης αξιοπρέπειας — μια αναζήτηση για την οποία επιμένει πως, πέρα από παιδαγωγική πρόταση, είναι το κεντρικό πολιτικό στοίχημα, το μεγάλο διακύβευμα του καιρού μας.