سرگردان در فلسفه ادبیات

by کورش صفوی

"سرگردان در فلسفة ادبیات" نام کتابی است نوشته دکتر کوروش صفوی، زبان­شناس و پژوهشگر ادبیات و زبانشناسی. دغدغه اصلی نویسنده در این کتاب تحلیل چگونگی آفرینش ادبی بر مبنای اصول علمی است به طوری که پیشنهادهایش با یافته­ های دیگرعلوم مطابقت داشته باشد. آن چه در شیوه نگارش این کتاب چشم­گیر است، علاوه بر نثر طناز و متشخّص دکتر صفوی، شیوه استدلالی آن است. به این صورت که نویسنده از نقل مطالبی که توسط نظریه پردازان پیشین تبیین شده است، سر باز می زند و به جای آن در سیری گام به گام و با باریک بینی و استدلال، خواننده کتاب را به اندیشیدن و نتیجه گیری هدایت می کند.

سه فصل میانی کتاب "سرگردان در فلسفة ادبیات" با عنوان ­های "چگونه درک می­کنیم؟" ، "چگونه به آفرینش می­رسیم؟" و "ادبیات چیست؟" بدنه اصلی این کتاب را تشکیل می دهند.

نویسنده با برانگیختن پرسش هایی بنیادین به بررسی مفاهیمی نظیر نحوه شکل گیری زبان در ذهن، فرایند های دخیل در آفرینش های بشری و نیازهایی که باعث ایجاد و آفرینش توسط انسان می شود، می پردازد. کوروش صفوی در این کتاب پیشنهاد­های تازه و در خور تأملی در حوزه سبک شناسی و نحوه تحلیل آثار ادبی و هنری ارائه کرده است.
"به نقل از سایت انجمن شاعران ایران"

Genres: Literary Criticism, Nonfiction

140 pages, Paperback

First published January 1, 1389

Reviews

[Setayesh Dashti · Rating 5 out of 5]

خیلی خیلی کتاب خوبی بود. اول از همه باید بگم که اگر صفوی اولین نفری بوده که چنین خردهٔ جدی‌ای به مسئلهٔ سبک‌شناسی در ایران گرفته، واقعاً صد درود بهش. این ترم دکتر علیایی هم سر درس تاریخ زبان اشاره کردند که کاری که بهار و شمیسا انجام داده‌ن نهایتاً یک بررسی تاریخ زبانه، و سبک‌شناسی بنیان فردی داره.
به نظرم جدا از نظریهٔ پیشنهادی ساختگرای دکتر صفوی که بر دو اصل انتخاب و ترکیب بنا شده و خب بسیار راهگشا و استوار جلوه می‌کنه، سبک نوشتنش هم واقعا تحسین‌برانگیزه. نثر ساده و روان، و نگارشی که ابداً آدم رو خسته نمی‌کنه. مسائل پیچیده رو بدون توسل به «ایسم»ها تبیین می‌کنه و بر خلاف سنت نوشتاری ادبیات تعلیمی ما، آگاهی رو به ما نمی‌خورونه بلکه دیالوگ‌وار اون رو به ما می‌فهمونه. فهمی که جای خودش رو در ذهن همواره خواهد داشت. نتیجه‌گیری‌های درستی از مسائل به دست می‌ده و منظم و مسلسل از مفهوم درک به ادبیات می‌رسه.
به نظرم هر کسی که کارش ادبیاته یا حتی علاقه‌منده لازمه که این کتاب رو بخونه. مثل هر نوشتهٔ دیگری مبرا از نقصان نیست ولی بسیار کار دقیقیه. از بهترین کتابایی که خونده‌م.

دکتر نجومیان قراره تو یکی از جلسات «فلسفهٔ ادبیات» به نقد نظریهٔ دکتر صفوی بپردازه. شاید بعد از اون جلسه این ریویو رو آپدیت کردم.

دو چیز دیگه. نخست این که طنز این کتاب واقعا عالی‌ست! واقعا! واقعا! و سپس، احاطهٔ نگارنده بر ادبیات فارسی و استفادهٔ درست و غیرتقلیدی از مصادیق ادبیات فارسی واقعاً ستایش‌برانگیزه. حتی در حین خوندن این کتاب حس می‌کردم این کتاب، واقعاً پتانسیلشو داره که ترجمه بشه بعنوان نظریه‌ای در فلسفهٔ ادبیات؛ هم به خاطر عمق و تازگی مطالب و هم به خاطر بومی بودنش.

[Hossein M. · Rating 5 out of 5]

شگفت‌انگیز و عالی بود!
آقای صفوی در این کتاب درک انسان رو با توجه به یک سری اطلاعات علمی، بر مبنای دو فرایند «انتخاب» و «ترکیب» تبیین می‌کنه؛ سپس از همین انتخاب و ترکیب فرایند آفرینش ادبی رو بیرون می‌کشه. در آخر هم بر پایه‌ی همین دو فرایند یک نوع سبک‌شناسی معرفی می‌کنه و مثال‌هایی هم براش ذکر می‌کنه.
توضیحات آقای صفوی بسیار ساده و واضح بود و طنز جالبی هم داشت. کلا ایشون به ساده توضیح دادن مخصوصا توی کلاس‌های دانشگاه‌شون معروف بودن.