Om en nabij: langs de grenzen van mijn tuin in Frankrijk

by Yolanda Entius

In 1999 stuiten Entius en haar geliefde op een vervallen boerderij in de Haute-Marne. Het dak lekt, muren wijken, het erf is een ravage. Zware vrachtwagens zijn af en aan gereden en hebben diepe sporen in de klei getrokken, maar Entius valt bij eerste aanblik voor de hybride begrenzing van de plek. Afgebakend door twee kabbelende stroompjes, een bosrand, en een omgevallen hekje, gaan cultuur en natuur moeiteloos in elkaar over.
In Om en nabij maakt Entius in haarscherpe beschrijvingen een rondgang langs de open grenzen van de tuin. Onvindbaar op Google Streetview, gelegen aan een ruisende waterval en omringd door eigenzinnige buren - je voelt al deze plek is niet minder dan een idylle. Maar Om en nabij doet meer. Entius neemt de lezer mee naar verscheidene huizen waar ze heeft gewoond. Van de kamer die ze deelde met haar zus in hun ouderlijk huis, dat toch vooral van hun vader was, tot Betty Boop, het gekraakte pand in Amsterdam waar ze muurtjes leerde bouwen, en de woningen van onbekenden die haar voor één nacht onderdak boden tijdens een lange wandeltocht. Probleemloos schakelt Entius tussen plekken en periodes terwijl ze reflecteert op maatschappelijke kwesties als woningnood, gastvrijheid en migratie, en meer persoonlijke thema's als haar ontmoeting met de vos, de schoonheid van de grote pimpernel, en de heimwee die haar overviel toen ze als kleuter op de vitrine van een snackbar zat. Steeds belandt ze bij diezelfde wat betekent het om ergens thuis te zijn?

Genres: Nonfiction

284 pages, Kindle Edition

Published March 29, 2024

Reviews

[Lars Meijer]

Op zondagmiddag 2 maart interview ik Yolanda Entius voor De Langere Adem in Amsterdam. Kom ook!

Ik vertel het al jaren aan iedereen die ernaar vraagt, maar mijns inziens is Yolanda Entius een van de grote Nederlandse schrijvers. Bij elk boek dat ze schrijft, krijgen eerdere werken meer reliëf en wordt haar stem meer zelfverzekerd doordat ze het 'traditioneel narratief' durft los te laten. In ruil daarvoor krijgt de lezer een prachtige aaneenschakeling van herinneringen, sociale- en familiegeschiedenis, en óók kennis over het onderhouden van een tuin.

[Elisa Goudriaan]

Wat ik interessant vond: alle wetenswaardigheden over de tuin en dat het altijd net weer anders loopt dan je had verwacht. En dat er overal slakken op komen!

Wat ik mooi vond: hoe Entius een soort zelfonderzoek doet naar wat 'thuis zijn' voor haar betekent, juist omdat zij bij haar ouders vroeger geen fijn thuis vond en daar ook later niet meer welkom was. Ook op latere leeftijd kan zij nog niet geloven dat iemand met haar (met haar!) een thuis wil creëren. Dat proces is mooi om te lezen, hoe ze langzaam meer zelfvertrouwen krijgt, ook door de tuin te vormen.

Wat ik minder vond: dat er door alle wetenswaardigheden over de tuin niet echt een spannend, vloeiend verhaal is. Ik had misschien liever nog wat meer gelezen over de ervaringen tijdens haar voettocht van haar Amsterdamse huis naar het Franse.

Desalniettemin: een mooi boek, op niveau, en eerlijk geschreven, waardoor je toch even deel mocht uitmaken van haar leven. Dat zijn voor mij de beste boeken. Als iemand een stukje ziel geeft.

[Bettina]

Mooi en heel bijzonder. Geen tuin-memoire zoals zovelen, maar net even iets meer.
Mijn hele bespreking is hier te vinden: https://bettinaschrijft.blogspot.com/...

[Frans Schouwenburg]

In feite is het een zoektocht naar wat ‘thuis’ is. Fijn om mee te zoeken naar waar je wortelt. Mooi geschreven!

[El]

Niet wat ik ervan had verwacht, maar daardoor niet minder goed. Ik begon aan dit boek met het idee om de memoires van een tuin in Frankrijk te lezen, maar ik kreeg er ook de memoires van de tuinierster zelf bij. Door elkaar gevlochten, zoals de verschillende soorten planten in de vruchtbare stukken van haar tuin.

Er is veel gebeurd in haar leven en ik schrok soms van de hardheid waarmee ze (waarschijnlijk) echt bestaande mensen beschrijft. Gelukkig zit er prachtige proza in het boek en is het heel knap hoe de schrijver al die levensgebeurtenissen heeft kunnen onderbrengen in een intrigerend boek.

[Hilde Koopmans]

Dit boek voelde even als thuis.

[Carolien]

Bespiegelingen over haar leven met als leidraad het begrip 'huis' 'je thuisvoelen'. In het leven van de schrijfster heeft het daar in haar jeugd flink aan gemankeerd. Ze leidt ons door haar jeugd, haar eerste kamers in Amsterdam, en haar belangrijkste huis, naast het studentenhuis aan de Singel, hun huis in Frankrijk waar ze prachtig haar tuin beschrijft. Tuinieren is haar lust en haar leven. Ook maakt ze een wandeling van Amsterdam naar hun huis in Frankrijk in haar eentje. Haar ouders hebben het contact met haar en haar twee zussen volledig verbroken. Aan het eind van het boek probeert ze het contact met haar moeder weer op te pakken, maar dit slaagt niet echt. Ik sloeg aan op de titel maar het boek is veel meer dan alleen een boek over tuinen en Frankrijk. Een boek naar mijn hart.

[Selma Klinkhamer]

Je denkt dat het over tuinieren gaat bij een huis in Frankrijk; leuk en herkenbaar! Y vertelt heel terloops over haar leven en haar relatie met haar ouders en vrienden. Stof voor heel wat romans! Dat ze het zo subtiel vertelt en het niet uitmelkt, maakt het tot een bijzonder boek. Heb ook veel geleerd over tuinieren by the way.

[Nelleke Van]

Bijzonder. Houd meestal niet van hak-op-de-tak boeken, maar deze is duidelijk, je weet na de eerste of tweede zin waar ze in haar leven is. Boeiend voor mij vanwege tuinbeschrijvingen!

[Noam]

Een teder boek. Fragiel, ingetogen, dichtbij. Als een winterkoninkje dat in de tuin schuilt als het regent, tussen de blaadjes.

Natalia Ginzburg werd eens gevraagd, vertelt Entius, of ze voor de televisie een onderzoek zou willen doen ‘naar de vrouw in Italië’. Ginzburg weigerde:

‘Ik zei dat het enige waar ik op de wereld van hield was alles wat er in mijn hoofd opkwam op de bank bij mij thuis opschrijven.’ p.283

Ook Entius schrijft over haar kleine wereld: Haar tuin, haar huis en haar naasten. Haar binnentuin, wellicht.

Entius en haar partner hebben al 25 jaar een huis in Frankrijk. Dit betekent veel voor haar. Ergens welkom zijn, ergens aarden en thuis voelen, zijn allesbehalve een vanzelfsprekendheid voor haar. Ergens bij willen horen én dit doodeng vinden. Subtiel en oprecht schrijft ze, her en der, tussen verhalen over planten in de tuin, de buren en een muur die omviel, een paar zinnen die verklaren hoe dit komt. Een tuin kan veiligheid bieden. Werken in de tuin is ruimte maken voor jezelf. Juist als je ver weg bent, kun je dichterbij komen, ontdekken hoe je je tot anderen verhoudt.

‘…die composthoop symboliseert wel degelijk mijn ziel, mijn hunkering naar verwantschap, mee te doen, deelgenoot te zijn van een permanente omloop, één te zijn én uiteen te vallen.’ p. 223-4

‘Om en nabij: langs de grenzen van mijn tuin in Frankrijk’. Om en nabij in de zin van zo ongeveer, alleen de essentie, maar ook letterlijk: Soms om en soms nabij, vooral mensen. De grenzen van de tuin maar ook van jezelf en anderen. Grenzen geven ruimte én beperken (Mooi woord, eigenlijk, als het om een tuin gaat, want in de perken kan iets bloeien).

En dan ook nog de kaft! ‘Don't judge a book by its cover’. En toch fijn dat de kaft van dit boek zo mooi is en zo passend bij de inhoud. Er is niets aan het toeval overgelaten.



Stil werd ik van de pijnlijke schoonheid van dit kalm en helder geschreven boek. Naar buiten om naar binnen te kunnen keren. Ik moest denken aan Frida Vogels. En aan Onderling: langs de kustlijn van Mull van Miek Zwamborn. En natuurlijk raakt dit boek mij niet alleen door wat Yolanda Entius letterlijk schreef, maar ook omdat het zo herkenbaar is voor mij. Maar is dit niet precies wat goede literatuur is? Dat je voelt: Dit gaat over mij?