Железный занавес

by Milorad Pavić

Проза Павича - это уже литература второго уровня, литература, уже успевшая отказаться от завоеванной свободы и добровольно подставившая шею под новое ярмо. ее книги на земле имеют эту потаенную страсть - не поддаваться чтению", - проговаривается он. И правда. Павич пишет иероглифами, каждый из которых сам по себе затейлив и увлекателен. Общая картина складывается из таких отдельных фантастических микрорассказов, составляющих генеральный сюжет, который не поддается пересказу. В книгу вставлен разрушительный механизм, мешающий выстроить текст в линейное повествование. У Павича сюжет как музыка - его надо переживать в каждую минуту чтения...

Александр Генис

Genres: Short Stories, Magical Realism

191 pages, Hardcover

First published January 1, 1973

About the author

Milorad Pavić was a Serbian poet, prose writer, translator, and literary historian.

Pavić wrote five novels which were translated into English: Dictionary of the Khazars: A Lexicon Novel, Landscape Painted With Tea, Inner Side of the Wind, Last Love in Constantinople and Unique Item as well as many short stories not in English translation.

Reviews

[Momčilo Žunić]

Kirka i paun, ono što Žan Ruse uzima za stožernu simboliku neuravnotežene poetike baroka, bez ikakve zadrške dali bi se prilepiti i nagizdati uz Pavićev (postmoderni) prosede.

S jedne strane, protejska priroda narativa, nestabilnost sižejnih jezgara* koja se razlistavaju u relativno samostalne rukavce - priče na dve vode i prevalivanje s junaka na junaka, umetanje pisama, priča u priči itsl - što se obično prikopčava za (drastične) hronotopske preskoke, simultana priključenja u reku vremena, oniričke portale i snovne komunikacijske kanale, a u vezi je sa slikom sveta koja se neprestano osipa i "čudesnim zračenjima događaja koji nemaju oštre granice i završetke" i tako u svom trikovanju uvlače i autora i čitaoce, iziskujući interaktivnost.

Tipično pavićevski.

Uz prilog da njegov pristup u postmodernu - plauzibilno, ovde je u pitanju 1973. godina! - ima podrobno barokno akademsko utemeljenje. Nije li Pavić, brkovima i lulom, jedan od najpozvanijih za srpsko barokno doba, klasicizam i predromantizam, ali svome književno-istorijskom sveznadarstvu pridružuje raguziološko i vizantološko, kao i našu srednjovekovnu književnost, i to vo vremja kada još ne postoji glasovita edicija "Stara srpska književnost u 24 knjige" kojoj je s arhivskom priležnjošću - malne ne rekoh skidajući arhivski njufer - doprineo sa "Starim srpskim zapisima i napisima". Otud se, čitajući "Gvozdenu zavesu", sustiču utisci da je upripovedana istorija srpske književnosti jedan od glavnih junaka ovih proza. Uostalom počesto i Pavićeve proze uopšte.

S druge strane, alogičnost, paradoksalnost i motivacijska zamagljenja (koja će kasnije poprimiti nemar bezmotivisanosti), izražajna razbokorenost i imaginacijska raspusnost (koja se u poznom Paviću izvitoperava u kaćiperstvo radi kaćiperstva) i ruho ekscentričnog i bizarluka (koje će se s bubrenjem opusa uglavnom preobraziti u otužno ogoljavajuću raspojasanost, zaklopivši se sa svim "uzagrađenim" u automanirizmu) - treba li reći da nikad nisam bio zagriženi pavićevac - u pripovednoj kombinatorici ranog Pavića, ovog iz "Gvozdene zavese", znaju za obzirnost i sasvim finu meru (ne)zaokruženosti i dovršivosti, koje preko "Konja Svetog Marka" i preko "Ruskog hrta" vode do magnum opusa.

*Kao što su pojedine proze nastale iz Pavićevih pesama iz "Palimpsesta" (1967), tako u proždrljivoj autocitatnosti Pavićevi romani gutaju pojedine proze (sa crtama autonomnosti). Hazarsko oko upreće se u "Večeru u Dubrovniku" i "Cvetnu groznicu", dok će "Unutrašnja strana vetra" uvrtložiti, ako me čitalačko sećanje ne vara, "Zapis u znaku device".

[Davit · Rating 4 out of 5]

Շատ լավն է: Պավիչը ոնց որ սլավոնական Մարկեսը լինի, մի քիչ ավելի շատ պատմական փաստերով լցված ու քրիստոնեական. զգացվում է, որ պատմության մասնագետ է: Լիքը սիրուն պատմվածքներ կան: Կան նաև նրանք, որոնց մեջ պատմությունները պատմությունների մեջ են, որոնք էլ իրենց հերթին մի քանի այլ մակարդակի պատմությունների մեջ են: Սա, իհարկե, շատ լավ է, ուղղակի երթուղայիններում չի լինում խորանալ այդքանի մեջ, որի պատճառով բարդ են թվում: Ամենաշատը սիրեցի Կորտեսի մասին պատմվածքը: Որ դուք էլ կարդաք, կիմանաք, թե Կորտեսը ինչ արեց երրորդը, որով կարողացավ վերջնականապես գրավել Մեքսիկայի ացտեկների թագավորությունը:

[Dusan Milenkovic · Rating 4 out of 5]

"Ikona koja kija" is a perfect story on Serbia and Kosovo. Have in mind that this book was published in 1973.

[Kristina Cornèr · Rating 4 out of 5]

On a mid-way between historiography and literature lays this highly symbolic and esthetically sophisticated collection of short stories, first Pavic's prose work after a few poetry and scientific publications. Already a very demanding reading, but still pretty simple compared to his later works. An opportunity to taste a young Milorad Pavic.

[Mari · Rating 4 out of 5]

պատմական տվյալները համը հանում էին, էնքան խիտ էին ու շատ -_-