گزیدهٔ طنز عبید زاکانی

by Obeyd Zakani, ابوالفضل زرویی‌نصرآباد

UBAYD ZAKANI Poetry, Prose, Satire, Jokes, Ribaldry. Translation and Introduction Paul Smith Ubayd Zakani is an important a figure in Persian and Sufi literature and poetry. His satire, humorous stories, ribald and obscene poems, social commentary, mystical ghazals, prose, ruba’is, qit’as and his famous epic qasida ‘Cat & Mouse’ are popular today and are more relevant than ever. He is considered to be one of the world’s greatest satirist and social-commentator whose life and mystical poems had a great influence on his student and friend Hafiz and many others. This is the largest selection of his works available in English. The correct rhyme-structure has been kept as well as the beauty and meaning of these sometimes rude, funny and mystical poems and prose. Illustrated. 7” x 10” large edition 357 pages. COMMENTS ON PAUL SMITH’S TRANSLATION OF HAFIZ’S ‘DIVAN’.“It is not a joke... the English version of ALL the ghazals of Hafiz is a great feat and of paramount importance. I am astonished.” Dr. Mir Mohammad Taghavi (Dr. of Literature) Tehran.“Superb translations. 99% Hafiz 1% Paul Smith.” Ali Akbar Shapurzman, translator of many mystical works in English into Persian and knower of Hafiz’s Divan off by heart.“I was very impressed with the beauty of these books.” Dr. R.K. Barz. Faculty of Asian Studies, Australian National University.“Smith has probably put together the greatest collection of literary facts and history concerning Hafiz.” Daniel Ladinsky (Penguin Books author of poems inspired by Hafiz). Paul Smith is a poet, author and translator of over 150 books of Sufi poets of the Persian, Arabic, Urdu, Turkish, Pashtu and other languages… including Hafiz, Sadi, Nizami, Rumi, ‘Attar, Sana’i, Jahan Khatun, Ubayd Zakani, Nesimi, Kabir, Anvari, Ansari, Jami, Khayyam, Rudaki, Yunus Emre, Lalla Ded, Ghalib, Rahman Baba, Makhfi, Amir Khusrau, ‘Iraqi, Iqbal, Ibn Farid, Abu Nuwas, Dara Shikoh and many others, as well as his own poetry, fiction, plays, biographies, children’s books and screenplays. New Humanity Books amazon.com/author/smithpa

Genres: Poetry

32 pages

First published February 22, 2007

About the author

Nizam al-Din Ubaydullah Zakani (Persian: خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی‎), or simply Ubayd-i Zakani (Persian: عبید زاکانی‎ c. 1300 – 1371 CE), was a Persian poet and satirist of the 14th century (Mongol Period) from the city of Qazvin. He studied in Shiraz under the best masters of his day, but eventually moved back to his native town. He however preferred Shiraz to Qazvin, as he was a court poet in Shiraz for Shah Abu Ishaq, where a young Hafez was present as well.

خواجه نظام‌الدّین عبید زاکانی، از طنزپردازانِ نامی ادبیاتِ ایران و نیز از اجلّه‌ی قصیده‌سرایان و اعاظمِ کلامِ پارسی‌ست. از زنده‌گی و شرح احوالِ وی اطّلاعاتی‌ناچیز دردست است که اهمّ آن در تاریخ گزیده‌ی حمدالله مستوفی (730 هجری) و تذکره‌ی دولتشاهِ سمرقندی (892) آمده است. "حمدالله مستوفی" وی‌را از خاندانِ زاکانیان دانسته، و آنان تیره‌یی از عرب "بنی‌خفاجه" بودند که پس‌از اشغالِ ایران توسطِ تازیان به‌قزوین مهاجرت کرده و درآن‌جا ساکن شده بودند.
عبید از ماهرترین مقلّدانِ سبکِ سهل و ممتنع و دست‌نیافتنیِ سعدیِ کبیر بود و در این‌فن سرآمدِ روزگار خود بوده است. خواجه 5 ممدوحِ عمده داشته که ازمیانِ آنان می‌توان به شاه‌شجاع مظفّری و شاه‌شیخ ابواسحق اشاره کرد، که این‌موردِ اخیر ممدوحِ بزرگ و محبوب حافظ نیز بوده است. وی از معاصرانِ حافظ بود و براساس شماری‌از غزلیاتِ این‌دو که ازنظر سیاق و وزن باهم شباهتی‌دیدنی دارند، می‌توان احتمال داد که آنان به‌آثار یکدیگر عنایت داشته و از حالِ دیگری غافل نبوده‌اند.
خواجه عبید از صاحب‌منصبان و -به‌قولی‌مشهور- وزرای حکّامِ وقت بوده و شاعری‌را بیش‌تر برسبیلِ تفنّن پی می‌گرفته است؛ ازهمین‌روست که به‌قولِ شادروان عبّاس اقبال؛ مجموع اشعارش از 3000بیت تجاوز نمی‌کند و حجمِ رسائل متعددش از یک‌ونیم‌برابر گلستانِ حضرت شیخ‌اجل سعدیِ شیرازی افزون نیست.
از تألیفاتِ خواجه عبید می‌توان به‌مواردِ زیر اشاره کرد:
• اشعار جدّی
• مثنویِ «عشّاق‌نامه» (751)
• رساله‌ی اخلاق‌الاشراف (740- طنز)
• ریش‌نامه (طنز)
• رساله‌ی «تعریفات» یا «ده‌فصل» (طنز)
• رساله‌ی دلگشا به‌عربی و فارسی
• مکتوباتِ قلندران (طنز)
• فالنامه‌ی بروج (طنز در انتقاد از فال‌گیری و رمّالی)
• و سرانجام قصیده‌ی موش و گربه که فابل بزرگی‌ست به‌وزنِ بحر خفیف در انتقاد از امیر مبارزالدّین محمّد مظفّری، و از کفر ابلیس مشهورتر. عبید از تکنیکی‌ترین و ماهرترین قصیده‌سرایانِ تاریخ ادبیاتِ ایران و در این‌عرصه یکی‌از نوادر ادوار است. شماری‌از ترکیبات و اصطلاحاتِ وی چنان‌بدیع و منحصربه‌فرد مانده‌اند که بی‌دانستنِ نامِ شاعر، می‌توان امضای وی‌را بر تارک‌شان بازشناخت؛ ازآن‌جمله:
«عرشیان بر رایَت‌اش "نَصرُ مِنَ‌الله" خوانده‌اند/قدسیان تفسیر از "اِنّا فَتَحنا" کرده‌اند
چارعنصر، پنج‌حسّ و شش‌جهات و هفت‌چرخ/بنده‌گیّ درگه‌اش طبعا و طوعا کرده‌اند»
وفاتِ وی در خلالِ سال‌های 771-768 ه. ق. پیش آمده است.
نامِ عبید کِی رود از یادِ اهل دل!؟
(چون گفته‌های نازکِ او یادگار اوست)

Reviews

[Nahid Anvari · Rating 3 out of 5]

کتابسازی با انتخاب‌های بد و پر از سانسور!

[Saeede_sa · Rating 5 out of 5]

کتاب گزیده‌ایه از کتاب‌های عبید زاکانی، هم شعر داره هم نثر. حکایت‌ها و شعرهاش برام جالب بود و خیلییی دوست داشتم.
قطعا ارزش خوندن داره. چیزی که برام جالب بود این بود که چقد این آدم جسارت و جرات داشته که قرن ۸ این کتاب رو نوشته و خیلی چیزا رو زیر سوال برده و اینکه بعد این‌همه سال هنوز خیلیاش جذابیت دارن و مثل طنزای امروزی انقضا ندارن.
به نظرم اگه تو دوران دانش‌آموزی چندتا حکایت بامزه از عبید تو کتابای فارسی می‌ذاشتن بچه‌ها بیشتر به ادبیات علاقه‌مند می‌شدن.