Voor het eerst in meer dan vijftien jaar verschijnt er met Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur een boek dat de hele Nederlandse letteren sinds 1800 vanuit één overkoepelende visie overziet. Geen encyclopedische opeenvolging van schrijvers en stromingen, maar een avontuurlijke expeditie door de moderne literatuur aan de hand van de verschillende kritische standpunten die schrijvers én lezers hebben ingenomen tegenover de moderne tijd. Literaire teksten uit heden en verleden worden gelezen als reflecties op de moderne wereld. Grote namen, maar ook vergeten of genegeerde schrijvers passeren de revue, tegen de achtergrond van het ontstaan van een publieke sfeer in de negentiende en de commercialisering van de cultuur in de twintigste eeuw. Ook de rol en betekenis van literatuur in de hybride, globaliserende cultuur van vandaag komen aan bod. Dit heldere en inzichtelijke boek biedt de lezer de mogelijkheid de moderne en hedendaagse Nederlandse literatuur in haar volle rijkdom te verkennen op een nieuwe en prikkelende manier.
Thomas Vaessens neemt in Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur de lezer mee op een boeiende, maar soms wat onoverzichtelijke reis door de Nederlandstalige literatuur vanaf 1880. Hij legt sterk de nadruk op de wisselwerking tussen literatuur en maatschappelijke ontwikkelingen, wat het boek een frisse en dynamische invalshoek geeft. Vooral zijn bespreking van modernisme, postmodernisme en engagement in de literatuur biedt interessante inzichten.
Toch voelt de structuur af en toe rommelig aan: Vaessens springt soms van de hak op de tak, waardoor bepaalde periodes en auteurs minder goed uit de verf komen dan andere. Bovendien leunt zijn analyse sterk op theoretische kaders, wat de toegankelijkheid voor niet-academische lezers wat bemoeilijkt.
Al met al een degelijke inleiding tot de moderne Nederlandse literatuurgeschiedenis, maar niet de meest evenwichtige of meeslepende.
Geen standaard-literatuurgeschiedenis, maar dat verbaast me niet (daarvoor heb ik waarschijnlijk teveel colleges bij Thomas Vaessens gevolgd). Het is heel verhelderend om op een andere manier naar literatuur te kijken.