Een Waardig Bestaan: Over Dierenrechten

by Martha C. Nussbaum

'Een werkelijk mondiale rechtvaardigheid vereist niet alleen dat we over de hele wereld op zoek gaan naar andere leden van onze soort die recht hebben op een fatsoenlijk leven. Maar werkelijk mondiale rechtvaardigheid vereist ook dat we onze aandacht richten op andere levende wizens die over bewustzijn beschikken en met wier levens onze eigen levens onlosmakelijk en op ingewikkelde wijze verstrengeld zijn.' - uit 'Een waardig bestaan'
Wij zijn geneigd te denken dat dieren over geen enkele vorm van zelfbewustzijn beschikken, en derhalve slechts middelen zijn ter bevrediging van de behoeften van de mens. De vooraanstaande Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum betwist deze stelling dieren zijn een doel op zich en verdienen respect in de integriteit van hun bestaan. Ze kunnen pijn, angst en genot ervaren en hebben er recht op om niet op een wrede manier behandeld te worden.
Op basis van een filosofische analyse van de morele status van dieren komt Nussbaum tot een pleidooi tegen dierenmishandeling, tegen het gebruik van legbatterijen, tegen het doden van dieren voor de productie van luxegoederen, tegen jacht en sportvissen, en voor het recht van werkende dieren op respectvolle arbeidsomstandigheden.

Martha Nussbaum is hoogleraar recht en ethiek aan de universiteit van Chicago. Zij ontving eredoctoraten van de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht, het Institute of Social Studies in Den Haag en de Universiteit Leuven. In Nederlandse vertaling verschenen Wat liefde weet, Op-levingen van het denken, Grensgebieden van het recht en De breekbaarheid van het geode.
Een waardig bestaan verscheen eerder als hoofdstuk in Grensgebieden van het recht.

Recensie(s)

Centraal in het denken van de ethicus Nussbaum staat het begrip 'rechtvaardigheid'. In een rechtvaardige samenleving kan iedereen overeenkomstig zijn of haar 'vermogens' tot volledige ontplooiing komen. Nussbaum wil een ethiek ontwikkelen op grond waarvan ook dieren recht op ontplooiing kunnen krijgen. De tekorten van gangbare theorieen, bijvoorbeeld die van Peter Singer, beschrijft ze overtuigend. Haar eigen ideeen over behoud van diersoorten en over ingrijpen in de natuur voorzover die haar niet 'rechtvaardig' lijkt (de eetgewoonten van wilde dieren!) zullen ongetwijfeld op weerstand stuiten. Maar waar ze zich richt op de dieren waar wij in feite al mee samenleven, formuleert ze originele uitgangspunten voor praktisch toepasbare principes. Bij dit boek past echter een kanttekening: het is een hoofdstuk uit een ander boek. De noten en de bibliografie zijn niet op elkaar afgestemd, maar vervelender is dat de theoretische context ontbreekt. Ondanks de begrippenlijst worden centrale begrippen niet geheel duidelijk, en dat is niet bevorderlijk voor een heldere discussie.

E. Evertsen

Genres: Nonfiction

134 pages, Paperback

First published January 1, 2006

About the author

Martha C. Nussbaum is Ernst Freund Distinguished Service Professor at the University of Chicago, appointed in the Law School and the Philosophy Department. Among her many awards are the 2018 Berggruen Prize, the 2017 Don M. Randel Award for Humanistic Studies from the American Academy of Arts and Sciences, and the 2016 Kyoto Prize in Arts and Philosophy.