Η Οργάνωσης της Κουλτούρας

by Antonio Gramsci

«Δεν μιλώ ποτέ για την αρνητική πλευρά της ζωής μου, πρώτ’ απ’ όλα γιατί δε θέλω να παραπονιέμαι - ήμουν ένας μαχητής που δε στάθηκε τυχερός στην άμεση πάλη κι οι μαχητές δεν μπορούν και δεν πρέπει να ελεεινολογούν τη μοίρα τους επειδή πάλεψαν όχι γιατί τους εξανάγκασε κανείς, αλλά γιατί το θέλησαν οι ίδιοι συνειδητά».
Με τον τίτλο Οι Διανοούμενοι και Η οργάνωση της κουλτούρας οι Ιταλοί επιμελητές των έργων του Γκράμσι, συγκέντρωσαν τα κείμενά του που αναφέρονται στα παραπάνω ζητήματα. Τα κείμενα είναι χωρισμένα σε τρεις κατ’ ουσίαν ενότητες. Η πρώτη άφορα την διαμόρφωση και την λειτουργία των διανοουμένων στην σύγχρονη κοινωνία και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μας ως πρώτος τόμος στην σειρά των έργων του. Η δεύτερη άφορα την οργάνωση του σχολείου και της παιδείας γενικότερα και η τρίτη, ασχολείται με τις ποικίλες πτυχές της δημοσιογραφίας και τον ρόλο της στην σύγχρονη κοινωνία.
Στον παρόντα, δεύτερο τόμο στην σειρά των έργων του, συμπεριλάβαμε τις δύο αυτές ξεχωριστές ενότητες υπό τον ενιαίο τίτλο Η οργάνωση της κουλτούρας. Ουσιαστικά, ο παρών τόμος αποτελεί οργανική συνέχεια του πρώτου, επεκτείνο-ντας την ανάλυση στον τρόπο με τον οποίο η οργανωμένη κοινωνία λειτουργεί εν σχέσει και σε σχέση με τους διανοουμένους.
Ξεχωριστή όμως και ίσως ακόμη πιο σημαντική είναι η προσφορά του Γκράμσι στο πεδίο της δημοσιογραφίας. Στην ενότητα αυτή ο Ιταλός ηγέτης έχει επεξεργαστεί μια σειρά θέσεις και αρχές, για τον τρόπο λειτουργίας του θεσμού που - πραγματικά - παραμένουν αξεπέραστες. Κι αυτό, γιατί η αξία των έργων του Γκράμσι δεν είναι απλά «θεωρητική». Η αρμονικά συνταιριασμένη σχέση τους όχι μόνο με τη σοβαρή θεωρητική ερευνά, αλλά - ταυτόχρονα - και με την αμεσότητα της πρακτικής, παράγουν ένα έργο ρωμαλέο και ζωντανό που διατηρεί και στον 21ο αιώνα ακέραια την αξία του, κατέχοντας μιαν από τις πρώτες θέσεις στην σύγχρονη πολιτική φιλολογία.

Για τον συγγραφέα

Ο Αντόνιο Γκράμσι γεννήθηκε στην πόλη Άλες της Σαρδηνίας στις 23 Ιανουαρί­ου 1891. Σπούδασε με υποτροφία που κέρδισε στο Πανεπιστήμιο του Τουρίνου. Εκεί, μυήθηκε στις σοσιαλι­στικές ιδέες και στα 1913 έγινε μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και σε πολύ μικρό διάστημα αναδείχτηκε σε καθοδηγητικό στέλεχος. Το 1914 παίρνει το πτυχίο του και τον επόμενο χρόνο περνά στην σύνταξη της σοσιαλιστικής εφημερί­δας του Τουρίνου «Η Κραυγή του Λάου» και λί­γο αργότερα στην σύνταξη του κεντρικού οργά­νου του Σοσιαλιστικού Κόμματος «Εμπρός» και της «Νέας Τάξης». Στα 1920, καθοδηγεί την μεγάλη απεργία των εργατών για την υπεράσπιση των εργοστασιακών επιτροπών του Τουρίνου και δια­τυπώνει το πολιτικό πρόγραμμα «Για την ανανέωση του Σοσιαλιστικού Κόμματος». Στις 21 Ιανουαρίου 1921, ιδρύει το Κ.Κ. Ιταλίας. Η άνοδος των φασιστών στην εξουσία είχε ως αποτέλεσμα να τεθούν εκτός νόμου το Κ.Κ.Ι. και οι άλλες δημοκρατικές οργανώσεις και να συλληφθούν οι ηγέτες τους, ανάμεσα στους οποίους και ο Γκράμσι. Στην δίκη πού ακολούθησε, ο Γκράμσι καταδικάστηκε σε εικοσαετή φυλάκιση. Αλλά και μέσα στην φυλακή ο Γκράμσι δεν σταμάτησε ν’ αγωνίζεται. Μελετά και γράφει με σκοπό να προετοιμάσει ένα μεγαλόπνοο έργο πάνω στα θεωρητικά και πρακτικά προβλήματα του εργατικού κινήματος και πάνω στα εθνικά και πολιτιστικά προβλήματα της Ιταλίας. Αυτό το έργο δεν πρόλαβε να το τελειώσει, γιατί η συνολική κατάρρευση της υγείας του τον οδήγησε στον θάνατο στις 27 Απριλίου 1937. Άφησε όμως πίσω του, ως διαρκή παρακαταθήκη, έναν τεράστιο όγκο δοκιμίων, άρθρων και σημειώσεων, που εκδόθηκαν για πρώτη φορά υστέρα από τον πόλεμο και που επηρέασαν και επηρεάζουν αποφασιστικά την σύγχρονη κίνηση των ριζοσπαστικών ιδεών σε όλον τον κόσμο.

128 pages, Paperback

First published November 1, 2005

About the author

Antonio Francesco Gramsci was an Italian Marxist philosopher, linguist, journalist, writer, and politician. He wrote on philosophy, political theory, sociology, history, and linguistics. He was a founding member and one-time leader of the Italian Communist Party. A vocal critic of Benito Mussolini and fascism, he was imprisoned in 1926, where he remained until his death in 1937.

During his imprisonment, Gramsci wrote more than 30 notebooks and 3,000 pages of history and analysis. His Prison Notebooks are considered a highly original contribution to 20th-century political theory. Gramsci drew insights from varying sources — not only other Marxists but also thinkers such as Niccolò Machiavelli, Vilfredo Pareto, Georges Sorel, and Benedetto Croce. The notebooks cover a wide range of topics, including the history of Italy and Italian nationalism, the French Revolution, fascism, Taylorism and Fordism, civil society, the state, historical materialism, folklore, religion, and high and popular culture.
Gramsci is best known for his theory of cultural hegemony, which describes how the state and ruling capitalist class — the bourgeoisie — use cultural institutions to maintain wealth and power in capitalist societies. In Gramsci's view, the bourgeoisie develops a hegemonic culture using ideology rather than violence, economic force, or coercion. He also attempted to break from the economic determinism of orthodox Marxist thought, and so is sometimes described as a neo-Marxist. He held a humanistic understanding of Marxism, seeing it as a philosophy of praxis and an absolute historicism that transcends traditional materialism and traditional idealism.