Nederland neemt een bijzondere positie is als "doorvoerland". Dat geldt niet alleen voor goederen maar óók voor kapitaal. Vooral voor kapitaal want de hoeveelheid geld die via Nederland loopt staat in geen verhouding met de werkelijke economie van ons land. Zoveel dat de Nederlandse Bank een speciale afdeling moet laten uitzoeken om hoeveel het gaat omdat anders de economisch kerncijfers van ons land teveel vertroebelen. Hoe is dat zo gekomen ? Wie verdient hier nu precies aan ? Wat zijn de belangen ? Is het wenselijk om die situatie te laten bestaan ? Daarover gaat dit onthutsende boek.
De term "belastingparadijs" roept al snel associaties op met een tropisch eiland waar steenrijke mensen bankrekeningen openen om geen belasting te betalen. Nederland is niet tropisch, het is geen eiland, er wonen relatief weinig steenrijke mensen en je betaalt er als inwoner of bedrijf ook nog eens een aardig bedrag aan belastingen. Waarom hebben dan zo veel buitenlandse ondernemingen hun hoofdkantoor in Nederland ? Waarom hebben zoveel artiesten zich formeel gevestigd in Nederland ? Waarom kent Nederland tienduizenden "brievenbusfirma's" die alleen op papier in ons land gevestigd zijn ?
Premier Rutte beweert dat Amerikaanse bedrijven meer investeren in Nederland dan in Rusland, China en Brazilië (BRIC landen) samen. Onlangs las ik dat een vijfde van alle investeringen in Afrika vanuit Nederland komt. Kloppen die beweringen ? Ja die zullen wel kloppen. Ze geven alleen een vertekend beeld want het gaat "slechts" om enkele duizenden miljarden "doorvoergeld". Imago-oppoets-geld zou je kunnen zeggen.
Het antwoord op bovengenoemde vragen is dat Nederland zijn uiterste best doet om aantrekkelijk te zijn voor buitenlandse bedrijven om hier een vestiging te hebben. Niet omdat de belastingen in Nederland zo laag zijn want dat zijn ze niet. Wel omdat Nederland bewust een aantal unieke regelingen in de lucht houdt die er op gericht zijn de "spread" van wat je betaald bij invoer en uitvoer van geld zo groot mogelijk te maken. Kernelementen daarbij zijn:
- Deelnemingsvrijstelling. In Nederland betaalt een bedrijf geen belasting als een dochter ergens anders al belasting betaalt.
- Gunstige belastingverdragen met enorm vele andere landen. In die verdragen is meestal vastgelegd het bedrijf minder belasting betaalt in het land waar het geld verdiend wordt.
- Vrijstelling van dividend op royalty's. Er interessant voor artiesten maar ook voor bedrijven als Google die intern enorme bedragen laat factureren tussen internationale dochter voor het gebruik van de naam "Google".
- Vrijstelling van dividend op rente.
- Een actief en uiterste efficiënt werkend systeem van "Rulings". Bindende afspraken die een buitenlands bedrijf maakt met de Nederlandse belastingdienst voor de duur van een aantal jaren over het te betalen bedrag aan belasting. Het percentage is onderwerp van vrije discussie.
Kort samengevat : Nederland is geen "Bermuda" waar geen belastingdienst is en je dus ook niets betaalt. Nederland kent juist een uiterst efficiënt en stevig belastingstelsel met krachtige steun van de overheid dat "toevallig" erg gunstig uitpakt voor buitenlandse (!) bedrijven.
Is dit wenselijk ?
- Nee, duidelijk niet want je bereikt ermee dat grote multinationale bedrijven door dit soort praktijken vrijwel geen belasting betalen. Google, Apple, Amazon en vele anderen betalen minder dan een paar procent belasting over hun miljardenwinsten.
- Erger nog - een aantal landen in zuidelijk Europa zoals Griekenland en Portugal missen zoveel belasting dat hun staatsschuld alsmaar oploopt waardoor wij (de burger) moet opdraaien via gigantische Europese steunoperaties.
- Nog erger - de hoeveelheid geld die verdiend wordt aan modderige transacties via grondstoffenhandel via lucratieve belastingverdragen met de ontwikkelingslanden is een veelvoud van het bedrag dat wij (de burger) betalen aan ontwikkelingshulp.
Is het te voorkomen ? Moeilijk, want het zijn bekende en door de overheid vastgestelde regels waarvan een leger topadvocaten en fiscalisten handig gebruik maakt.
Waarom doen we dit ? Wie verdient hier aan ?
Dat internationale ondernemingen met deze constructies goud verdienen mag duidelijk zijn. Maar wie verdient hier nu eigenlijk aan in Nederland? Het antwoord op die vraag is nogal omstreden. De schrijvers van het boek komen niet verder dan de constatering dat een groep slimme fiscalisten en advocaten aan de Zuid-as hieraan een dikke boterham verdient. Maar die groep kan niet veel groter zijn dan zo'n 3000 mensen. Het ministerie van financiën en Bernard Wientjes, onlangs op Radio 1, beweert dat het effect veel groter is, maar ze maken moet duidelijk hoe dat dan werkt. Wientjes kwam voor de radio niet verder dan de stelling dat als een bedrijf hier eenmaal een brievenbus heeft, er vanzelf ook een vesting volgt omdat dit zo'n goed georganiseerd land is. Maar die redenering lijkt mij uiterst dubieus. Dergelijke bedrijven zullen wel uitkijken om geld in Nederland te verdienen want daarvoor is de belastingdruk voor Nederlandse bedrijven te hoog in vergelijking met andere landen.
Waarom dan wel ?
Vermoedelijk gaat het in de praktijk slechts om imago-constructie . Een klein land dat zich graag opblaast om indruk te maken. Maar het trieste resultaat is dat wij op deze manier een gereedschap zijn in een internationaal spel van grootschalige belasting-ontwijking. De vaak gehoorde reden dat als wij het niet doen een ander de draad zal oppakken zal waar zijn maar ontslaat ons niet van de morele plicht tot eerlijk handelen.