برگزیدۀ داستانهای شاهنامه

مجموعۀ ایرانشناسی #68

by Ehsan Yarshater

برگزیدۀ داستانهای شاهنامه (از آغاز تا پیروزی کی کاوس بر شاه مازندران)؛ نگارش: احسان یارشاطر؛ انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب، شمارۀ 441، مجموعۀ ایرانشناسی شمارۀ 68، چاپ اول، تهران 1353 خورشیدی، 242 صفحه، قطع وزیری.

Genres: Literature

242 pages, Hardcover

First published April 1, 1974

About the author

احسان یارشاطر در ۱۴ فروردین ۱۲۹۹ در یک خانوادهٔ بهائی اهل کاشان در همدان متولد شد. پدرش هاشم، بازرگانی بود که به امور دنیوی توجه نداشت و حواسش مشغول مذهب بود. مادرش روحانیه میثاقیه در زمان خود مترقی بود، انگلیسی می‌آموخت و با صدایی گیرا مناجات می‌خواند به‌همین دلیل به گردهمایی‌های بهایی دعوت می‌شد. در همدان او ابتدا به مدرسه آلیانس یهودیان فرانسوی و بعداً به مدرسه تأیید بهائیان رفت و تا کلاس دوم تحصیل کرد. در سال ۱۳۰۵ یا ۱۳۰۶ به دلیل شغل پدرش به کرمانشاه رفتند. دو سال و نیم به تهران رفتند. وضع مالی پدر او خوب نبود و اجاره‌نشین بودند. پدر او که از طرفداران زبان اسپرانتو بود کمی اسپرانتو به احسان آموخت چنان‌که وقتی مادرش برای زیارت به حیفا سفر کرده بود به فارسی و اسپرانتو برایش نامه نوشت. در کلاس هفتم بود که مادرش به دلیل مرض کلیه و یک سال بعد پدرش به دلیل سینه‌پهلو درگذشتند. او یک خواهر و دو برادر دارد. خواهر او نورانیه در ۱۳۶۰ در تهران کشته شد

به گفتهٔ احمد اشرف از دانشگاه کلمبیا، یارشاطر احساس وابستگی به دین بهائی ندارد. وی با داییش در تهران بزرگ شد. بعد از تمام شدن دبیرستان به دانشسرای عالی رفته و ادبیات فارسی خواند. وی در دورهٔ دکترا رساله‌ای بحث‌برانگیز داشت با این موضوع که معشوق در ادبیات ایران نمی‌تواند زن باشد. از دههٔ ۱۳۲۰ خورشیدی در عرصهٔ مطالعات ایرانی و ایران‌شناسی فعالیت داشته‌است. بخش عمده‌ای از تحقیقات او در زمینه‌های ایران پیش از اسلام، و زبان‌ها و گویش‌های ایرانی بوده‌است

ابراهیم پورداوود، از استادان وی، از مشوقین وی برای مطالعهٔ ادبیات و زبان باستانی ایران بود. وی توسط بورسی از شورای فرهنگی بریتانیا در ایران به لندن رفت تا در زمینهٔ تعلیم و تربیت ادامه تحصیل بدهد ولی بعد از رسیدن به لندن نزد والتر هنینگ استاد زبان‌های باستانی ایران رفت. او نزد والتر هنینگ و مری بویس زبان پهلوی را فراگرفت. در سال ۱۳۳۲ فوق لیسانس خود را تمام کرده و موضوع رساله دکترایش این بود که زبان مردم آذربایجان نه ترکی بلکه زبانی بنام تاتی بوده‌است. رساله نزد هنینگ. تاتی مربوط به روستایی در قزوین و در کمیجان استان مرکزی می‌باشد. در بازگشت به ایران به تدریس زبان‌های باستانی ایران پرداخت. در همین ایام دانشگاه کلمبیای نیویورک از او دعوت به تدریس کرد. بعد از بازگشت از کلمبیا به تهران، جای استاد محبوبش ابراهیم پورداوود به تدریس پرداخت. وی در کارنامه خود تأسیس بنگاه ترجمه و نشر کتاب برای ترجمه آثار معتبر ادبی جهانی و انتشار فصلنامه راهنمای کتاب را دارد

در سال ۱۳۳۳ به منظور ترجمه مناسب و شایسته آثار ادبی جهان، بنگاه ترجمه و نشر کتاب را بنیان نهاد و در این راه از کمک‌های اسدالله علم که در آن زمان رئیس املاک و مستغلات پهلوی بود نیز استفاده کرد. حوزه فعالیت این بنگاه به تدریج گسترش یافت و علاوه بر ادبیات خارجی، مجموعه‌های متون فارسی، ایرانشناسی، آثار فلسفی، ادبیات برای جوانان، خواندنی‌های کودکان و آئینهٔ ایران و چند مجموعهٔ دیگر را در آن بنگاه چاپ و منتشر شد

در سال ۱۳۴۷ به پیشنهاد یارشاطر و با بودجه ۲ میلیون دلاری سازمان برنامه و بودجه ایران کار تدوین دانشنامه ایرانیکا آغاز شد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ بودجه ایرانیکا قطع شد و با تلاش‌های یارشاطر بنیاد ملی علوم انسانی آمریکا عهده‌دار هزینه‌های ایرانیکا شد. احسان یارشاطر برای تأمین هزینه‌های ایرانیکا بخشی از مجموعه آثار تاریخی خود را به ارزش ۳ میلیون دلار بفروش رساند که بعضی از این آثار اکنون در موزه متروپولیتن نیویورک هستند

Reviews

[فؤاد · Rating 4 out of 5]

لینک دانلود کتاب

من
مثل بیشتر کتابخون های ایرانی، من هم چند بار تلاش کردم شاهنامه رو بخونم و هر بار تلاشم ناکام موند. یک بار از اول شروع کردم به خوندن و بین راه موندم. یک بار تصمیم گرفتم موضوعی بخونم و مثلاً داستان اسکندر رو و داستان سیاوش رو بخونم، که چند تا موضوع رو خوندم و باز بین راه موندم. و همین طور باقی شیوه هایی که برای خوندنش به کار بستم به ثمر ننشست و نتیجه این شد که هیچ وقت نتونستم کل شاهنامه رو بخونم.

اخیراً که بندهش رو خوندم، با استفاده ازش یه متن نوشتم راجع به کیکاووس و چشمۀ بی مرگ که توی بندهش ذکرش اومده. جایی گذاشتم و صحبت شد راجع بهش و من اعتراف کردم که هنوز از داستان کامل پادشاهان اساطیری ایران بی خبرم و فقط پراکنده ازشون چیزهایی می دونم، و همونجا درخواست کردم اگر کسی کتابی به نثر در این مورد سراغ داره، معرفی کنه. البته کسی چیزی معرفی نکرد و یکی دو نفر مؤاخذه کردن که چطور یه ایرانی می تونه شاهنامه رو نخونده باشه، و بماند که بوی تزویر از این کلمات می اومد.

تا این که توی گودریدز از طریق ریویویی که یکی از بزرگواران گذاشته بودن، با این کتاب آشنا شدم. (همین جا درخواست می کنم که لطفاً لطفاً لطفاً ریویو بذارید برای کتاب هایی که می خونید. هر چی تقاضا کنم، کمه. نمی دونید چقدر ریویوهاتون برای امثال من مهم هستن و کمک می کنن یه کتاب رو که مدت ها بهش نیاز داریم رو از طریق ریویو و معرفی شما پیدا کنیم.) فوری سرچ کردم و به خاطر قدیمی بودن کتاب، روی اینترنت پیداش کردم و دانلودش کردم.

کتاب
همون طور که از عنوان کتاب هم پیداست، کتاب خلاصه ای منثور از شاهنامه است. نویسنده ظاهراً قصد داشته مخاطبش نوجوان ها باشن، و به خاطر همین هم تصویرسازی های مرتضی ممیّز لا به لای کتاب به چشم می خورن. البته از شما چه پنهان، من هم از نقاشی های کتاب لذت بردم.
به هر حال، نثر کتاب ساده است، اما اینجا و اونجا نویسنده خیلی محدود از لغات شاهنامه استفاده کرده، و فکر کنم این خیلی خوبه. چون باعث می شه آدم آروم آروم با لغات آشنا بشه، بدون این که بین انبوهی از لغات ناآشنا غرق بشه.
و نکتۀ خیلی مهم دیگه، اینه که کتاب قرار بوده چند جلد باشه، ولی باقی مجلدات به هر دلیل نوشته نشدن، و کتاب فعلی ناقصه. وسط پادشاهی کیکاووس ناگهان تموم میشه و آدم رو در خماری میذاره. به خاطر همین هم هنوز که هنوزه نتونستم یه دور کامل داستان پادشاهان اساطیری رو بخونم. هر چند تا همین جا هم خیلی برام مفید بود و خیلی چیزها یاد گرفتم. می تونم دیگه پُز بدم که از اساطیر ایرانی مطلعم، بدون این که مجبور باشم شاهنامه رو بخونم!!

[Peiman · Rating 4 out of 5]

احسان یارشاطر قرار بوده که داستان‌های شاهنامه رو در چند جلد خلاصه و به نثر منتشر کنه اما به دلایلی از این مجموعه جز جلد اول بقیه منتشر نشد. در این کتاب از ابتدای شاهنامه و اولین شاه یعنی گیومرت یا کیومرث شروع میشه و داستان‌ها تا جنگ بین کیکاووس و مازندران ادامه پیدا می‌کنه. نثر کتاب نسبتا روانه و خلاصه بودن هم حسنه و هم عیب. حسن از نظر اینکه در زمان کوتاهی با اسطوره‌ها و شاهنامه آشنا میشید و عیب به خاطر از دست دادن جزئیات. متاسفم که این مجموعه کامل نشد. برای آشنایی و مقایسه با بقیه‌ی کتاب‌های راجع به شاهنامه، قسمتی از متن کتاب مربوط به داستان ضحاک رو می‌نویسم

روز چهارم ضحاک شكم‌پرور چنان شاد شد که رو به جوان کرد و گفت «هر چه آرزو داری از من بخواه.» اهریمن که جویای این فرصت بود گفت «شاها، دل من از مهر تو لبریز است و جز شادی تو چیزی نمی‌خواهم. تنها يك آرزو دارم و آن اینکه اجازه دهی دو کتف تو را از راه بندگی ببوسم» ضحاك اجازه داد. اهریمن لب بر دو کتف شاه گذاشت و ناگاه از روی زمین ناپدید شد. بر جای لبان اهریمن بر دو كتف ضحاک دو مار سیاه رویید. مارها را از بن بریدند. اما به جای آنها بی‌درنگ دو مار دیگر رویید. ضحاک پریشان شد و در پی چاره افتاد. پزشکان هرچه کوشیدند سودمند نشد.
وقتی همه‌ی پزشکان درماندند اهریمن خود را به صورت پزشکی ماهر درآورد و نزد ضحاک رفت و گفت «بریدن ماران سودی ندارد. داروی این درد مغز سر انسان‌ست. برای آنکه ماران آرام باشند و گزندی نرسانند چاره آنست که هر روز دو تن را بکشند و از مغز سر آنها برای ماران خورش بسازند شاید از این راه ماران سرانجام بمیرند.»
اهریمن که با آدمیان و آسودگی آنان دشمن بود می‌خواست از این راه همه‌ی مردم را به کشتن دهد و نسل آدمیان را براندازد.

[Sepehr Keshanchi · Rating 5 out of 5]

ریویو برای شاهنامه ؟ هنوز صاحب همچین جسارتی نشدم ... فقط میخوام حسم رو بگم ... به عنوان یک ایرانی اگر شاهنامه‌ نمیخودنم شاید بخش مهمی از پازل ایرانی بودنم ناقص میموند .

[Arefeh.ps · Rating 5 out of 5]

تازه داشتم با داستانهای شاهنامه کیف میکردم که تموم شد .این کتاب از نخسین پادشاهی ایران تا پیروزی کی کاووس و رستم بر دیوان مازندران رو روایت میکنه .

[Hamid · Rating 5 out of 5]

کتابی بسیار زیبا از داستان‌های شاهنامه فردوسی که به نثر روان و زیبای فارسی نگاشته شده و به گمان من هر ایرانی موظف است خود را تا حدودی با شاهنامه آشنا سازد. از آنجا که خواندن کتابی با حجم شاهنامه که به نظم نوشته شده برای اغلب ما ایرانیان مقدور نیست، خواندن این کتاب را به همگان توصیه می‌کنم.

[Ali · Rating 2 out of 5]

سرنوشت این اثر احسان یارشاطر، خود داستانی ست. ابتدا بنیاد شاهنامه قرار می گذارد که تمامی شاهنامه به نثر را با تالیف یارشاطر منتشر کند. اما پیش از آماده شدن جلد اول، در مدیریت بنیاد شاهنامه تغییراتی صورت می گیرد و کتاب توسط یک انتشاراتی دیگر (به یاری دانشگاه کلمبیا) منتشر می شود. همین موضوع سبب می شود تا یارشاطر از ادامه ی کار منصرف شود. و این کتاب در جلد اول می ماند. جالب آن که با بی مهری هایی که بعداز انقلاب شامل حال یارشاطر شد، مثل خیلی های دیگر، آثارشان توسط جمهوری حراج شد و آنها که چاپ شدند، بدون ذکر پیشینه ی کتاب، به نام و نشانی انتشارات تازه، و به نفع جیب اشخاص مشکوک، درآمدند. این بلا بر سر این کتاب هم آمد و نمی دانم تا چه حد موثق باشد، ولی شنیده ام کسی مجلدات بعدی هم تهیه کرده و با نام یارشاطر چاپیده است.

[Samir Rahati · Rating 3 out of 5]

بسمه تعالی
بسیار داستانهای جالب و خواندنی دارد و پند آموز

[Amir · Rating 4 out of 5]

کتابی خواندنی، شیرین و دلنشین. و خلاصه ای دقیق و زیبا از آغاز شاهنامه تا پادشاهی کی‌کاووس. کتابی مناسب برای نوجوانان که قصد آشنایی با شاهنامه دارند.