واپسین تانگو در مهتاب

by محمرضا حاج رستمبگلو

محمدرضا حاج رستمبگلو ر سی ام آذرماه هزاروسیصدوپنجاه و سه خورشیدی در تهران به دنیا آمد. اگرچه این تاریخ در شناسنامه وی بیست و هشتم شهریور ثبت شده، تا اینکه به دنیا آمدن وی در نیمه دوم سال باعث تاخیر یکساله در اغاز تحصیل نشود.او فرزند ارشد خانواده است و دوبرادر کوچکتر از خود دارد.
کودکی پُرفراز و نشیب و نوجوانی او سرشار از ماجراهایی است که ریشه آنها را باید در پیشه دامپزشکی پدرش،و پیامد های زندگی در موقعیت های متنوع جستجو کرد. تحصیلات متوسطه او در رشته تجربی است و اگر چه در تمام سالهای تحصیل از شاگردان ممتاز بوده اما در سال آخر تحصیل در درس های ریاضی و شیمی تجدید آورد و دیپلم خودرا در شهریور گرفت.سپس در رشته مهندسی ترویج و آموزش با گرایش کشاورزی تحصیلات عالی خود را در دانشگاه آزاد واحد گرمسار آغاز کرد . و در طول مدت تحصیل خوددر این مقطع پیوند خود با ادبیات و شعر را که موضوعات مورد علاقه وی از کودکی بودند استحکام بخشید.
«خودش میگوید در منزل ما بیش از هرچیزی کتاب بود. از سارتر تا فانون /از عطار تا فروغ/ ازماکیاول تا مونتوسکیو
و خلاصه از کلیله و دمنه تاالن پو و دوموپاسان و زندگی در شهرستان وخانه‌های سازمانی او را وامیداشت تا از نزدیکترین دریچه ممکن با جهان بیرون ارتباط بگیرد و الگوهای کودکی اش درین باره صمد بهرنگی، هانس کریستین آندرسن، ماکسیم گورکی وهمینگوی بودند.»

فعالیت های وی در زمینه تئاتر و شعر دانشجویی تا اخذ رتبه های کشوری در چنین فستیوال هایی پیش رفت و در سالهای آخر تحصیل کارشناسی خود از شاعران سرشناس دانشجویی بود در همین اثنا ساکن کرج شده و سرنوشت خودرا با ادبیات روز کشور در لایه های حرفه ای گره زد.

سالهای آخر دهه هفتاد تا نیمه دهه هشتاد بعنوان مدیر اجرایی پروژه پرورش طیور و سپس بعنوان مدیر تولید در بهره بر داری مشغول کار بود و در طول هشت دوره پرورش نیمچه گوشتی دو دوره پرورش دهنده ی نمونه شد. اما او علی رغم موفقیت درین کار از درامد نسبتن بالای آن دست کشید تا بتواند تمام زمان خود را صرف ادبیات کند.

ازدواج ناموفق وی وجدایی از همسرش منطبق بر همین دامنه ِ زمانی است. یگانه فرزند او غزل نیز نتیجه این ازدواج نافرجام است.
او در سالهای هفتادو هفت با دکتر '''اعظم میرسلیمی'''،'''علی حاج حسینی روغنی'''، '''محمدسعید میرزایی''' و '''هومن عزیزی''' ،'''نادر ختایی'''،و'''رحیم رسولی''' و در سال هفتاد و هشت با '''حسین منزوی''' و '''محمد علی بهمنی''' دوستی نزدیکی گرفت .
از ین میان زندگی حرفه ای و بلوغ ادبی خود را مرهون و مدیون همنشینی با حسین منزوی میداند.این در حالیست که ساختار بیرون گریز شعر های او با اسلوب منزوی درین باره تفاوت های بسیار دارد.
لازم به ذکر است که از اواخر دبیرستان فعالیت های سیاسی خود را بموازات پژوهش های ادبی سرگرفته بود و از همان سالها با جریان های سیاسی نهضت آزادی و جبهه ملی همکاری میکرد.نشریه ایران فردا تنها نشریه اپوزوسیون به مدیریت مهندس سحابی از معدود نشریاتی بود که شعر های او در آنها چاپ میشد.محمدرضا حاج رستمبگلو در دور اول دولت اصلاحات بیشتراز هرجریانی به جبهه مشارکت نزدیک شد و پیش از اتمام دور اول این دولت ،و پس از حوادث هجده تیر و قتل های زنجیره ای همکاری مستمر خود را با همه نحله های سیاسی قطع کرد .
نکته جالب در ادوار زندگی او اینجاست که تحصیلات کارشناسی ارشد در جامعه شناسی و ارشد ناتمام او در فلسفه هنر به همین سالهای پرمخاطره و چندین سال پس از اخذ مدرک کارشناسی برمیگردد.
علاوه بر این او در سال 1378 کانون شاعران جوان کرج را باهمراهی دوستانش از جمله:میرزایی،صادقی پناه،معارف وند،و خوانساری تاسیس کرد و تا سال 84 مدیر هیات مدیره آن بود.درین سالها کانون شاعران جوان کرج از خوشنام ترین و معتبر ترین ،جریان های پویای ادبی بوده و سالها برگزیدگان فستیوال های کشوری ادبیات را در خود پرورش داده است. سر سختی رستمبگلو در حفظ استقلال این کانون و مصون بودن اش از نفوذ ارشاد ،حوزه هنری و حتا نیروی انتظامی از نکات بارز مسوولیت او درین دوره است . او این استقلال را حتا در نوع لیاس پوشیدن خود به سرسختی رعایت میکرد و هیات مدیره در هر دوره دوساله با رای مستقیم اعضا انتخاب میشدند.از فعالیت های جانبی این کانون میتوان به چاپ نشریه شنبه ها به سرپرستی حسن صادقی پناه ونیز سفرهای سیاحتی آموزشی این کانون اشاره کرد.سخنرانی او و مجید معارف وند در یوش بر مزار نیما و سخنرانی همین دو نفر در کاشان به دعوت انجمن سهراب ،مصاحبه با شاعران جوان (سری برنامه های تلوزیونی)،وساخت سی برنامه تلوزیونی در گفتگو با شاعران نسل پیش از خود(به همراهی نادر ختایی) ونیز برگزاری میز گرد غزل آوانگارد بهمراه معارف وند،هومن عزیز،وخوانساری اشاره کرد.

97 pages, Paperback

Reviews

[Farnaz]

مونالیزاترین اخم تو لبخند آرزو دارد
_____________________________________________________________
شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین حایل؟
روایت نکته ای باریک تر از تارمو دارد
_____________________________________________________________
هنوز آیینه ترس از چهره های روبه رو دارد
_____________________________________________________________
لب پیراهنت را روی فریاد تنت وا کن
که تمیم فرار از من به عنوان گلو دارد
_____________________________________________________________
ماهم اما نه قرص و مهتابم، عکس ماهی در آب مردابم
_____________________________________________________________
مجنون که ذاتا بیمار لیلی پریشی ست
____________________________________________________________
هر زنده کشته مرده ی قبر است و چشمت هنوز توو نخ ابر است و
باران نمی زند؟ نزند! ای کاش با این یکی به عشق بیامیزم
____________________________________________________________
شب را در آستین تو می خوابید
در بند دست های تو بود آزاد
____________________________________________________________
لف و نش دو لبت غق در ایجاز نمک
____________________________________________________________
در بیامیز و نیاویز به ابروی کجت
چشم تو ماهی و ابروی تو قلاب، سلام
چشم در دیدن تو سجده ی واجب دارد
پلک می افتد و می گوید در خواب، سلام
____________________________________________________________
تهران من از تو هیچ نمی خواهم، جز تکه پاره های گریبانم
نوستالژیای مرگ مکرر را تزریق کن دوباره پریشانم

تهران دلت همیشه غبارآلود، رویای سنگ خیز تو وهم آلود

پهلوی پهنه های تو خون آلود، پس یا بمیر یاکه بمیرانم

من زخمی ازتوام توچرا زخمی، ابروشکسته خسته پرازاخمی

ای پایتخت بخت چه سرسختی؟! انکارکن بگو که نمی دانم

امّ القرای غربتی و دیزی، ای باغ دشنه! باغچه ی تیزی!

گور اقاقی و ون وتبریزی، حالا تورا چگونه بترسانم؟

ای سرزمین آدمک ومردک ، الّا کلنگ دوزوکلک بی شک

چاه درک مخازن نارنجک، فندک بزن بسوز وبسوزانم

شمس العماره های پر از ماری، دیوآشیان بی در ودیواری

سردابی از جنازه ومرداری، از عشق های بی سرو سامانم

ای شهرشحنه خیزچه مشکوکی، چه کافه های خلوت متروکی

گردوی سرنوشت چرا پوکی؟ _ از روز و روزگار گریزانم

ده ماه سال عاطلی وتعطیل، قانون تو قواعد هردمبیل

ای جنگل زنان و صف و زنبیل، هم میهنان مرد پشیمانم

قاجار غرق سوروسرورت کرد، صاحب قران تنوربلورت کرد

دارالفنون قرین غرورت کرد، درفکر پیش از این وپس از آنم

مشروطه شهرشعر وشعورت کرد، شاهی دوباره ازهمه دورت کرد

تا کودتا که زنده بگورت کرد، خون می خورم هرآینه می خوانم

دیدی که دختر لر از اینجا رفت، حتا امیر دلخور از اینجا رفت

دل نیز با دل پر از اینجا رفت، من دل شکسته ام که نمی مانم

شریان فاضلاب ترین هایی، شن زاری از سراب ترین هایی

ویران تر از خراب ترین هایی، من روح رود های خروشانم

هرشنبه سوری تو پر از کوری، مامورهای خنگ به مزدوری

با لحن خشک و جمله ی دستوری، اما به من چه من نه مسلمانم

قحطی زد و دیار دمشقم سوخت، خانه به خانه لانه ی عشقم سوخت

در پلک خود کفن شد و ازغم سوخت، هردختری که شد دل و شد جانم
____________________________________________________________
هوس نباش، ارس باش تا که دل به آن بزنم
هزار دست ظریف زنانه در روحم
هزار ناخن تیز از هزار جای تنم
درست عین لودر عین زخم عین خوره
هزار غار علیدر کنده در بدنم
____________________________________________________________
نسل تو صفرهای کنار ممیزند
در منتها الیه شب دیرپای بد
____________________________________________________________
یاد گذشته های نپوچیده ام به خیر
من هم از این همه اعداد یک عدد
___________________________________________________________
می بافتی به نام من از عشق آرزو
گفتی تنت به دور تنم یله می کند
____________________________________________________________
کمی تا قسمتی در سایه روشن های پوچستان
پر از غمناکی پائیز در سلّول هر زندان
غباری بغضگاهی با کمی رگبار خون از چشم
سگ آلوده تر از تزریق هر معتاد در تهران
سرابی نیمه آبی، وهم در وهم دو مرغابی
شرابی جاری از جنّات تجریش و پل شمران
دما تا بی نهایت صفر، در حجم مکعب خشت
ومه با غلظتی از درّه یوشایوش تا یمگان
جذامی کاملن واگیر در حال فراگیری
ویک جبهه هوا زیرهوس درهر نفس پنهان
تگرگی نسبتن یکریزتر از برگ در پائیز
و مرگی عمدتن یکدست مثل صحن گورستان
زمان تا قسمتی پهلو به پهلوی زمین ثابت
زمین روی مداری برمزار خویش سرگردان
سگی تا قسمتی ولگرد از خرپشته بالاتر
و بالاتر سگی آنسوتر از گرمابه ی کاشان
سحر در آستین قسمتی از آخرین شاعر
نسیم آرامشی درآستان اوّلین توفان
«نفس ها تنگ، سرها درگریبان، سقف ها کوتاه
غبارآلوده مهروماه در نه توی سنگستان »
دری تا نیمه روی پاشنه لولا به لولا لا
دری باتخته جوراجور واز دیوار روگردان
نه تصمیم کسی کبری تر از سقراط زهرآشام
نه از امشاسپندان گوسپندان را غم چوپان
شبی چندین شکم آبستن از خورشید همسایه
که چندین توله شب تا صبح می اندازد از زهدان
شبی با احتمال یک لباس زیر روی تخت
لبی جامانده در این قسمت از دیواره ی لیوان
شبی تا نیمه نیمایی، شب تیره، شب تیره
قبایی ژنده روی شانه های شهر آویزان
تمام راه ها تا یک خرابه آنطرف تر باز
زنان بازو به بازو مست در پیکار با مردان
زنی تا قسمتی خورشید را از سفره بردارد
دلی قسمت کند با این، سری مهمان شود با آن
سری تا قسمتی سنگین ، سری بالا و در پائین
دلی تا قسمتی خونین تر از پیراهن عثمان
سری دلکنده از حتّا در و دیوار دلسردی
دلی پاتابه سر در باتلاق درد بی درمان
سری با خنده ی ستّار خان بر نیزه می گرید
دلی تا نیمه زیر چکمه های چرم باقرخان
تو را از چند سیگارآنطرف تر دید این خورشید
که خون فوّاره زد اطراف میدان بهارستان
____________________________________________________________
نگاهت کاشف الکل تر از رازی ست در بستر
____________________________________________________________
ببافم تار و پود عمرمو با دست رویاهام
بخوابونم سر دنیارو روی بالش پاهام
___________________________________________________________
یک خط غم، در میون غه تو قلبم قنبرک می زد
____________________________________________________________
در رشته کوهی زنانه
____________________________________________________________
می عشقمت عاشقانه
____________________________________________________________
پا بودم اما نشستم
دل بودم اما شکستم
تن بودم اما نبستم
دل را به دام و به دانه