محمد حقوقی در سال ۱۳۱۶ در اصفهان زاده شد و فعاليتهای ادبی خود را از سال ۱۳۴۰ آغاز کرد. او در بيش از پنج دهه کار مستمر در حوزه شعر و ادب، نام خود را به عنوان يکی از شناخته شده ترين شاعران و منتقدان معاصر ايران تثبيت کرد.
حقوقی، در اوايل دههی چهل خورشيدی، به همراه شماری از روشنفکران، مترجمان، نويسندگان و شاعران اصفهان، از جمله هوشنگ گلشيری، ابوالحسن نجفی، جليل دوستخواه، محمد کلباسی، احمد گلشيری، فريدون مختاريان، اميرحسين افراسيابی، اورنگ خضرايی، روشن رامی، مجيد نفيسی، رضا فرخفال، احمد ميرعلايی، ضياء موحد، هرمز شهدادی، محمدرضا شيروانی، يونس تراکمه، منصور کوشان و ابوالحسن نجفی نقشی مهمی در انتشار مجله «جنگ اصفهان» داشت. نخستين مقاله مفصل محمد حقوقی، با نام «کی مرده کی بجاست» در سومین شماره «جنگ اصفهان» مورد توجه بسيار قرار گرفت.
وی در آن مقاله نوشته بود که از تمام شاعرانی که تا آن دهه به عنوان شاعر نوپرداز شهرت یافتهاند و همه خود را از «نیما یوشیج» متأثر میدانند، تنها هفت نفر را میتوان موفق خواند و شعرشان را ماندگار دانست: «احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، منوچهر آتشی، فروغ فرخزاد، م. آزاد، یدالله رؤیایی و سهراب سپهری.»
کتاب «شعر نو از آغاز تا امروز» يکی از مهمترين و شناخته شدهترين آثار محمد حقوقی، تا سالها به عنوان تنها آنتولوژی معتبر شعر نو شناخته میشد. اين کتاب نخستين بار در دهه چهل خورشيدی منتشر شد، اما بعدها با تجديد نظر در دو مجلد مفصل انتشار یافت و شعر دهههای ۵۰ و ۶۰ را نیز دربر گرفت.
حقوقی، بعد از انقلاب چند سالی فعالیتی نداشت. او خود دربارهی شروع دوبارهی فعاليتهايش نوشته است: «خود من تا سال ۵۹ قضایا را مینگریستم، تا اینکه با شروع جنگ، اضطراب به نهایت شدت خود رسید، اضطراب تجزیه وطنم. تا سرانجام که یک شب تا صبح در یک حالت انفجار، شعر بلند «خروس هزار بال» را نوشتم.»
محمد حقوقی از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۸۰ نزدیک ۳۰ جلد کتاب شعر و نقد شعر منتشر کرد: «زوایا و مدارات»، «فصلهای زمستانی»، «شرقیها»، «گریزهای ناگزیر»، «با شب، با زخم، با گرگ»، «خروس هزار بال»، «شب ناشب»، «دالانهای بلند عصر»، «از بامداد نقره و خاکستر»، «سبدها»، «از دل تا دلتا»، «گیلاسها و گنجشکها»، «اندوهیادها» از جمله مجموعه شعرهای محمد حقوقی است.
از آقای حقوقی پنج جلد کتاب نیز با عنوان «شعر زمان ما» به ترتیب درباره شعرهای «احمد شاملو»، «مهدی اخوان ثالث»، «سهراب سپهری»، «فروغ فرخزاد» و «نیما یوشیج» به چاپ رسيده است.
- جلد اول این اثر دو جلدی محمد حقوقی، منتقد و شاعر معاصر، به نثر فارسی و داستان اختصاص دارد که سوای برخی توضیحات مختصر در مورد نثرهای مختلف ادبی، تحقیقی، داستانی، روزنامه ای و... با نقد آثاری از برخی نویسندگان معاصر ادامه می دهد؛ فارسی شکر است (جمالزاده)، سگ ولگرد (هدایت)، گیله مرد (علوی)، عدل (چوبک)، مدیر مدرسه (آل احمد)، ماهی و جفتش (گلستان)، سووشون (دانشور)، یکلیا و تنهای او (مدرسی)، مهمان ناخوانده (صادقی)، دیوار (میر صادقی)، گاو (ساعدی)، دل کور (فصیح)، شازده احتجاب (گلشیری)، جای خالی سلوچ (دولت آبادی) و مدار صفر درجه (احمد محمود). جلد دوم، بررسی تاریخ ادب و ادبیات منظوم فارسی ست، تعاریف نثر و نظم، سبک ها و مکتب های شعر (خراسانی، عراقی، هندی و)، دوره ی بازگشت ادبی از انتهای دوره ی صفویه و... بخش اعظم جلد دوم، به شعر معاصر پرداخته و شاعران را در به زعم خود، در قصیده سرایی، مثنوی، قطعه، غزل، مسمط و بالاخره چهارچوب شعر نیمایی تعریف کرده، و در انتها به شعر آزاد (سپید) اشاره هایی دارد، و چند شعری هم از شاعران معاصر....