کتاب بسیار خوب و پر از نکات آموزنده ست و به صورت کامل و دقیق کل ساختمان زبان فارسی رو تحلیل و بررسی میکنه، چون کتاب چند دهه پیش نوشته شده سبک نگارشی قدیمی و سختی داره، خیلی از کلمه ها در زبان حال ساده تر شده و یا به شکل قدیم استفاده نمیشه
توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی رو باطنی نوشته و توش نظریه مقوله و میزان هالیدی رو استفاده کرده و پیاده کرده رو زبان و دستور فارسی. معروفه که باطنی این رو بهعنوان پایاننامه نوشته بوده و انقدر ضعیف بوده که آمریکا نتونسته دفاع کنه و آورده ایران چاپ کرده (من از آدم آکادمیک و معتبری شنیدهم). قسم حضرتعباس نمیتونم بخورم ولی به نظرم هیچ بعید نمیاد و همینطور هم باید باشه چون کتاب خیلی مزخرف و سطحیایه و علاوه بر اینکه بی دقت و بدون تعمق در فارسی نوشته شده این بدی رو هم داره که زبانش زبان تمیزی نیست و اگه گهگاه نکتهای هم بوده بد بیانش کرده. هرجا هم به مثال توسل کرده متن خندهدار از آب درومده. من خیلی اذیت شدم سر خوندن این کتاب. دوستان دفاع میکنند که قدیمیه. به نظرم اونقد قدیمی نیست که بخواد انقدر ضعفو توجیه کنه.
این کتاب را دکتر باطنی نزدیک 50 سال پیش نوشته است. در این کتاب ساختمان زبان فارسی بر اساس مکتب لندن و نظریه مقوله و میزان هلیدی تالیف شده است. متاسفانه کتاب هیچگاه ویرایش نشده است و در آن اشتباهاتی به چشم می خورد اما برای آشنایی با نظریه مقوله و میزان و پیاده سازی آن در زبان فارسی مفید می باشد.
کتاب قدیمی هست اما به دلیل ساختار علمی و حرفهایای که داره هنوز میارزه. فصول اول که درمورد چیستی زبان و زبانشناسی بود فوقالعاده برای من جذاب بود. در فصول بعدی اما بحث تخصصی میشه و وارد قراردادهای دستوری میشه که من مثل هر چیز قراردادی دیگه کمتر باهاش ارتباط برقرار کردم. اما همین فصلهای آخر که به ساختمان زبان و تجزیهی ساختار نوشتاری میپردازه حاوی نکات بسیار ارزشمندی بود که به نظرم هر دستبهقلمی باید بدونهش. درمورد اینکه بعد از ۳۳ چاپ! هنوز هم از همون اسکن چاپ سربی استفاده میکنن باید بسیار تعجب کرد، اون هم کتابی که پر از نمودار و جزئیاته. من در نمایشگاه کتاب امسال این رو به انتشارات امیرکبیر گفتم و جواب دادن که شروع به تایپی کردن کتابها کردن، بعد از این همه سال! :))
این کتاب به خیلی از پرسشهایی که در ذهن من بعد از یادگیری دستور مدرسه شکل گرفته بود، پاسخ داد و ابهاماتم رو برطرف کرد. در واقع، دستور مدرسه مبتنی بر ملاکهای معناییه و بههمین خاطر در بخشهایی کاملاً گیجکننده میشه؛ مثلاً بحث فعلهای گذرا به متمم که یادگیری اونها با ملاکهای معنایی بیفایده بود. این کتاب از ملاکهای صوری استفاده میکنه (هرچند بعضی جاها بهناچار سراغ ملاکهای معنایی میره) و اصلاً دستهبندی جدیدی ارائه میکنه که با دستور سنتی و اونچیزی که در مدرسه یاد میگرفتیم متفاوته. همین تفاوتها باعث میشن که پی ببریم مشکل از دستور سنتی و مدرسه است که مباحث رو بهشیوۀ نادرست آموزش میده. از اونجایی که برخی از اصطلاحات کتاب جدیده و با دستور سنتی متفاوته، بهتر بود که در توضیحات و شرحدادنها، بهصورت کامل اونها رو بهکار میبرد تا خواننده سریعتر یاد بگیره؛ امّا استفاده از علائم اختصاری، موجب میشه وقت بیشتری از خوانند گرفته بشه.
با وجود قدیمی بودن یکی از مدونترین ساختمانهای دستوری زبان فارسی در این کتاب گرد آمده. خواندنش به خصوص به نویسندهها و مترجمین امروزی توصیه میشود تا با این همه جملهی پرایراد مواجه نباشیم. این انتقاد به شخص خودم هم وارده.