اصطلاحات دیوانی دورۀ غزنوی و سلجوقی

by حسن انوری

321 pages, Unknown Binding

Reviews

[محمدحسین بنـکدارتهرانی · Rating 3 out of 5]

کتاب در بازار موجود نبود سروقت طهوری‌ها که زمانی این کتاب را چاپ کرده بودند هم رفتم. نداشتند. گویا سال ۱۳۵۴ چاپ شده بوده زمانی که روی کتاب‌ها دوهزار وپانصد و فلان ثبت می‌کردند. کتاب را از کتاب‌خانه‌ی فرهنگستان زبان و ادب فارسی عاریه کردم و از رویش نسخه ای برای خود ساختم. ما هر هفته تاریخ بیهقی می‌خوانیم و فکر می‌کردم خوبست پس دستم باشد.

کتاب تلاش خوبی در زمان خودش بوده و در برهوت آن سال‌ها که دست‌رسی به اینترنت و ... معنا نداشته مفید فایده بود. دسته بندی‌ها در کتاب خیلی خوب نیست و می‌شد خیلی بهتراز این کار کرد. باری تلاش دکتر انوری در آن سال‌ها که آموزگار ولیعهد نوجوان بوده ستودنی است

[محمد یوسفی‌شیرازی · Rating 3 out of 5]

تاریخ‌دان نیستم و بر متون کهن تاریخی نیز چندان احاطه‌ای ندارم؛ ولی به‌گمانم این کتاب فرهنگ کمابیش جامعی باشد از اصطلاحات دیوانی دوران غزنویان و سلجوقیان. مؤلف، با موشکافی بسیار ستایش‌برانگیزی ساختار حکومتی این دوره‌ها را بیرون کشیده و به‌تفکیک و با جزئیات نسبتاً پردامنه‌ای به توضیح آن‌ها پرداخته است. شاید بسیاری از واژه‌هایی که تحت‌عنوان «اصطلاح» در این کتاب بررسی شده ، درواقع، به‌معنای واقعی، اصطلاح نباشد؛ اما مزیت این کار فراگیر آن است که تقریباً همه‌ی آن‌چه که در حوزه‌ای خاص کاربرد داشته، یک‌جا گردآوردی شده و خیال مخاطب ازاین‌بابت راحت شده است. درعین‌حال، این کتاب از اشکال خالی نیست. به‌نظرم، بیش از همه، بایسته بود تلفظ صحیح واژه‌ها با الفبای لاتین دقیقاً مشخص می‌شد. برخی از اصطلاحات نزدیک‌به‌هم نیز آن‌گونه که باید، از یک‌دیگر متمایز نشده؛ مثلاً با همه‌ی توضیحات پرتفصیلی که درباره‌ی اصطلاحاتی چون حاجب، پرده‌دار، آغاجی و چوب‌دار آمده، تفاوت و تمایز این‌ها از هم معلوم نشده است. گاهی در توضیحی که درباره‌ی برخی اصطلاحات آمده، صرفاً به نقل‌قولی مستقیم از کتابی مرجع بسنده شده است که مطالب آن، چندان پیدا و فهمیدنی نیست. در توضیح برخی اصطلاحات نیز یک‌سره توضیحی نامفهوم و گیج‌کننده به‌دست داده شده است؛ مثل توضیحی که زیر کلمه‌ی «حشو» یا «مقاطعه» آمده است. البته شمار این اشتباهات در مقایسه با توضیحات سودمند و پرارج فراوان کتاب ناچیز است و چندان به‌چشم نمی‌آید؛ اما بهتر بود همین اشتباهات نیز با دقتی بیش‌تر در توضیح مباحث برطرف می‌شد. درکل، برای رویاروشدن با متن‌های تاریخی کهن، ازجمله تاریخ بیهقی و سیاست‌نامه و قابوس‌نامه، این فرهنگ، فرهنگی است بسیار کارا و یاری‌گر.

[Setayesh Dashti · Rating 2 out of 5]

در ابتدا، واقعاً دوست دارم بدونم چرا این کتاب دیگه تجدیدچاپ نمی‌شه.
درموردِ کتاب، تلاشِ انوری رو تحسین می‌کنم واقعاً. جست‌وجو تویِ متون تاریخی اجتماعیِ غزنوی سلجوقی و حتی سامانی برایِ اصطلاحاتی که حتی در بافتِ متن هم به راحتی دریافته نمی‌شن کارِ راحتی نیست. اما متأسفانه باید بگم این کتاب به غایت ناجامعه. توضیحاتی که تویِ کتاب داده شده متأسفانه بسیار گنگ و مبهمه، مثلاً اصطلاحِ تسبیب. برایِ بعضی اصطلاحات توضیح هم نداده بود حتی، و در کل دقتِ کتاب بسیار کم بود حتی تویِ دسته‌بندی.
از دقتِ بسیار پایین تویِ تألیفِ کتاب که بگذریم، اطلاعاتِ جمع‌شده تویِ کتاب به شدت مفیدند، برایِ خیلی از اصطلاحات از خیلی کتاب‌های قرون مختلف شاهد اورده و این خیلی به فهم کمک می‌کنه، و کاربردِ کلمات رو به خوبی نشون می‌ده.
در کل شروعِ خوبی برایِ این عنوان هست ولی متأسفانه اصلاً جامع و دقیق نیست، و نیاز به یک بازبینی اساسی داره که کتاب سودمندتری بشه.