Θεσσαλονίκη

by Ανδρέας Καρκαβίτσας

1892, Δευτέρα 5 του Οκτώβρη. Στις τέσσερις το δειλινό αφήνουμε τον Πειραιά. Το βαπόρι, που από σήμερα είμαι κι εγώ πλήρωμά του, λέγεται «Αθήναι» κι έχει για φιγούρα στην πλώρη του πάνοπλη την Αθηνά. Είναι μεγάλο και φοβερό πλεούμενο, δικάταρτο, με γέφυρα και κοντραγέφυρα, με διπλό κατάστρωμα, αμπάρια τρία, τρεις δεξαμενές νερού, δύο καρβουναποθήκες, μηχανή νεότατου συστήματος στη μέση. Την πρώτη θέση την έχει στην πρύμνη, πολυτελέστατη, πλατύχωρη, με σαλόνι και δωμάτιο μουσικής ευάερο και καπνιστήριο, με λουτρό και δεκατέσσερις καμπίνες, καθαρές, για δύο άτομα την καθεμία. Τη δεύτερη έχει στην πλώρη, ανοιχτή ταβέρνα και τίποτ' άλλο, κι έχει στο πλάι, ζερβόδεξα της μηχανής, τα δωμάτια των καπεταναίων και μηχανικών και κρεβατώσεις για τους επιβάτες της τρίτης. Χτίστηκε στο Ντόντι της Σκοτίας προ ενός χρόνου, φωτίζεται με ηλεκτρικό φως, παίρνει φορτίο τριάμισι χιλιάδων τόνων, ταξιδεύει 10-12 μίλια την ώρα κι έχει πλήρωμα 44 άνδρες.

45 pages, Paperback

Published January 1, 2004

About the author

Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας (English: Andreas Karkavitsas) υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές και ανήσυχες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ένας συγγραφέας που κατάφερε να αποτυπώσει με μοναδική δύναμη τη ζωή, τις αντιφάσεις και τις δυσκολίες της ελληνικής κοινωνίας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Γεννημένος το 1865 στα Λεχαινά της Ηλείας, μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η λαϊκή παράδοση, οι ιστορίες της υπαίθρου και οι καθημερινοί αγώνες των ανθρώπων διαμόρφωσαν από νωρίς τη ματιά και την ευαισθησία του. Αν και ακολούθησε σπουδές ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε ως στρατιωτικός γιατρός, η λογοτεχνία ήταν πάντοτε η μεγάλη του αγάπη και το μέσο μέσα από το οποίο εξέφραζε τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές του ανησυχίες.
Κατά τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων ήρθε σε επαφή με σημαντικούς λογοτέχνες και διανοούμενους της εποχής, ενώ άρχισε να δημοσιεύει διηγήματα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις και λαογραφικά κείμενα σε εφημερίδες και περιοδικά. Οι εμπειρίες του από τις μεταθέσεις του ως στρατιωτικού γιατρού, αλλά και τα πολυάριθμα ταξίδια του με πλοία της ακτοπλοΐας, του έδωσαν την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τη ζωή των ναυτικών, των αγροτών, των εργατών και των ανθρώπων του περιθωρίου. Αυτές οι εμπειρίες τροφοδότησαν το έργο του και χάρισαν στα κείμενά του αυθεντικότητα, ζωντάνια και βαθιά κοινωνική παρατήρηση.
Ο Καρκαβίτσας θεωρείται ένας από τους τρεις μεγάλους εκπροσώπους της ελληνικής ηθογραφίας, μαζί με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Γεώργιο Βιζυηνό. Ωστόσο, ξεχώρισε ιδιαίτερα για τη νατουραλιστική του ματιά και για τον τρόπο με τον οποίο ανέδειξε τις σκοτεινές πλευρές της ελληνικής επαρχίας. Στα έργα του δεν παρουσιάζει έναν εξιδανικευμένο κόσμο· αντίθετα, φωτίζει τη φτώχεια, τη δεισιδαιμονία, τη βία, την κοινωνική αδικία και τον σκληρό αγώνα για επιβίωση. Το κορυφαίο του μυθιστόρημα, «Ο ζητιάνος», αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της νεοελληνικής πεζογραφίας και μια αιχμηρή κοινωνική τοιχογραφία της εποχής. Εξίσου σημαντική είναι και η συλλογή διηγημάτων «Λόγια της πλώρης», όπου η θάλασσα και οι άνθρωποί της ζωντανεύουν μέσα από γλώσσα ποιητική αλλά και βαθιά ρεαλιστική.
Παράλληλα με τη συγγραφική του πορεία, συμμετείχε ενεργά στα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής του, υποστηρίζοντας το δημοτικιστικό κίνημα και αγωνιζόμενος για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας στην εκπαίδευση και τη λογοτεχνία. Η γραφή του, γεμάτη δύναμη, λαϊκό χρώμα και παραστατικότητα, θεωρείται μέχρι σήμερα υπόδειγμα δημοτικής πεζογραφίας. Παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας και τη μακρόχρονη μάχη του με τη φυματίωση, συνέχισε να γράφει και να προσφέρει μέχρι το τέλος της ζωής του. Πέθανε το 1922, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που εξακολουθεί να συγκινεί και να θεωρείται θεμελιώδες για την κατανόηση της νεοελληνικής κοινωνίας και λογοτεχνίας.

Reviews

[Kallia Vavoulioti · Rating 4 out of 5]

Ευχάριστο ανάγνωσμα, σε μυεί στην πόλη της Θεσσαλονίκης , τους δρόμους και την ψυχογραφία της κοινωνίας της. Νύξεις με έντονο το ιστορικό και το θρησκευτικό στοιχείο. Καθαρεύουσα που δεν κουράζει. Must-read για όσους θέλουν να κάνουν μια "πανοραμική" μα διόλου επιφανειακή αρχή με την πόλη της Θεσσαλονίκης.