Berlijn

by Armando

Uitgebreide collectie korte essays, artikelen en persoonlijke beschouwingen van de Nederlandse kunstenaar/auteur (1929) over zijn ervaringen in Berlijn en ook elders in de beide Duitslanden van voor de val van de muur in 1989. Het is een bundeling van stukken uit 'Uit Berlijn' (1982), 'Machthebbers' (1983) en 'Krijgsgewoel' (1986). Zijn observaties zijn vooral van persoonlijke aard, maar daarbij van heel informatieve waarde. De schrijver schrijft op wat hij hoort, ziet, ontmoet, kent de geschiedenis van stad en land, maar vooral ook de mensen, die zeer verschillend van aard en karakter kunnen zijn. Natuurlijk komt de herinnering aan wat er in de nazi-tijd is gebeurd steeds weer aan de orde, maar de auteur weet te onderscheiden, toont aan hoe verkeerd, soms zelfs gevaarlijk van tevoren vaststaande meningen en oordelen zijn en behoudt de lichte toon die men van deze auteur mag verwachten. Hij weet afstand te bewaren, terwijl hij toch zeer betrokken blijft bij mensen en situaties. Heel helder geschreven, zeer informatief en voorzien van een nawoord door Trudy Favié.

Genres: Essays

285 pages, Paperback

First published January 1, 1982

About the author

Armando is the pen name of Herman Dirk van Dodeweerd.

Reviews

[Jan Willem · Rating 5 out of 5]

Schitterende, NRC verschenen, stukken. Armando formuleert heel mooi, ingetogen, beschouwend. Ik ga verder met de volgende delen in de reeks, 'Machthebbers' en 'Krijgsgewoel'. Voor mij een late ontdekking van een groot schrijver.

[Menno Beek · Rating 4 out of 5]

Een tip van een vriend, deze colums, Berlijnimpressies, reisverslagen, overwegingen van de Nederlandse kunstenaar Armando. De man is opvallend geestig, kritisch op zijn omgeving en zichzelf, en stilistisch een soort slimme kruising tussen Gerard Reve, Jelle Brandt Corstius en Jean Piere Rawie.

Ja, het gaat vaka over de 2e wereldoorlog, lees ik niet graag, het zijn Berlijnse impressies, boeit me niet bijzonder, het zijn halve reisverhalen, houd ik niet echt van, en toch las ik het hele deel met een grote glimlavh vlot uit en ben beniouewd naar de twee vergelijkbare verzamelingen. Ga ik ook lezen.

[Jan · Rating 3 out of 5]

Voor een Berlijnliefhebber zoals ik een hele aardige bundel (NRC) artikelen van de vorige jaar overleden duizendkunstenaar Armando. Stukken uit begin jaren tachtig van de vorige eeuw, toen Armando in Berlijn woonde én de muur er nog was. Maar zijn artikelen gingen toch vooral over de vraag die hij zich stelde als hij toen (boven de) vijftigers zag: 'wat deed jij in de oorlog?' Deze vraag stelde hij, als hij de kans kreeg, ook aan de betrokkenen.

[Marije van der Kooij · Rating 4 out of 5]

4,5*

[David Harris · Rating 3 out of 5]

I lived in the southern part of what was then West Germany in the 1980s and learned to speak German quite well. Some of my buddies got to live in Berlin, and they told stories about visiting East Berlin during their days off. I was interested in collecting stamps during those days, and I remember that there was a slightly lower rate for letters sent and received within West Berlin among other interesting factlets. One time, we took a train to the city of Coburg, close to the border with East Germany. From there, we caught a bus to the border. It was interesting to see the no man's land and the fence and the towers with armed guards.

I've still never had a chance to see Berlin, although I did pass through on the train once 10 or 12 years ago. Someday soon, I hope to visit and spend time walking around seeing for myself the things I have read about.

I mention the above to give some background on why I was interested in reading this book. The book did contain lots of interesting information, mostly memories of people living in Berlin in the 80s who remembered the war. The chapters called Fragments, which appear between every two or three other chapters, are the most interesting. They contain short vignettes of a wide variety of men and women recounting stories from World War II.

The other chapters, which are written from the perspective of the author, are less interesting. He gives his take on Berlin as a Dutchman living in a foreign city. Some of his observations are interesting, but his ruminations sometimes descend into absurdity. That may have been an attempt to be humorous, but it sort of fell flat with me. Perhaps it worked better in the original Dutch.

By the way, this book is part of a series called Topographics. Some of the other titles in the series sound interesting, and I intend to look some of them up. One of them is entitled _Fragments of the European City_ and another is called Some Cities.

[Jan · Rating 4 out of 5]

Eigenlijk heb ik gelezen 'Uit Berlijn', een voorloper van 'Berlijn'uit 1983.
Armando schrijft heel goed; zijn observaties zijn altijd de moeite waard. Het bijzondere van dit boek is natuurlijk dat hij schrijft over een Berlijn dat niet meer bestaat en dat in meerdere opzichten. Armando is gefascineerd (wat onvriendelijker zou je kunnen zeggen geobsedeerd) door oude Berlijners. Wat deden jullie vanaf 1933 is wat hij zich altijd afvraagt en wanneer hij de kans heeft ook daadwerkelijk vraagt. Zo krijg je natuurlijk de meest verschillende en boeiende verhalen. Hij beschrijft daarnaast wat hij noemt schuldige plekken en die zijn er nog steeds meer dan genoeg in Berlijn. Hij is echter ook op zoek naar schuldige Berlijners én naar slachtoffers van het nazibewind en vindt ze allebei.
Deze oude Berlijners zijn nu (vrijwel allemaal) overleden en geschiedenis geworden. Een dergelijk boek zou nu vrijwel alleen kunnen gaan over plekken. Boeiend genoeg overigens te meer daar er nieuwe schuldige plekken zijn bijgekomen. Het Berlijn, verdeeld in West- en Oost-Berlijn met de muur en de DDR werden zo'n 7 jaar na dit boek ook geschiedenis. 'Uit Berlijn'beschrijft een stuk geschiedenis maar zelf ook geschiedenis geworden en dat is fascinerend. Overigens: nu kun je oudere en nog niet eens zo oude Berlijners vragen:'wat deed jij tijdens de tweedeling van Duitsland en Berlijn?'

[Eric Strijbos · Rating 4 out of 5]

Ik ben nooit een grote fan geweest van de generatie van Armando en bovendien bij vlagen Tweede-Wereldoorlogsmoe, maar ik houd wel van reisboeken en Berlijn, dus ik raapte het toch maar op in de winkel van het Armando-museum (Oud-Amelisweerd). Eigenlijk was ik al na drie alinea verkocht door zijn humoristische, nukkige toon en stijl:

'Een paar meter verder staat een hoekhuis, dat tot voor kort in de steigers stond. Gewoon, een huis. Kan gebeuren. Maar als je zo het een en ander leest en noteert, blijkt dat gewonen huis wel toevallig het huis te zijn waar de Rote Kapelle in de oorlog een zender had. Van hen die niet weten wat de Rote Kapelle was, neem ik bij deze [sic] hartelijk afscheid.'

Gewoon afscheid nemen van mensen die te beroerd zijn om iets te weten of uit te zoeken, dat zou meer moeten gebeuren in de Nederlandse media. In ieder geval, ik heb echt genoten van het boek en ik ben door het museum én door het boek ook meer van Armando's beeldende kunst gaan houden. De stukjes bestrijken de periode tot 1989, maar dat vind ik geen bezwaar. Er is evengoed genoeg om over na te denken en te gniffelen.

[Laetitia · Rating 5 out of 5]

I just love Armando. He's funny and bright and sensitive and sharp and still very dry. You have to like his style - and I do. I almost can see Berlin, the pre-1989 Berlin, as Armando tells the stories of the buildings, the streets, the people. The stories of a city that has experienced the chaos and cruelty of war, of a city that's literally divided. Armando talks about art, nature, life. I really like how sharp he is when describing the situation regarding the Wall (when writing about the mostly young people that consider the East-side some kind of paradise). A book that really breaths the atmosphere of Berlin - at least how I experience it.

[Reader · Rating 4 out of 5]

Fantastische bespiegelingen en mijmeringen over wonen in West-Berlijn in de vroege jaren 1980. Ook geweldige gesprekjes met oorlogsoverlevenden. Wel is Armando een héél typisch mannetje. Met plezier steeds een column (oorspronkelijk in de NRC) voor het slapengaan gelezen.
Zie ook Machthebbers en Krijgsgewoel.

[Ruby · Rating 4 out of 5]

O Armando (o park), I hope I can be a little bit like you when I am older.