What do you think?
Rate this book
กากีกลอนสุภาพ
ตัวนางเป็นไทแต่ใจทาส
ไม่รักชาติรสหวานมาพานขม
ดั่งสุกรฟอนฝ่าแต่อาจม
ห่อนนิยมรักรสสุคนธาร
น้ำใจนางเปรียบอย่างชลาลัย
ไม่เลือกไหลห้วยหนองคลองละหาน
เสียดายทรงวิไลแต่ใจพาล
ประมาณเหมือนหนึ่งผลอุทุมพร....
ไม่รักชาติรสหวานมาพานขม
ดั่งสุกรฟอนฝ่าแต่อาจม
ห่อนนิยมรักรสสุคนธาร
น้ำใจนางเปรียบอย่างชลาลัย
ไม่เลือกไหลห้วยหนองคลองละหาน
เสียดายทรงวิไลแต่ใจพาล
ประมาณเหมือนหนึ่งผลอุทุมพร....
37 pages, Paperback
First published January 1, 2005
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
October 6, 2011
นานๆ ทีคิดถึงภาษาไทยที่ไพเราะเพราะพริ้งก็หยิบหนังสือร้อยกรองเก่าๆ มาอ่านสักที แปลกที่หนังสือพวกนี้ แม้จะรู้เค้าเรื่องหมดแล้ว แต่อ่านกี่ครั้งก็ยังสนุกและได้รื่นรมย์กับรสภาษาอันสวยงาม แถมได้ทบทวนคำศัพท์ไปในตัวด้วยค่ะ
กากีกลอนสุภาพ ของเจ้าพระยาพระคลัง(หน) นี้เป็นกลอนที่ชอบมากเพราะคารมคมคายของตัวละครต่างๆ ที่เจรจาโต้ตอบกันด้วยไหวพริบ มีเสียดสีแบบสุภาพ มีออดอ้อน หรือมารยาสาไถยโกหกไปประการต่างๆ แม้แต่พร่ำรำพันด้วยความรักก็ดี ท่านผู้ประพันธ์สามารถเล่นคำเล่นโวหารได้จัดจ้านและไพเราะจับจิตทีเดียว มีหลายบทที่ชอบๆ ลองยกมาไว้เป็นตัวอย่างค่ะ
(นางกำนัลกล่าวถึงพระยาครุฑที่มาเล่นสกากับพระเจ้าพรหมทัต)
ชายนั้นโฉมวิไลประไพพักตร
แหลมหลักเชิงเล่นก็เจนจบ
ทั้งกิริยาคมสันครันครบ
อันชายในพิภพนี้ไม่มีปาน
(กากีได้ฟังแล้วมาแอบดู)
พระเทพีฟังคดีก็ดาลจิต
ฉงนคิดพิศวงทรงสัณฐาน
ว่างามพริ้งยิ่งชายในดินดาล
ยุพาพาลก็เสด็จลินลามา
(พระยาครุฑกล่าวกับกากี)
พี่คือมานพน้อยชาญสกา
หวังจะมาพาน้องไปครองกัน
ยังทิพสถานพิมานแมน
อันแสนสนุกสุขล้ำเกษมสันต์
(กากีตอบ-ที่จริงเต็มใจแต่ขอฟอร์มไว้หน่อย)
เจ้าก็เป็นพระยาครุฑอุดมเดช
วิสัยเพศพงศ์ราชปักษี
สถิตสถานพิมานทิพย์สิมพลี
เพราะบารมีอบรมสร้างสมมา
ไยไม่ระวังองค์มาหลงผิด
กำเริบจิตลุโลภด้วยโมหา
เสพสมรมเยศกามา
มิจฉาจารพานกรรมเข้าใส่กาย
(พระยาครุฑกล่าว)
พี่ประมาทอาจองเพราะหลงรัก
ด้วยประจักษ์สำคัญที่มั่นหมาย
มิได้คิดแก่ชีวิตจะวางวาย
จึ่งว่ายฟ้าถาโถมประโลมลาญ
(เมื่อครุฑพานางไปยังวิมานสิมพลีแล้ว)
ครุฑลืมลงเล่นอโนดาต
วรนาฏลืมมิ่งมไหศวรรย์
ครุฑลืมลงเล่นสัตตภัณฑ์
สุดาจันทร์ลืมพักตร์พระภัสดา
ครุฑลืมร่อนเล่นโพยมบน
นฤมลลืมสนมสนิทหน้า
ครุฑลืมไล่คาบนาคา
กัลยาลืมเล่นอุทยาน
ฝ่ายบรมพรหมทัตนฤเบศร์
ครั้นหายเหตุเกิดการกุลาหล
ไม่ยลพักตร์กากีนฤมล
คิดฉงนฉงายเหงาเปล่าฤทัย
(พระเจ้าพรหมทัตรำพันถึงนางกากี)
โอ้กากีศรีสุดาลาวัณย์
เจ้าผู้ขวัญเมืองมิ่งวิมลมาลย์
สงวนน้องมิให้ต้องธุลีลม
ยามชมมิให้ช้ำล้วนคำหวาน
ยามต้องค่อยประคองแต่พอพาน
ยามประสานเนตรน้องแต่พอนวล
ยามแนบพี่ถนอมมิให้หนัก
ผจงรักนิ่มน้องครองสงวน
อยู่หลัดหลัดฤๅมาซัดให้เรียมครวญ
โอ้ว่านวลหน่ายแหนงไปแห่งใด
(คนธรรพ์ขับกลอนตอบพระยาครุฑ)
คนธรรพ์ครั้นฟังก็แย้มสรวล
แสร้งสำรวลเยาะเย้ยเฉลยสาร
อันเวทมนต์ฤทธิไกรไม่เชี่ยวชาญ
แต่จิตหาญแทรกขนสุบรรณจร
พระยาครุฑครองชู้เป็นชายเฉา
มาพาเราผู้ชู้ไปสู่สมร
ราตรีปักษีเข้าแนบนอน
ทิวากรเราแนบประจำนาง
ต่างชู้ต่างชื่นทุกคืนวัน
แต่สุบรรณงมจิตไม่คิดหมาง
เป็นสัจจังดั่งพร้องไม่อำพราง
ข้าระคางกลัวเกลือกจะมีครรภ์
(พระยาครุฑกล่าวกับกากี)
เราทราบสิ้นซึ่งระบิลมันขับอ้าง
จึ่งกระจ่างแจ้งข้ออนุสนธิ์
ได้อัปยศมาตยาพลาพล
ดั่งจะด้นดินม้วยด้วยคำพาล
เพราะมีชู้ไม่รู้ให้รอบเชิง
หลงระเริงว่าเจ้ารักสมัครสมาน
คิดว่าหงส์จะจงแต่ชลธาร
กลับบันดาลเกลั้วเกลือกด้วยเปือกตม
ครั้งนี้เสียรักก็ได้รู้
เสียชู้ก็ได้เชาวน์ที่เฉาฉงน
เป็นชายหมิ่นชายต้องอายคน
จำจนจำพรากอาลัยลาญ
(พระเจ้าพรหมทัตเห็นกากีที่หน้าพระลานหลวง)
ว่าดูราสุดาดวงเนตร
เจ้าประเวศไปสู่พิมานสวรรค์
พี่ตั้งหน้าท่าน้องทุกคืนวัน
เพิ่งเห็นขวัญตาตกถึงธานี
จะอยู่ไยในหน้าพระลานเล่า
ขอเชิญเนาในนิวาสปราสาทศรี
พี่ขอบใจในสวาทแสนทวี
มิเสียทีที่ผดุงบำรุงมา
แต่ยังเยาว์คุ้มเท่าเป็นเอกองค์
ปิ่นอนงค์นางในทั้งซ้ายขวา
คิดว่าจะไว้ชื่อให้ฦๅชา
มิรู้ว่าเริงรวยไปด้วยครุฑ
เพราะแรงราคจากรสพาราณสี
ไปลอยเล่นสิมพลีอันสูงสุด
แล้วเบือนบ่ายหน่ายเล่ห์เสน่ห์ครุฑ
กลับมายุดยึดชมกับคนธรรพ์
หนึ่งแล้วสองเล่าเจ้าซ้ำสาม
ช่างทำงามพักตราน่ารับขวัญ
เมื่อเป็นหญิงแพศยาอาธรรม์
จะให้เลี้ยงนางนั้นประการใดฯ
ยิ่งสำนวนเวลากากีเถียงหรือแก้ตัวนั้น หลักแหลมจับไม่ได้ไล่(แทบ)ไม่ทันกันเลยทีเดียว ถ้าฟังแต่ที่นางพูด ก็ดูน่าเห็นใจอยู่ ราวกับเป็นฝ่ายถูกกระทำย่ำยี แต่ถ้าดูที่การกระทำแล้วมันตรงข้ามกัน
นางถูกครุฑพาไป จะได้ร้องสักแอะหนึ่งก็หาไม่ ไม่เรียกใครช่วย ไม่ขัดข้องใดๆ นั่นก็ยังไม่เท่าไหร่ แต่ตอนคนธรรพ์ไปหา ถ้าไม่ชอบใจทำไมไม่บอกพระยาครุฑ ถ้าบอกพระยาครุฑต้องไล่คนธรรพ์ไปแน่
หรือถ้าคิดว่ากากีปกปิดซ่อนคนธรรพ์ไว้ในห้องเพราะอยากจะกลับมาหาพระเจ้าพรหมทัต (กะให้คนธรรพ์ช่วยหรืออะไรก็ตาม) นางก็ไม่ควรจะมีอะไรกับคนธรรพ์ เพราะคนธรรพ์ต้องเสี่ยงตายจากความโกรธของพระเจ้าพรหมทัตทีเดียวที่นอนกับนาง จะว่าคนธรรพ์บังคับก็ไม่ได้เพราะถ้าคนธรรพ์กล้าข่มเหงโดยนางไม่เต็มใจ นางต้องฟ้องพระยาครุฑ แล้วครุฑต้องฆ่าคนธรรพ์แน่ เพราะคนธรรพ์หนีไปจากวิมานสิมพลีไม่ได้ ไม่สามารถข้ามนทีสีทันดรไปได้เอง ถึงต้องปลอมเป็นไรเกาะขนพระยาครุฑมาแต่แรก ใช่มั้ย
การกระทำตรงนี้จึงเป็นสิ่งบ่งได้ชัดเจนที่สุดว่ากากีเต็มใจจะมีชู้ซ้อนชู้เอง ด้วยความรวดเร็วซะด้วย หลังจากพยายามจะสงสารและหาเหตุผลให้กากีไปหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ เลยในที่สุดอ่านแล้วสงสารพระเจ้าพรหมทัตกับพระยาครุฑแทนค่ะ โดยเฉพาะพระยาครุฑ หลงรักนางริอ่านมีชู้ ในที่สุดอายแทบดูหน้าใครในแผ่นดินไม่ได้ นับดูแล้วผู้ชายสามคน(ตน)ในเรื่อง นาฏกุเวรคนธรรพ์แย่ที่สุด เป็นพี่เลี้ยงพระเจ้าพรหมทัตแท้ๆ ท่านให้ไปสืบข่าว กลับไปมีอะไรกับพระเทวีสุดที่รักของพระเจ้าพรหมทัตเสียเอง ทรยศเจ้านายเต็มๆ แล้วยังมีหน้ากลับมาบอก ว่าจะใช้เป็นอุบายเย้ยหยันให้พระยาครุฑอายเขาทั่วแผ่นดินจนต้องส่งนางคืน
เรื่องนี้มีที่มาจาก กากาติชาดก ค่ะ
กากีกลอนสุภาพ ของเจ้าพระยาพระคลัง(หน) นี้เป็นกลอนที่ชอบมากเพราะคารมคมคายของตัวละครต่างๆ ที่เจรจาโต้ตอบกันด้วยไหวพริบ มีเสียดสีแบบสุภาพ มีออดอ้อน หรือมารยาสาไถยโกหกไปประการต่างๆ แม้แต่พร่ำรำพันด้วยความรักก็ดี ท่านผู้ประพันธ์สามารถเล่นคำเล่นโวหารได้จัดจ้านและไพเราะจับจิตทีเดียว มีหลายบทที่ชอบๆ ลองยกมาไว้เป็นตัวอย่างค่ะ
(นางกำนัลกล่าวถึงพระยาครุฑที่มาเล่นสกากับพระเจ้าพรหมทัต)
ชายนั้นโฉมวิไลประไพพักตร
แหลมหลักเชิงเล่นก็เจนจบ
ทั้งกิริยาคมสันครันครบ
อันชายในพิภพนี้ไม่มีปาน
(กากีได้ฟังแล้วมาแอบดู)
พระเทพีฟังคดีก็ดาลจิต
ฉงนคิดพิศวงทรงสัณฐาน
ว่างามพริ้งยิ่งชายในดินดาล
ยุพาพาลก็เสด็จลินลามา
(พระยาครุฑกล่าวกับกากี)
พี่คือมานพน้อยชาญสกา
หวังจะมาพาน้องไปครองกัน
ยังทิพสถานพิมานแมน
อันแสนสนุกสุขล้ำเกษมสันต์
(กากีตอบ-ที่จริงเต็มใจแต่ขอฟอร์มไว้หน่อย)
เจ้าก็เป็นพระยาครุฑอุดมเดช
วิสัยเพศพงศ์ราชปักษี
สถิตสถานพิมานทิพย์สิมพลี
เพราะบารมีอบรมสร้างสมมา
ไยไม่ระวังองค์มาหลงผิด
กำเริบจิตลุโลภด้วยโมหา
เสพสมรมเยศกามา
มิจฉาจารพานกรรมเข้าใส่กาย
(พระยาครุฑกล่าว)
พี่ประมาทอาจองเพราะหลงรัก
ด้วยประจักษ์สำคัญที่มั่นหมาย
มิได้คิดแก่ชีวิตจะวางวาย
จึ่งว่ายฟ้าถาโถมประโลมลาญ
(เมื่อครุฑพานางไปยังวิมานสิมพลีแล้ว)
ครุฑลืมลงเล่นอโนดาต
วรนาฏลืมมิ่งมไหศวรรย์
ครุฑลืมลงเล่นสัตตภัณฑ์
สุดาจันทร์ลืมพักตร์พระภัสดา
ครุฑลืมร่อนเล่นโพยมบน
นฤมลลืมสนมสนิทหน้า
ครุฑลืมไล่คาบนาคา
กัลยาลืมเล่นอุทยาน
ฝ่ายบรมพรหมทัตนฤเบศร์
ครั้นหายเหตุเกิดการกุลาหล
ไม่ยลพักตร์กากีนฤมล
คิดฉงนฉงายเหงาเปล่าฤทัย
(พระเจ้าพรหมทัตรำพันถึงนางกากี)
โอ้กากีศรีสุดาลาวัณย์
เจ้าผู้ขวัญเมืองมิ่งวิมลมาลย์
สงวนน้องมิให้ต้องธุลีลม
ยามชมมิให้ช้ำล้วนคำหวาน
ยามต้องค่อยประคองแต่พอพาน
ยามประสานเนตรน้องแต่พอนวล
ยามแนบพี่ถนอมมิให้หนัก
ผจงรักนิ่มน้องครองสงวน
อยู่หลัดหลัดฤๅมาซัดให้เรียมครวญ
โอ้ว่านวลหน่ายแหนงไปแห่งใด
(คนธรรพ์ขับกลอนตอบพระยาครุฑ)
คนธรรพ์ครั้นฟังก็แย้มสรวล
แสร้งสำรวลเยาะเย้ยเฉลยสาร
อันเวทมนต์ฤทธิไกรไม่เชี่ยวชาญ
แต่จิตหาญแทรกขนสุบรรณจร
พระยาครุฑครองชู้เป็นชายเฉา
มาพาเราผู้ชู้ไปสู่สมร
ราตรีปักษีเข้าแนบนอน
ทิวากรเราแนบประจำนาง
ต่างชู้ต่างชื่นทุกคืนวัน
แต่สุบรรณงมจิตไม่คิดหมาง
เป็นสัจจังดั่งพร้องไม่อำพราง
ข้าระคางกลัวเกลือกจะมีครรภ์
(พระยาครุฑกล่าวกับกากี)
เราทราบสิ้นซึ่งระบิลมันขับอ้าง
จึ่งกระจ่างแจ้งข้ออนุสนธิ์
ได้อัปยศมาตยาพลาพล
ดั่งจะด้นดินม้วยด้วยคำพาล
เพราะมีชู้ไม่รู้ให้รอบเชิง
หลงระเริงว่าเจ้ารักสมัครสมาน
คิดว่าหงส์จะจงแต่ชลธาร
กลับบันดาลเกลั้วเกลือกด้วยเปือกตม
ครั้งนี้เสียรักก็ได้รู้
เสียชู้ก็ได้เชาวน์ที่เฉาฉงน
เป็นชายหมิ่นชายต้องอายคน
จำจนจำพรากอาลัยลาญ
(พระเจ้าพรหมทัตเห็นกากีที่หน้าพระลานหลวง)
ว่าดูราสุดาดวงเนตร
เจ้าประเวศไปสู่พิมานสวรรค์
พี่ตั้งหน้าท่าน้องทุกคืนวัน
เพิ่งเห็นขวัญตาตกถึงธานี
จะอยู่ไยในหน้าพระลานเล่า
ขอเชิญเนาในนิวาสปราสาทศรี
พี่ขอบใจในสวาทแสนทวี
มิเสียทีที่ผดุงบำรุงมา
แต่ยังเยาว์คุ้มเท่าเป็นเอกองค์
ปิ่นอนงค์นางในทั้งซ้ายขวา
คิดว่าจะไว้ชื่อให้ฦๅชา
มิรู้ว่าเริงรวยไปด้วยครุฑ
เพราะแรงราคจากรสพาราณสี
ไปลอยเล่นสิมพลีอันสูงสุด
แล้วเบือนบ่ายหน่ายเล่ห์เสน่ห์ครุฑ
กลับมายุดยึดชมกับคนธรรพ์
หนึ่งแล้วสองเล่าเจ้าซ้ำสาม
ช่างทำงามพักตราน่ารับขวัญ
เมื่อเป็นหญิงแพศยาอาธรรม์
จะให้เลี้ยงนางนั้นประการใดฯ
ยิ่งสำนวนเวลากากีเถียงหรือแก้ตัวนั้น หลักแหลมจับไม่ได้ไล่(แทบ)ไม่ทันกันเลยทีเดียว ถ้าฟังแต่ที่นางพูด ก็ดูน่าเห็นใจอยู่ ราวกับเป็นฝ่ายถูกกระทำย่ำยี แต่ถ้าดูที่การกระทำแล้วมันตรงข้ามกัน
นางถูกครุฑพาไป จะได้ร้องสักแอะหนึ่งก็หาไม่ ไม่เรียกใครช่วย ไม่ขัดข้องใดๆ นั่นก็ยังไม่เท่าไหร่ แต่ตอนคนธรรพ์ไปหา ถ้าไม่ชอบใจทำไมไม่บอกพระยาครุฑ ถ้าบอกพระยาครุฑต้องไล่คนธรรพ์ไปแน่
หรือถ้าคิดว่ากากีปกปิดซ่อนคนธรรพ์ไว้ในห้องเพราะอยากจะกลับมาหาพระเจ้าพรหมทัต (กะให้คนธรรพ์ช่วยหรืออะไรก็ตาม) นางก็ไม่ควรจะมีอะไรกับคนธรรพ์ เพราะคนธรรพ์ต้องเสี่ยงตายจากความโกรธของพระเจ้าพรหมทัตทีเดียวที่นอนกับนาง จะว่าคนธรรพ์บังคับก็ไม่ได้เพราะถ้าคนธรรพ์กล้าข่มเหงโดยนางไม่เต็มใจ นางต้องฟ้องพระยาครุฑ แล้วครุฑต้องฆ่าคนธรรพ์แน่ เพราะคนธรรพ์หนีไปจากวิมานสิมพลีไม่ได้ ไม่สามารถข้ามนทีสีทันดรไปได้เอง ถึงต้องปลอมเป็นไรเกาะขนพระยาครุฑมาแต่แรก ใช่มั้ย
การกระทำตรงนี้จึงเป็นสิ่งบ่งได้ชัดเจนที่สุดว่ากากีเต็มใจจะมีชู้ซ้อนชู้เอง ด้วยความรวดเร็วซะด้วย หลังจากพยายามจะสงสารและหาเหตุผลให้กากีไปหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ เลยในที่สุดอ่านแล้วสงสารพระเจ้าพรหมทัตกับพระยาครุฑแทนค่ะ โดยเฉพาะพระยาครุฑ หลงรักนางริอ่านมีชู้ ในที่สุดอายแทบดูหน้าใครในแผ่นดินไม่ได้ นับดูแล้วผู้ชายสามคน(ตน)ในเรื่อง นาฏกุเวรคนธรรพ์แย่ที่สุด เป็นพี่เลี้ยงพระเจ้าพรหมทัตแท้ๆ ท่านให้ไปสืบข่าว กลับไปมีอะไรกับพระเทวีสุดที่รักของพระเจ้าพรหมทัตเสียเอง ทรยศเจ้านายเต็มๆ แล้วยังมีหน้ากลับมาบอก ว่าจะใช้เป็นอุบายเย้ยหยันให้พระยาครุฑอายเขาทั่วแผ่นดินจนต้องส่งนางคืน
เรื่องนี้มีที่มาจาก กากาติชาดก ค่ะ
Displaying 1 of 1 review