Το μυθιστόρημα αυτό μας μεταφέρει σε μια στιγμή μεγάλης προσπάθειας, αγαλλίασης και πένθους, στα χρόνια του 1912 και του 1913. Οι βαλκανικοί πόλεμοι έρχονται αιφνιδιαστικά να απαιτήσουν φοβερές θυσίες απ' όλους. Είναι οι ώρες που ο κοινωνικός ιστός διαλύεται ξεσκεπάζοντας ανελέητα κάθε αδυναμία. Οι ώρες των ανέμων που σμπαραλιάζουν τις άθλιες -και τόσο ανθρώπινες- απόπειρες των ατόμων να σχηματίσουν γύρω τους νησίδα ασφαλείας, ενόσω πάλι άλλοι μαγεύονται από ψυχικές αρετές κι από ικανότητες που ανακαλύπτουν ξαφνικά στον εαυτό τους. Όταν οι ισχυροί σπαράζουν από αγιάτρευτους καημούς. Κι όταν, μέσα στη γενική αναταραχή, ο έρωτας δείχνει τη δύναμή του, καταστροφέας, θριαμβευτής και ζωοδότης. Παρασυρμένη στη δίνη της γενικής αναταραχής, μια νεαρή γυναίκα περνά από την ευτυχία της απροβλημάτιστης αφέλειας στην οδυνηρή ευδαιμονία της αυτογνωσίας.
Γεννήθηκε το 1928 στην Πάτρα με καταγωγή από την Κεφαλονιά. Πέρασε τον πόλεμο και την Κατοχή στην Αθήνα. Μετά τον πόλεμο, εργάστηκε σε ναυτικά πρακτορεία στην Πάτρα και στην Αθήνα, στο περιοδικό Ταχυδρόμος, έγραψε ραδιοφωνικές σειρές και μετέφρασε ξένη λογοτεχνία και ιστορία. Αργότερα έζησε στη Βιέννη, όπου και μελέτησε νεότερη ιστορία.
Η συγγραφική της καριέρα άρχισε το 1950, όταν δημοσίευσε μία σειρά χρονογραφημάτων από ένα ταξίδι της στη Μέση Ανατολή στην εφημερίδα Ο Νεολόγος των Πατρών. Στο τέλος της δεκαετίας του 1950, άρχισε να δημοσιεύει αστυνομικά διηγήματα στο περιοδικό Ταχυδρόμος. Συγχρόνως συνεργαζόταν με τους εκδοτικούς οίκους Πάπυρος και Πεχλιβανίδης σε μεταφράσεις αγγλικών και γαλλικών μυθιστορημάτων και ιστορικών συγγραμμάτων.
Άρχισε να γράφει ιστορικά μυθιστορήματα στο τέλος της δεκαετίας του 1970. Τα πιο γνωστά της ιστορικά μυθιστορήματα είναι τα Πριμαρόλια και η Θέκλη.
Στην αρχή με κέρδισε,αλλά μετά με κούρασε πάρα πολύ.
Για να εξηγηθώ όμως: η συγγραφέας στο παρόν μυθιστόρημα έχει δύο στόχους.
Αρχικά να μας παρουσιάσει την δύσκολη χρονιά 1912-1913 (Βαλκανικοί Πόλεμοι) για την χώρα μας και στη συνέχεια μέσω των ηρώων της,που βιώνουν από κοντά όλα τα γεγονότα,να δούμε τον αντίκτυπο της Ιστορίας στις ζωές τους,στις ζωές των ελλήνων.
Στο πρώτο σκέλος, καταφέρνει με απόλυτη ακρίβεια να κάνει αναφορά σε όλα τα πολιτικά και στρατιωτικά δρώμενα της εποχής.Υπάρχουν ολόκληρες σελίδες που μεταφέρουν τον αναγνώστη μπροστά σε σημαντικά στρατιωτικά και πολιτικά γεγονότα(βοήθεια από πηγές που χρησιμοποίησε η ίδια). Όμως μεταφέρονται με τέτοιον τρόπο που κουράζει τον αναγνώστη.Εκτός από τις εκτεταμένες περιγραφές κουράζει και η χρήση της γλώσσας.Δεν θεωρώ ότι η απόδοση της γλώσσας της εποχής(καθαρεύουσα) βοηθά σε κάτι. Επιπροσθέτως,να αναφερθεί ότι δείχνει,σε πολλά σημεία,έναν υπερβάλλοντα ζήλο προς την τότε βασιλική οικογένεια και τα κατορθώματά της.Αντίθετα,το όνομα Βενιζέλος,έχω την αίσθηση ότι αναφέρεται κάπως "ειρωνικά" σε όλη την ιστορία.
Στο 2ο σκέλος,όμως,οι ίδιοι οι ήρωες ήταν το πιο κουραστικό κομμάτι. Δεν κατάφεραν,για εμένα,να γίνουν μέρος της Ιστορίας που εξελίσσονταν γύρω τους. Ταυτόχρονα όλα τα πρόσωπα,εκτός από έναν χαρακτήρα (Ηλίας Σάρος),περνούν από μπροστά μας,χωρίς να κερδίζουμε τίποτα από την ύπαρξή τους.Λείπει ο δυναμισμός,η ένταση!Η δε πρωταγωνίστρια(από εκεί και το όνομα του βιβλίου)ήταν ίσως η πιο απίστευτα αδιάφορη ηρωίδα που έχω γνωρίσει ποτέ!
Η συγγραφέας προσπαθεί να μας παρουσιάσει ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Είναι προς τιμήν της ότι στο τέλος του βιβλίου βλέπουμε δικές της σημειώσεις-σχόλια,βιβλιογραφικές πηγές,χρονολόγιο των γεγονότων,χάρτη. Αλλά,δυστυχώς,η πλοκή Ιστορίας-μυθοπλασίας,για έμενα,δεν ήταν ένας πετυχημένος συνδυασμός.
Η συγγραφέας αναφέρεται στην περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913,στον διχασμό και στις πολιτικές αναταραχές.Εξαιρετική γραφή με εντυπωσιακό λεξιλόγιο και κρατώντας ζωντανή την πλοκή και με την μαεστρία της να κινεί ανθρώπους της εποχής.Αξιόλογο έργο και σίγουρα για να εμπνεύσει το Ιστορικό μυθιστόρημα απέκτησε γνώσεις κάνοντας την έρευνά της και διαβάζοντας.Έντονο το στοιχείο της Ιστορικής πραγματικότητας,αλλά και με καταγραφή της Ελληνικής κοινωνίας αναδεικνύοντας επίσης και την θέση της γυναίκας που δεν είναι ανύπαρκτη.
Ενώ αγάπησα ιδιαίτερα την Αθήνα Κακούρη μέσα από τα Πριμαρόλια με απογοήτευσε στους χαρταετούς και συνεχίστηκε η απογοήτευση και στην Θεκλη. Χάθηκε το μέτρο μεταξύ ιστορικής εξιστόρησης και μυθιστορήματος. Σίγουρα τεράστια η ιστορική έρευνα που έκανε για την εποχή των Βαλκανικών πολέμων αλλά χάθηκε ο στόχος δηλαδή η συγγραφή ενός μυθιστορήματος. Ολόκληρα κεφάλαια με πολεμικές ανταποκρίσεις και πρακτικά συνεδριάσεων της βουλής, αποπροσανατολίζουν τον αναγνώστη από τον κορμό της κυρίας ιστορίας που πραγματεύεται το μυθιστόρημα. Και στο τέλος ο μύθος δηλαδή η ιστορία που πιάστηκε η Κα Κακουρη για να παραθέσει τόσες ιστορικές λεπτομέρειες, κλείνει τόσο απότομα και αμήχανα που σου μένει η εντύπωση ότι το βιβλίο γράφτηκε καθαρά για να καταγράψει κάποια ιστορικά γεγονότα. Τέλος η αντικειμενικοτητα στα γεγονότα που οφείλει να έχει κάποιος ερευνητής εδώ δεν υπήρξε. Σαφής η θεση της Κας Κακουρη υπέρ της βασιλικής διαχείρισης των καταστάσεων σε σχέση με αυτές του Βενιζέλου.
Ελλάδα 1912-1913. Η αφήγηση ξεκινά λίγο πριν την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων και τελειώνει με την υπογραφή της Συνθήκης του Βουκουρεστίου. Τελειώνει η αφήγηση. Επειδή η ιστορία συνεχίζεται, επαναλαμβάνεται. Λέξεις, φράσεις συνταιριάζονται σε εκφράσεις, σε γλώσσα που μεταφέρει τον αναγνώστη στην εποχή εκείνη, τον γεμίζει με τρυφερότητα, συγκίνηση, ενθουσιασμό, πατριωτισμό, πίκρα. Χάρη στην εμβριθή μελέτη της, η συγγραφέας αποδίδει πιστά και πολύ παραστατικά το κλίμα της εποχής, τον ενθουσιασμό που ενώνει και τις διαφορές που χωρίζουν: Βενιζέλος-Βασιλιάς· Μεγάλες Δυνάμεις σύμμαχοι-εχθροί· δημοτικιστές-καθαρευουσιάνοι. Πιστή, γι’ αυτό και ωμή, σκληρή αποτύπωση των δυσκολιών και των κακουχιών του πολέμου, αλλά και των κομματικών συγκρούσεων στην Αθήνα. Αντιβενιζελική η συγγραφέας, βάζει περισσότερους ήρωές της να μέμφονται τον τότε πρωθυπουργό για την υποχωρητικότητά του απέναντι στους συμμάχους και για την παραχώρηση στους Βούλγαρους εδαφών που απελευθέρωσε ο ελληνικός στρατός. Οι λίγοι βενιζελικοί του βιβλίου αρκούνται στο να τον παινεύουν για το παρελθόν παρά να υπερασπίζονται την τρέχουσα πολιτική του. Η συγγραφική δεινότητα της μεγάλης κυρίας της ελληνικής λογοτεχνίας μας έδωσε ένα ακόμα κορυφαίο μυθιστόρημα. Εξαιρετική από κάθε άποψη, όπως πάντα, η έκδοση.
Δυστυχώς αυτό το βιβλίο της Κακούρη δεν αγγίζει την ποιότητα των άλλων δύο δικών της που έχω διαβάσει. Η λογοτεχνική του αξία είναι μικρή αφού η συγγραφέας χάνεται ανάμεσα στο μυθιστόρημα και στο ιστορικό δοκίμιο: θέλει να πει την ιστορία και την λέει μέσα από τους ήρωες της με παιδαριώδεις διαλόγους του στυλ: τι έγινε; Ο χ είπα στις 22 Ιανουαρίου 19….,στον Ψ και υπέγραψαν την σύμβαση ….,στο Βουκουρεστι……εντελώς αναληθοφανεις και ψεύτικοι διάλογοι. Οι ήρωες δεν έχουν ζωή, δεν έχουν χαρακτήρα και υπάρχουν μόνο για να λένε την ιστορία που θέλει να πει η συγγραφέας. Το ελάχιστο μυθιστορηματικό ενδιαφέρον εξαντλείται στην γνωστή συνταγή μιας ερωτικής απιστίας και μιας ιστορίας που μοιάζει προκλητικά με αυτήν της Αννας Καρένινα. Όσον αφορά τα ιστορικά στοιχεία, κατανοώ ότι ο κάθε συγγραφέας έχει πολιτικά πιστεύω και ότι δεν μπορεί να είναι τελείως αντικειμενικός - αλλά το να εξυμνείς τόσο πολύ τον βασιλέα και όλη του την οικογένεια - μέχρι και την καθαρίστρια του!!! Και να λες ότι ο Βενιζέλος ήταν προδότης , ε , αυτό σταματά να είναι η πολιτική σου γνώμη και καταντά προπαγάνδα. Και το λέω εγώ αυτό που θεωρώ ότι ο Βενιζέλος έκανε πολλά και μεγάλα λάθη.
Η Αθήνα Κακούρη είναι από τις καλύτερες ιστορικές μυθιστοριογράφους που έχω διαβάσει. Η "Θέκλη" της περιγράφει μια ιστορική περίοδο τα γεγονότα της οποίας, αν και καθοριστικά, υποσκιαζονται από τις μετέπειτα εξελίξεις. Οι αναλογία ανάμεσα στην ψυχολογική μετάβαση της ηρωίδας και την πολιτική της εποχής είναι πασιφανής. Προσπαθώντας να φτιάξω τις συνδέσεις ανάμεσα στους μυθιστορηματικους χαρακτήρες και τα ιστορικά πρόσωπα και τις χώρες που αναφέρονται, κατάφερα να κατανοήσω πολύ καλύτερα την πολιτική και ιστορική σημασία του έργου. Σαν μόνο μειονέκτημα για τον σύγχρονο αναγνώστη, θα θεωρούσα την ευρεία χρήση καθαρεύουσας, που παρόλο που δίνει τον τόνο της εποχής και ολοκλήρωνει τη διαμόρφωση των μυθιστορηματικων χαρακτήρων, δυσκολεύει την ανάγνωση και σε κάποια σημεία κουράζει...
Παρόλη τη φιλότιμη προσπάθεια αντικειμενικής καταγραφής της εποχής, ένα καθαρά αντιβενιζελικό μυθιστόρημα όπου ο τότε πρωθυπουργός παρουσιάζεται να κάνει τα πάντα για να μην επεκταθεί η χώρα του, ενώ οι καλοί βασιλείς (toute la famille) εργάζονται νυχθημερόν και αγόγγυστα υπέρ πατρίδος. Οι κεντρικοί χαρακτήρες ημιτελείς, με πρώτη και κύρια την (σχεδόν) ανύπαρκτη ηρωίδα ενώ την κατάσταση σώζει εκτός από το alter ego του Αθ. Σουλιώτη-Νικολαΐδη, ο χαρακτήρας της Σέμνης, κουνιάδας της Θέκλης. Μέσω αυτής και της σταδιακής αλλαγής της, παρουσιάζεται η βαθιά ριζω��ένη στην ελληνική κοινωνία αντίληψη για τη θέση τόσο της γυναίκας-συζύγου όσο και της και αδελφής στον κοινωνικό περίγυρο, οι οποίες οφείλουν να είναι πάντοτε άμεσα εξαρτώμενες από το αρσενικό μέλος της οικογένειας ακόμα και αν υπερέχουν σε αξιοσύνη. Τα δυο αστέρια μόνο και μόνο για την ιστορική έρευνα.
Παρά τις άφθονες αντιβενιζελικές βολές της συγγραφέως, το βιβλίο είναι εξαιρετικό όχι μόνο από λογοτεχνική άποψη αλλά και ως ιστορικό σύγγραμμα περί των ενδόξων Βαλκανικών Πολέμων της πατρίδας μας... Το συνιστώ ανεπιφύλακτα!
Διάβαζα μανιωδώς στην εφηβεία μου τα αστυνομικά διηγήματα της Αθηνάς Κακούρη που δημοσίευε ο "Ταχυδρόμος". Την θεωρούσα την Ελληνίδα Άγκαθα Κρίστι (και δεν ήμουν ο μόνος). Τώρα έφτασε η ώρα να διαβάσω και τα ιστορικά της. Ξεκίνησα με την "Θέκλη" και απογοητεύτηκα. Τα πολλά ιστορικά στοιχεία δεν με ενόχλησαν, κάθε άλλο. Μόνο προς το τέλος το παρακάνει με τα μακροσκελή αποσπάσματα από εφημερίδες και αγορεύσεις στη Βουλή σαν να προσπαθεί να μας πείσει ότι έχει δίκιο σε αυτά που γράφει. Η σαφώς φιλοβασιλική και αντιβενιζελική θέση της είναι για μένα ενοχλητική. Την τεκμηριώνει βέβαια με εκτενή βιβλιογραφία η οποία όμως πιστεύω ότι είναι μονόπλευρη και μεροληπτική. Όλα τα καλά σ'αυτή τη χώρα τα έκαναν οι βασιλιάδες και όλα τα στραβά ο Βενιζέλος; Επίσης ενοχλητική βρήκα την γλώσσα της, μια μυξοκαθαρεύουσα. Ενώ γράφει δημοτική, καθαρευουσιάνικοι τύποι όπως "της πόλεως", "της πριγκιπίσσης" κλπ κλπ δίνουν και παίρνουν. Στο μυθοπλαστικό κομμάτι η ανάπτυξη των χαρακτήρων προχωράει ικανοποιητικά μέχρι ένα σημείο, μετά τους εγκαταλείπει ανολοκλήρωτους και εμάς απορημένους γιατί το τέλειωσε έτσι βιαστικά και όπως όπως.