Jacob van Maerlant: Spiegel historiael : de miniaturen uit het handschrift : Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, KA XX

by Jozef Janssens

Met zijn Spiegel Historiael, een monumentale wereldgeschiedenis op rijm, leverde Jacob van Maerlant een fenomenale prestatie. Didactisch populariserend, vanuit een onvoorstelbaar erudiete achtergrond: zijn magnum opus is een meesterwerk van groot literair-historisch belang. Het rijk verluchte en artistiek verblufffend sterke 14de-eeuwse Haagse handschrift (Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, KA XX) bevat als enige Maerlants integrale tekst. Het is wellicht ook het mooiste handschrift van de hele Middelnederlandse letterkunde. Deze uitgave biedt een unieke kennismaking met de Spiegel Historiael aan de hand van tekstfragmenten en de schitterende miniaturen van KA XX, die speciaal voor dit boek werden gefotografeerd. Iedere miniatuur wordt uitvoerig toegelicht en is vergezeld van een resumé van Maerlants tekst, het bijbehorende Middelnederlandse tekstfragment èn verhelderend literair-historisch commentaar. Een prachtig kijk-leesboek over een rijk stuk cultureel erfgoed.

Uit de Middeleeuwen zijn zo'n 10 000 Nederlandstalige handschriften bewaard gebleven, de meeste klein, sober en devoot van inhoud. Handschriften met illustraties - miniaturen geheten - zijn schaars. Zeker waar het 14e-eeuwse handschriften betreft. Dit fotoboek gaat over een voor Nederlandse begrippen absoluut uniek handschrift: de 'Spiegel historiael' van Jacob van Maerlant, het enige bewaard gebleven handschrift met daarin een complete kopie van Jacobs aandeel in dit door graaf Floris V gefinancierde vertaalproject. Het werd in het eerste kwart van de 14e eeuw vervaardigd voor de heren van Gavere, Vlaamse topadel, en uitbundig geïllustreerd door een onbekende kunstenaar. Zijn schilderijtjes zijn van een ademloze expressiviteit en een ontroerende schoonheid. Twee gidsen, de historisch-letterkundige hoogleraar Janssens en de kunsthistorica Meuwese, nemen de lezer/kijker mee op een fascinerende reis door een middeleeuwse wereldgeschiedenis.

176 pages, Hardcover

Published January 1, 1997