De laatste 242

by Élise Rezsöhazy, Dimitri Roden, Stanislas Horvat

Na de Tweede Wereldoorlog werden in België 242 ter dood veroordeelde collaborateurs en oorlogsmisdadigers gefusilleerd. Onder hen ook de bekende Irma Laplasse en voormalig kampcommandant van Breendonk Philipp Schmitt, die op 9 augustus 1950 als laatste de kogel kreeg. De executies staan in het collectieve geheugen van de repressie gegrift. De maatschappelijke en symbolische weerslag was groot. En toch, of net daarom, zijn er veel misvattingen over deze terechtstellingen.

Dit boek opent voor het eerst het volledige archief van het militair gerecht, de centrale speler in het verhaal. Vier oorlogs- en rechtshistorici presenteren individuele cases en leggen de rol van diverse schakels in de besluitvorming bloot. Wie kreeg de doodstraf en voor welke feiten? Vochten de verschillende beleidsmakers om de macht? Hoe verliepen de genadeverlening en de strafuitvoering? Welke rol vervulden de executies in de afhandeling van de oorlog en de bezetting?

'Klopt het dat de Vlaamse idealist verhoudingsgewijs harder bestraft is dan de Franstalige collaborateur? En zijn er inderdaad mensen voor relatief lichte misdrijven tot de doodstraf veroordeeld? Dankzij het groepsportret van de gefusilleerden kunnen we nu een onderscheid maken tussen werkelijkheid en mythe.'

413 pages, Kindle Edition

Published September 26, 2023

Reviews

[Jens Claerman · Rating 3 out of 5]

3,5*

Heel interessant boek over de laatste 242 doodstraffen die in België werden uitgevoerd in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.

Het boek slaagt er in om een gedetailleerd beeld te scheppen van hoe tot de uiteindelijke uitvoering van de doodstraffen werd gekomen en wat de rollen waren van o.a. het militaire gerecht (krijgsraden, krijgshof, krijgsauditoraten en het auditoraat-generaal), de minister van Justitie en het parlement.

Minpunten vanwege:
- endnotes
- te veelvuldige herhaling van bepaalden punten

PS: Waarom is er nog nooit full length biografie van Walter Ganshof van der Meersch geschreven!?

[Inge · Rating 4 out of 5]

Bijzonder interessant boek over de procedures, implicaties en ondervonden moeilijkheden in het kader van de uitvoering van de doodstraffen naar aanleiding van de veroordeling wegens misdaden tegen de Belgische Staat en/of haar burgers in de naoorlogse repressie-periode. Er wordt vooral gefocust op de rol van het krijgsauditoraat-generaal en de wisselwerking met de politieke actoren, zoals de minister van Justitie en het Staatshoofd, de Prins-Regent. Er worden ook enkele fabeltjes naar de vuilnisbak verwezen: uit het onderzoek blijkt dat vooral Walen veroordeeld werden tot de doodstraf en in mindere mate Vlamingen (wat te maken had met een groot proces waaruit 27 doodstraffen uit voortvloeiden). Er werd ook niemand veroordeeld voor futiliteiten, zoals sommigen blijven beweren: 90% van de veroordeelden had zelf bloed aan de handen, de rest was indirect verantwoordelijk voor mishandeling, wegvoering en de dood van medeburgers. Interessant om dit eens allemaal in een wetenschappelijke studie te lezen. Een aanrader dus.

[Fien Vuylsteke · Rating 3 out of 5]

Toevallig op het boek gebotst en met de nodige aandacht gelezen. Het boek gaat zeer uitvoerig over de wisselwerking tussen de Minister van justitie en het krijgsauditoriaat. Door de vele wissels van de Minister van Justitie worden sommige stukken naar mijn mening ook iets te langdradig en te breed uitgesponnen waardoor je de essentie van het hoofdstuk bijna vergeet en de rode draad verliest.
Hoofdstuk 4 vond ik heel duidelijk en gaf belangrijke inzichten over de vele verschillende organisaties die moesten samen werken en wat hun belangen waren. Het boek wordt afgesloten met een kort; duidelijk en krachtig besluit!

Ik neem zeker enkele namen mee van terechtgestelden om meer over hen te weten te komen!

[Koen Sergeant · Rating 3 out of 5]

Interessant boek waarin de auteurs met kennis van zaken de strafuitvoering van de 242 geëxecuteerde veroordeelde collaborateurs na WO2 onder de loep nemen. Een onderwerp dat me erg nauw aan het hart ligt. Waarom dan geen 4 of 5 sterren? Het veelvuldig (overbodig) herhalen van gemaakte punten en de eindnoten maakten het boek voor mij minder genietbaar. Ik verkies sowieso voetnoten in wetenschappelijke publicaties. Ik denk bovendien dat enkele volledig uitgewerkte, concrete casussen het plaatje hadden kunnen vervolledigen. 3,5 sterren dus.