Een man van horen zeggen

by Willem Jan Otten

Een tien jaar dode musicus reconstrueert zijn leven en na-leven.

98 pages, Paperback

First published January 1, 1984

About the author

Willem Jan Otten (1951) heeft een veelzijdig oeuvre op zijn naam staan: hij schrijft poëzie, verhalend proza, toneel, kritieken en essays. Hij debuteerde als dichter met de bundel Een zwaluw vol zaagsel (1973); zijn meest recente bundel is Gerichte gedichten, uit 2011. Voor zijn bundel Paviljoenen ontving hij de Jan Campertprijs 1992; Eindaugustuswind werd genomineerd voor de VSB-Poëzieprijs 1999.

Behalve poëzie schreef Otten jarenlang artikelen en beschouwingen, die verschenen in uiteenlopende tijdschriften en was hij van 1989 tot 1996 redacteur van Tirade. Verder was hij een tijdlang als toneel- en muziekcriticus verbonden aan Vrij Nederland. Vanaf zijn bundel Paviljoenen (1991) neemt Ottens literaire productie een hoge vlucht. Binnen enkele jaren verschijnen een essaybundel, twee romans en twee toneelstukken. Door de verschijning van de roman Ons mankeert niets raakte Otten actief betrokken in de discussie over het euthanasie-vraagstuk en schreef hij een bijdrage voor de bundel Als de dood voor het leven. Naar aanleiding van zijn bekering tot het katholieke geloof publiceerde hij in 1999 Het wonder van de losse olifanten, een rede tot de ontwikkelden onder de verachters van de christelijke religie.

Dat de belangstelling voor Ottens werk niet alleen in Nederland aanzienlijk toegenomen is, blijkt uit de Duitse vertalingen die inmiddels van zijn werk verschenen. In 1999 ontving Willem Jan Otten de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre. In 2004 verscheen zijn roman Specht en zoon, die na een warm onthaal in de pers tevens werd bekroond met de Libris Literatuurprijs 2005. De roman werd tevens bekroond met de Inktaap 2006, een prijs die wordt toegekend door middelbareschoolleerlingen uit Nederland en België. Specht en zoon werd inmiddels verkocht aan Italië (Iperborea), Frankrijk (Gallimard), Duitsland (Fischer Verlag) en Zweden (Bonniers).

In het voorjaar van 2006 verscheen Een sneeuw en meer toneel, zijn verzamelde toneelwerken; in november 2006 verscheen de bundeling van zijn bijdragen aan het magazine M van NRC Handelsblad: Waarom komt U ons hinderen, met vierkleurencollages van Marc Mulders. Najaar 2008 verscheen zijn dichtbundel Welkom.

In 2009 verscheen zijn essaybundel Onze Lieve Vrouwe van de Schemering, die in 2010 genomineerd werd voor de AKO-literatuurprijs.

De P.C. Hooftprijs is in 2014 aan Willem Jan Otten toegekend voor zijn beschouwend proza.

Reviews

[Floris Meertens]

Het is een briljant concept: Een man van horen zeggen is het verhaal van een pianist die na zijn dood alleen nog bestaat waar mensen aan hem denken. Hij verschijnt in de gedachtes van zijn vrouw, zijn kinderen, verre kennissen, de vrachtwagenchauffeur die hem heeft aangereden. Hij verandert naargelang degene die hem zich herinnert.

Het is in de algemenere beschouwingen dat het concept het beste werkt. Bijvoorbeeld in de prachtige beschrijving van de kennissen: "In veel anderen ben ik blijven voortleven als een vochtige sensatie van zand in een handpalm, direct gevolgd door het beeld van een lange stoet paraplu’s - een herinnering die gekleurd wordt door opluchting, niet over mijn dood, maar over de zojuist volbrachte daad van het werpen van zand op mijn deksel, de ommekeer immers van iedere begrafenis: daarna weet men zich gepermitteerd om te gaan fluisteren, aan te zwellen, en praatgraag te zijn op het moment dat de aula wordt bereikt. Bij deze herinnering loop je gevaar al snel te verdwijnen, want hij vervloeit binnen de kortst mogelijke keren met die aan de volgende begrafenissen die men zal bijwonen."

Maar het specifieke verhaal, van een artistieke man van middelbare leeftijd die vreemdgaat met veel jongere vrouwen, een moeilijke band heeft met zijn kinderen, en nergens in gelooft, is een beetje typisch.

[Cathérine · Rating 3 out of 5]

3 1/2 *

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Willem Jan Otten debuteerde met deze kleine roman, een novelle. Deze is geschreven vanuit een originele invalshoek, namelijk vanuit een overleden man die in gedachten voortleeft bij zijn (ex) vrouw, zijn kinderen en zijn vroegere minnares, waardoor het huwelijk knapte. De man, Gerard kwam om het leven door een verkeersongeluk, kort nadat hij het bed deelde met Belle, de minnares, waarvan zijn jongste zoon, Frank, ongewild getuige was. Een gegeven voor een klucht, maar allesbehalve kluchtig beschreven. Tien jaar na zijn dood, als Gerard 65 zou zijn geworden, vallen tijdens een familiediner sommige puzzelstukjes in elkaar en lijkt de geschiedenis van overspel en leugentjes om bestwil zich bij de oudste zoon te herhalen. Gerard functioneert in het boek als observerend personage, al weten de nabestaanden dat niet. Hij is als stille kracht wel aanwezig. De doden leven voort, zolang er mensen zijn die zich hen nog kunnen herinneren. Dat heb je bijvoorbeeld bij een opa of oma, ook als je ze zestig jaar overleeft. Een mooi geconstrueerd verhaal, al kun je dit literaire procedé niet te vaak toepassen, want het blijft een gedachtenconstructie.

[Anne-Marijn Küthe · Rating 4 out of 5]

Short, sweet, melancholy!

[Johan Berg · Rating 4 out of 5]

Gewaagd en geslaagd vertelperspectief (dat kennelijk geen spoilerslotje waard is hier, misschien omdat het vanaf de eerste zin al duidelijk is): verteller Gerard is al 10 jaar geleden overleden en leeft alleen nog in de gedachten van de de handvol mensen die hem herinneren. En in die hoofden staat hij er ook niet altijd even schitterend op. Mooi geconstrueerd en leest vlot, hoewel hier en daar een zin af en toe met zichzelf in de knoop leek te raken. Nodigt beslist uit tot meer lezen van Otten. En misschien Specht en Zoon nog eens herlezen.

[Jan · Rating 3 out of 5]

Debuutroman of beter novelle uit 1984 van de door mij hoog gewaardeerde dichter, essayist en romanschrijver Otten. Bijzonder perspectief / hoofdpersoon: een al tien jaar geleden overleden concertpianist die nog via zijn bewustzijn in contact staat met degenen die hem tijdens zijn leven het meest nabij stonden en die daar zeer mee worstelt. Bij vlagen heel boeiend maar als geheel naar mijn smaakt te geconstrueerd.

[Harm-Jan · Rating 3 out of 5]

"Ik vraag me af hoe het was om postuum te zijn voor de dood van God, voordat wij het verkozen om zelf degenen te worden die onszelf moeten vergeven" (p. 55)

[Ilse · Rating 1 out of 5]

wat een saai kutboek

[Mark de Boer · Rating 4 out of 5]

Ik moest even inkomen maar vind het uiteindelijk prachtig. Origineel perspectief, goed (maar soms wat onnodig ingewikkeld) geschreven, diepzinnig. Over een man die het niet lukte om de vader te zijn die hij graag had willen zijn. Over beleven en herinneren, echte en onechte relaties. Mooi debuut.

[Jutka · Rating 3 out of 5]

interessant perspectief, soms wel moeilijke taal/lastige zinnen waardoor je een zin 2 keer moet lezen