مجله فرهنگی و هنری بخارا - شماره 151

مجله فرهنگی و هنری بخارا

by علی دهباشی (Editor in Chief)

670 pages, Paperback

Published January 1, 2022

About the author

Ali Dahbashi

Reviews

[Mohammad Ranjbari · Rating 5 out of 5]

بهترین مقالات و مباحث این شماره به نظر من:

پیش از ذکر؛
حالیا چشم جهانی نگران من توست...
باز هم این شمارۀ بخارا را مانند شمارۀ پیشین با اشک و آه و حسرت خواندیم. به امید روزی که لبخندها در تمام خیابان‌های جهان، به موازات درختان، امتدادی ابدی یابد...

از مدرسۀ متوسطۀ تبریز تا دانشگاه گوتنگن آلمان (دربارۀ دکتر محمدحسن لطفی‌تبریزی)، رحیم رئیس‌نیا: 269
لاجرعه سر کشیدم...(یادداشتی بر گزینۀ رباعی‌های میلاد عرفان‌پور)، بهاءالدین خرمشاهی: 646
مدرسۀ محمدیۀ تبریز و تدریس مشروطه، رحیم رئیس‌نیا: 310
جدال شاعر ملی و ملک‌الشعرا، سعید پورعظیمی: 123
جوایز ادبی کشور فرانسه، گلنار گلناریان: 626
یادداشت‌های شانگهای (3)، حسن ذوالفقاری: 606
داستان داستان(20)، حسن میرعابدینی: 98

این دو رباعی را هم از این شماره انتخاب کردم:

پرسید از من رهگذر: آتش داری؟
گفتم دلم آتش است، آری، آری
آن‌گونه که تا روز ابد می‌سوزی
از آن سر سوزنی اگر برداری
**
بسیار امید مرده در مردابش
تب دارد و هیچکس ندارد تابش
آن خرده گشایشی که دارد دنیا
خمیازۀ بخت ماست قبل از خوابش (میلاد عرفان‌پور)

1401/07/02

[Ali Niazi · Rating 5 out of 5]

هر شماره بخارا يك دايره المعارف است

[Sina Tahmasbi · Rating 3 out of 5]

۲۰/۱۱/۱۴۰۱
۱۴:۰۰

مقالات مورد علاقه ی من از این جلد:

چشمه٫دریای چیچست و اسطوره های مربوط به آن /ژاله آموزگار
مرین را بر و بوم ایران بهاست/دکتر انوری
نظر فردوسی راجع به گوشت خوار شدن انسان /نصرالله پور جوادی
جدال شاعر ملی و ملک الشعرا / سعید پورعظیمی
توفیق ادب و یاد شمس/ مجید سلیمانی
در متن و حاشیه فرهنگ / عبدالحسین آذرنگ
پرسه در آثار استاد محمد ابراهیم باستانی پاریزی / رسول رئیس جعفری
نامه نگاری های دوسنت اگزوپری و همسرش کنسوئلو / صدف محسنی
ریحان یا ترتیزک/ شهلا حائری
دیگر از ادبیات نمینویسم / کورنلیا واگرهوف

[Zahra · Rating 5 out of 5]

به قول شاعر:باید اول به تو گفتن که چنین خوب چرایی😍😍😍😍مقاله نظر فردوسی درباره گوشتخوار شدن انسان، خیلی خوب بود.

[میثم موسوی نسیم‌آبادی]

دکتر سعید پورعظیمی در مقالۀ خواندنی «جدال شاعرِ ملی و مَلِک‌الشعرا» متذکّر شده است که می‌توان گفت سراسر عمر عارف قزوینی به جدال با خویش و دیگران گذشت و یکی از آن‌کسان که خصومت‌های عارف و او به دیر انجامید، مَلِک‌الشعرای بهار بود. مجادلات آن دو هم انگیزه‌های شخصی داشت و هم از اختلافات در سلوک و مواضع سیاسی مایه می‌گرفت. ازجمله مجادلات محمدتقی بهار و عارف قزوینی، یکی مخالفت بهار با سید ضیاءالدین طباطبایی و کابینۀ او بود که عارف از بُن دندان خواهانش بود و پس از خروج سید ضیاء از ایران با تصنیف «ای دست حق پشت و پناهت بازآ» خواستار بازگشت او به کشور شد. و دیگری دوستی بهار با سید حسن مدرس و وثوق‌الدوله و قوام‌السلطنه بود که عارف از آن‌ها متنفر بود (پورعظیمی، ۱۴۰۱: ۱۲۴-۱۳۴).

عارف قزوینی طی یک مثنوی، که آن را در روزنامۀ شفق سرخ به چاپ رساند، بهار را، که گاه شعرهایی در هجو و مخالفت با او می‌سرود و او و میرزاده عشقی را در گروه شاعرانِ عوام جای می‌داد (همان: ۱۲۴)، خبیث‌طینت، وجدان‌کُش، خرِ عاریت‌پوش، سیه‌کاسه، دامن‌آلوده، فرومایه، حقه‌باز، ناجنس، چاپلوس، ناپاک، دموکراتِ پستِ دله، بی‌آبرو، اسباب قتل میرزاده عشقی، عقیده‌فروش، موش کور، خفاش، شعرفروش، بی‌پدر و مادر، حرامزاده، منفعت‌طلب، خائن، دیوانه و دزد و غارتگر نثر و نظم خواند (همان: ۱۴۲) و مثل احمد کسروی او را به دزدیدن دیوان بهار شیروانی متهم کرد (همان: ۱۴۶-۱۴۸).

البته ناگفته نماند که عارف قزوینی و ملک‌الشعرای بهار ابتدا دو دوست صمیمی بودند و تصانیف مشترکی نیز مانند تصنیف تاج‌گذاری را - به مناسبت نخستین سالگرد تاج‌گذاری احمدشاه - سرودند. هرچند در ادامه عارف این قبیل تصنیف‌های مشترک را، که تعداد آن برای ما نامعلوم و نامشخّص است، تصنیف‌هایی حرامزاده خواند و از قبول این تصانیف به نام خود سر باز زد و در باب تصنیف یادشده نوشت:

بااین‌که اغلب مردم این تصنیف [تاج‌گذاری] را از من می‌دانند، من آن را در جزو تصنیف‌های خود ننوشتم (همان: ۱۲۴-۱۲۶).

از دیگر نکات مهمّ ذکر شده در این مقاله، اشاره به ترجیع تصنیفی است که شاعر آن نامشخّص است. دربارۀ ترجیعِ «چه کج رفتاری ‌ای چرخ، چه بدکرداری ‌ای چرخ، سر کین داری ‌ای چرخ، نه دین داری نه آیین داری (نه آیین داری) ای چرخ»، که هم در معروف‌ترین تصنیف عارف قزوینی یعنی «از خون جوانان وطن لاله دمیده» و هم در تصنیف ملک‌الشعرای بهار با نام «دردا که ندیدیم وصالِ رخِ دلدار» آمده است، می‌توان احتمال داد که این ترجیع نیز نتیجۀ روزهای همکاری دو شاعر بوده است یا سرودۀ عارف بوده و ملک‌الشعرای بهار در تصنیف خود از آن استفاده کرده است و یا عارف قزوینی در تصنیف خویش از این سرودۀ بهار بهره برده است (همان: ۱۲۶-۱۲۷).

برخی از تصنیف‌های ملک‌الشعرای بهار را نیز به اشتباه به عارف قزوینی نسبت داده‌اند. بهار در زمان حیات عارف، در ۲۲ مهر سال ۱۳۰۷ در روزنامۀ ایران، اذعان کرده است:

از عموم خوانندگان محترم تمنا دارم از خواندن تصانیفِ موسیقی قدیم و جدید اینجانب در صفحات گرامافون بدون اجازۀ کتبی و گرفتن صورت صحیح بی‌غلط خودداری کنند... و برای استحضار ذیلاً صورتی از آن جمله ذکر می‌شود که اشتباه و غفلتی روی ندهد: بهار دلکش، باد صبا بر گل گذر کن، ای شهنشه، ای شکسته‌دل، نهاده کشور دل‌باز رو به‌ویرانی، گر رقیب آید، ایران هنگام کار، ز من نگارم، پرده ز رخ برافکن، سرود پهلوی، عروس گل، مرغ سحر و غیره (همان: ۱۳۱-۱۳۲).

این نوشتۀ بهار دو نکته را ثابت می‌کند: نخست این‌که تصنیف «باد صبا بر گل گذر کن»، که در دیوان عارف آمده از عارف قزوینی نیست و به درستی در دیوان ملک‌الشعرای بهار ذکر شده است. و دوم این‌که تصنیف «بهار دلکش»، که محمدرضا شجریان آن را به نام عارف قزوینی خواند، از ملک‌الشعرای بهار است و مهرداد بهار، برخلاف چاپ سال‌های ۱۳۳۶ و ۱۳۴۴ و ۱۳۵۴، آن را در سال ۱۳۶۸ در دیوان پدرش به طبع رساند (همان: ۱۲۷-۱۳۲). تصنیفی که دیوان ملک‌الشعرای بهار فاقد بندهای پنجم و ششمِ ذکر شده در دیوان عارف قزوینی است. لذا این دو بند، سرودۀ عارف و یا شخص دیگری است (همان: ۱۳۲-۱۳۳).

منبع:

_ پورعظیمی، سعید، ۱۴۰۱، «جدال شاعر ملی و ملک‌الشعرا»، بخارا، شماره ۱۵۱.

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

" مجلهٔ بخارا، دوماهنامه‌ای فرهنگی و هنری به مدیر مسئولی و سردبیری علی دهباشی است که در آن مقالات، نقدها و خبرهای مربوط به ایران‌شناسی، ادبیات و هنر ایران و جهان منتشر می‌شود. انتشار بخارا از مرداد و شهریور ۱۳۷۷ آغاز شده‌است. مدیر مسئول، صاحب امتیاز و سردبیر آن علی دهباشی است که پیشتر سردبیر مجلهٔ کِلک به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی کسری حاج سیدجوادی تا ۹۴ شماره بود. در بخارا ویژه‌نامه‌هایی دربارهٔ نویسندگان بزرگ جهان منتشر شده‌ است که می‌توان از ویژه‌نامه‌های رابیندرانات تاگور، گونتر گراس، اوسیپ ماندلشتام، پتر هانتکه، امبرتو اکو، هانا آرنت، هوشنگ ابتهاج، ویرجینیا وولف، بهرام بیضایی، محمّدعلی موحّد و ... نام برد. "