مینیاتور ایرانی، رنگ‌های نور: آینه و باغ

by یوسف اسحاق‌پور, Youssef Ishaghpour, جمشید ارجمند

کتاب حاضر، رساله‌ای فشرده اما فلسفی در باب مینیاتور، از مهم‌ترین هنرهای ملی ایران، به قلم یکی از متفکران ایرانی مقیم فرانسه است. این کتاب تلاشی برای خوانش هم‌زمان تاریخی- زیبایی‌شناختی از مینیاتور و تبیین تفاوت‌ها و تمایزهای آن از فرمِ نقاشی غربی از یکسو و مینیاتورهای چینی از سوی دیگر است. آنچه این کتاب را از انبوه پژوهش‌های موجود در باب مینیاتور ایرانی متمایز می‌کند نگاه انتقادی او به تاریخی است که مینیاتور در ذیل آن زاده شده، پرورش‌یافته و به کمال رسیده است.

72 pages, Paperback

First published January 1, 2000

Reviews

[Mohammad Ali Shamekhi · Rating 3 out of 5]

کتابی است مختصر پیرامون خصیصه ی مینیاتور ایرانی. اسحاق پور در این کتاب کوشیده این خصیصه رو با این ویژگی ها بیان کنه: عدم تعلق به ماده و معنا، حیث تزئینی، استفاده ی وافر و متنوع و درخشان از رنگ، و نمایش امر مینوی. اسحاق پور مینیاتور ایرانی رو تلفیقی از میراث پیش از اسلامیِ توجه به طبیعت و تعالی جویی الاهیاتی اسلامی می دونه. اما به هر حال اون چیزی که برجسته است در حرفای اسحاق پور لحاظ کردن مینیاتور همچون یک هنر اصیله - یعنی ارجاعی به جهان واقعی یا به معانی و باورها نداره؛ زیبایی برای صرف زیبایی

این کتاب بعد از موراندی: نور و خاطره دومین کتابیه که از اسحاق پور می خونم. این کتاب نسبت به اون یکی بسیار روشن تر و واضح تر بود اما همچنان بخش های آزاردهنده درش هست - امان از غموض الکی نوشتار باپرستیژ برخی فرانسوی زبان ها! متاسفانه متن اصلی رو پیدا نکردم که مقایسه ای بکنم یا کمکی ازش بگیرم

[Mana Ravanbod · Rating 4 out of 5]

کتاب پیشتر از نشر فرزان و حالا از نشر تازه ای به اسم دمان منتشر شده. هر چاپ مزیت‌هایی دارد و معایبی. اما در کنه حرف اسحاق‌پور و فهم ایده خللی ایجاد نمی‌کنند. ترجمه‌ی خوبی هم دارد.
ایده‌ی اصلی اسحاق‌پور این است که می‌خواهد بدون قیاس و تکیه بر وجوه تمایز نگارگری ایرانی در نسبت با نقاشی مدرن یا پسارنسانس غربی ببیند چه وجوهی از این نگارگری هست که می‌تواند وجه ممیز و تشخص‌بخش آن باشد و یک ربطی هم به جهان فکری-فرهنگی یا آگاهی ملی ایرانی داشته باشد. تأکیدی که بر گذر از جهان مادی و تکیه بر نور دارد به نظرم وجه اصلی‌ست. بقیه‌ی چیزها در این جا گرد هم می آیند. اما اگر یک و فقط یک نقطه ضعف برای این کتاب بخواهم بر بشمرم این است که کتاب‌های اینچنینی یعنی کتابها یا رسالاتی که «نظر» می‌دهند یعنی تئوری‌ای برای معماری یا نقاشی یا هر هنر تجسمی ارائه می‌دهند یا به کتبی دیگر ارجاع می‌دهند یا خود دست به کار تحلیل جزئی‌نگر آثار می شوند. یعنی چند نگاره را در طول تاریخ تحلیل می‌کنند و آنقدر از جزییات فرا می‌آیند که حرف جای تردید ندارد. این وجه در نظریات راجع به مینیاتور ایرانی ناقص است. حرف به نظر درست می‌آید ولی خب.

[Babak Jalilvand · Rating 5 out of 5]

يوسف اسحاقپور متفكر و نويسنده فرانسوی ايرانيتبار است.
اسحاقپور در زمینه سینما، نقاشي، فلسفه و ادبیات کتابهای متعددی به زبان فرانسه تألیف کرده
که برخي از آنها به فارسي ترجمه شدهاند. او سالها در دانشگاه رنه دکارت پاريس تدريس کرد و
نام نخستین کتابي است » بر مزار صادق هدايت « . با لوسین گلدمن، متفكر فرانسوی، همكاری داشت
که از اسحاقپور به زبان فارسي ترجمه شد. اين کتاب تفسیری نو از بوف کور هدايت است. از
است که در ۳ مجلد به » اورسون ولز، سینماگر « جمله آثار مهم اسحاقپور در حوزه سینما، کتاب
چاپ رسیده است. در زمینه سینمای ايران نیز کتابي درباره عباس کیارستمي نوشته است.
مینیاتور « اسحاقپور درباره نقاشي نیز آثاری به چاپ رسانده که از آن جمله ميتوان به کتاب
اشاره کرد. او در اين رساله فشرده ميکوشد تا علاوهبر بیان » ايراني: رنگهای نور، آينه و باغ
ويژگيهای هنری، زيباشناختي و تاريخي مینیاتور ايراني، قرابتهای اين هنر ايراني را با هنر
چیني، عربي و غربي نشان دهد. حدود دو دهه پیش اين کتاب به قلم جمشید ارجمند )نشر فرزان
روز( به فارسي ترجمه شد اما تا مدتها ناياب بود. به تازگي اين کتاب در نشر دمان تجديدچاپ
شده است
متن بالا از گروه اندیشه است.