İçtihad Kapısı İslam Dünyasının Süren Ortaçağı

by Merdan Yanardağ

Bu kitap, Batı kültür havzasında yaşayan toplumların, Ortaçağı aşıp, akıl ve bilim çağını yakalamalarına karşın, İslam dünyasının bunu neden başaramadığının hikâyesidir. (Tanıtım yazısından)

366 pages, Paperback

Published April 1, 2022

Reviews

[Fatma · Rating 4 out of 5]

Cok sik tekrar var, daha akici olabilirdi. Din, devlet ve toplum Islam cografyasinda en onemli sorun ve bunu gunumuze kadar cok iyi orneklerle anlatmis

[Aykut Karabay · Rating 5 out of 5]

Merdan yanardağ aynı zamanda doktora tezi olan bu kitabında, islam dünyasının bir türlü gelişememesinin, ilerleyememesinin, aydınlanma yaşayamamasının, terör, şiddet
ve cehalet sarmalından çıkamamasının tarihsel nedenlerini anlatmış. Günümüzde Arap yarımadası, Ortadoğu ve ülkemizin hala içinden çıkamadığı sorunların kaynaklarını bir bir ortaya çıkarmış. Bu nedenle son derece önemli bir kitap olduğunu düşünüyorum.

Kitaba göre “İçtihad kapısı” (“akıl kapısı” veya “akıl yolu”) nun kilitlenmesi iki yolla yapılıyor:

1) İnsan aklının gerçeği bulma ve gerçeğin bilgisine ulaşma yeteneğinin sınırlı olduğunu kabul etmek.

2) Gerçeğin bilinemez olduğunun kabulü ya da insan aklı ve bilimin gerçeği tam olarak bilemeyeceği şeklindeki dogmanın egemenliği. Bir başka değişle, “akıl zaten bilemez” , ya da “ortada zaten bilinmesi gereken bir şey yoktur” tutumu inanışı.

Yazar bu iki kabulün Müslüman aklını kapatan kutsal kabuller olduğu tespitini yapıyor. Aynı zamanda Sünni İslam’daki Eş’ari okulunda bu her iki anlayışın yerleşip kalıcı hale getirildiğini belirtiyor. En önemlisi insan aklıyla - tanrı arasında bir uçumun oluştuğunu, Sünni İslam’ın en büyük dramının kaynağının bu kopuş olduğunu belirtiyor.

Müslüman aklın kapanması ya da kapatılmasının , modern dünyada İslamcı terörizm krizinin de nedeni olduğunu, dolayısıyla İslam dünyasında demokratik ve anayasal rejimler kurulmasının önündeki en büyük engelin de bu durumun oluşturduğunu vurguluyor. Bütün bu geri kalmışlık ve akıl dışı ilkelliklerin nedeni olarak müslüman aklının kapanmasını gösteriyor.

İslam dünyasının en büyük problemlerinden bir diğerinin; geri kalma nedenlerini, dinden
uzaklaşmanın sonucu olarak görmeleri, çözüm olarak ise daha çok İslam’a sarılmaya önermeleri olduğunu belirtiyor. Sorunun temelini kavramaktan uzak bu yaklaşım Müslüman ülkeleri, toplumları bir açmaza sokuyor.

Arap-İslam dünyasının ve ülkemizin geri kalmışlık nedenlerini tarihten en önemli kırılma noktaları eşliğinde ortaya seren bu kitabı (ve doktora tezini ) çok önemli buluyorum. Aydınlanmaya, bilime, Laikliğe inanan herkesin okumasını tavsiye ediyorum.

[Oz. · Rating 3 out of 5]

İslam dünyasının neden aydınlanma yaşayamadığını daha çok Büyük Selçuklu Devletinin Nizamülmülk ve İmam Gazali işbirliğiyle Sünni İslam'ı devlet yönetiminde merkeze alarak ve İslamın akılcılıktan uzaklaştırılması, bunun da ileriki dönemlerde İslam toplumlarında benimsenmesi ekseninde açıklayan bir kitap.

Çok fazla tekrar var. Yer yer gereksiz ansiklopedik bilgiler içeriyor. Bir de kitabın sonlarında Orta Asya'daki İslam anlayışına deginilirken 2004 yılı verileri kullanılmış (kitap 2022). Dagilmanın hemen sonrasına tekabül eden 2004 ile 2020'lerdeki durum birbirinden farklı. Bu nedenlerle 4 değil 3 yıldız verdim.

[Şebnem Cansun · Rating 4 out of 5]

Araştırmacının detaylı bir çalışma yapmış olduğu belli. Yalnız okuyucu açısından, özellikle teorik kısımda, aşırı bilgi içeriyor. O nedenle de yavaş ilerlenebiliniyor. Çalışma boyunca altı çizilen ana iddia, içtihad kapısının kapanmasına İbn Rüşd'den ziyade Gazali'nin fikirlerinin sahiplenilmiş olmasının büyük etkisi olduğu şeklinde. Kaynakçada "Tezler" alt başlığındaki eserlerin yazarlarının önce isim, sonra soyisimlerinin, ancak kaynakçanın geri kalanındaki eserlerin yazarlarının önce soyisim, sonra isimlerinin belirtilmiş olması dikkatimi çekti.

[Mehmet Sertgil · Rating 3 out of 5]

İçerik enteresan ve güzel ancak yazılı anlatımı çok kötü. Paragraflar aşırı zorlama ve soyut anlatımlarla dolu. Çok sık tekrar var. 8-10 kere aynı cümlenin tekrarlandığına tanık olmak hayret verici.
Merdan Yanardağ’ın entellektüel birikimine bir şey demek haksızlık olur ama yazarlık veya bildiğini kelimelere dökebilmek başka bir şey. Bir de sosyalist görüşlerini ve iddialarını konuya alakası yerlerde aralara eklemesi bence yersiz olmuş.

[Ihsan Köksal · Rating 4 out of 5]

Siyasetname ve "Prince" karşılaştırması ince bir buluş.Yer,yer tekrarlara rağmen emek verilmiş,uğraşılmış ve toparlayıcı bir doktora tezi.....

[A. Sacit · Rating 4 out of 5]

Bu kitap İslam ülkelerinin geri kalma nedenlerini Büyük Selçuklu dőnemine kadar inerek irdeliyor ve inandırıcı bir şekilde açıklıyor. Herkesin okuması gereken degerli bir çalışma.

[Eray Engin · Rating 2 out of 5]

Çok fazla tekrar içeriyor, veya aynı konuları çok benzer şekilde irdeliyor.