Έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για τους τσιγγάνους. Βιβλία που προσεγγίζουν τη ζωή τους κοινωνικά, πολιτικά, πολιτισμικά. Οι τσιγγάνοι είναι η μοναδική εθνοτική φυλή της Θεσσαλονίκης για την οποία δεν υπάρχουν μελέτες, ιστορική καταγραφή, βιβλιογραφία. Η ζωή μου όχι δίπλα, αλλά μαζί τους με έκανε να γνωρίσω τα ήθη, τα έθιμα, τους θρύλους, τις παραδόσεις και να ακούσω εκείνες τις μοναδικές ιστορίες που μουρμουρίζουν οι γιαγιάδες και οι παππούδες για το παρελθόν τους. Στόχος μου ήταν να καταγράψω τη ζωή των Ρομά του Δενδροποτάμου και της Θεσσαλονίκης για να διασωθεί η ιστορία ενός λαού που ενώ συνυπάρχει δίπλα μας εδώ και δεκάδες χρόνια μας είναι εντελώς άγνωστος. Είναι καιρός να κατανοήσουμε καλύτερα έναν λαό που ενώ τον ακολουθούν αιώνες τώρα προκαταλήψεις, στερεότυπα και αρνητικές αφηγήσεις, κουβαλάει μέσα από τις περιπλανήσεις του, όλους τους πολιτισμούς από τους οποίους πέρασε επηρεάζοντάς τους.
Πώς μπορείς να μάθεις για ένα βιβλίο; Περπατάς καλοκαίρι με σαράντα βαθμούς και συζητάς για το πώς η λέξη τσιγγάνος έχει αρνητική χροιά εδώ, ενώ στο εξωτερικό ουδέτερη (οι Gipsy Kings που ακούγονταν από ένα μπαλκόνι φταίνε). Πέφτεις κυριολεκτικά πάνω στη βιτρίνα βιβλιοπωλείου της συμπρωτεύουσας, γιατί ένα εξώφυλλο σου Κεντρί-ζει (wink wink) το ενδιαφέρον (ναι, μαύρη μαυρίλα πλάκωσε) , το σημειώνεις, το παραγγέλνεις, το διαβάζεις μετά από κάτι μήνες.
Το βιβλίο μιλάει για αυτούς τους ανθρώπους που η κοινωνία φροντίζει να τους απομονώνει (μεταφορικά και κυριολεκτικά) και να τους συνδυάζει με αρνητικές, ή και παραβατικές, συμπεριφορές που περιμένεις ότι θα έχουν. Και τελικά αυτοί οι άνθρωποι όντως συμπεριφέρονται πολλές φορές με αυτόν τον τρόπο που περιμένει η κοινωνία -και όχι όπως πραγματικά θα ήθελαν. Α, η κοινωνία είμαστε εμείς 🙋, ας μην βάζω γ' πρόσωπο.
Περί τσιγγάνων λόγος (Ρομά, για να είμαστε και politically correct), σε μια περιοχή, τον Δενδροπόταμο, που είναι πολύ έντονη η παρουσία τους. Ένα τμήμα της ιστορίας που γεννά αρνητικά συναισθήματα εδώ, σε αντίθεση με το εξωτερικό που είναι σαφώς πιο ουδέτερα, που δεν το βλέπουμε ως τμήμα της ιστορίας (μας) και προφανώς δεν μιλάμε για αυτό.
Πολύ καλή δουλειά, βιωματική, πολλοί έξτρα πόντοι για την αναφορά στα έθιμα αυτών των ανθρώπων, που δεν είναι και τόσο διαφορετικά από τα δικά μας όσο μπορεί να φαντάζεσαι. Άλλοι έξτρα πόντοι για την αναφορά στον Μπρέγκοβιτς. Άλλοι τόσοι έξτρα πόντοι για τον Τσιτιρίδη που προσπαθεί, με τον τρόπο του, να συμβάλλει στον αγώνα για μια λίιιγο πιο ανοιχτή και συμπεριληπτική κοινωνία.
Υγ.: Οι τσιγγάνικοι γάμοι είναι *πραγματική* εμπειρία.