კოკა ქამუშაძის სადებიუტო რომანი „ბალა(ნ)და“ თანამედროვე საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე დახურული სისტემის – ციხის – კარს გვიღებს. მთავარი გმირი არაფრით გამორჩეული თბილისელი ბიჭი ლევან კაკაბაძეა, რომელიც სრულიად მოულოდნელად აღმოჩნდება ამ ბნელ, მისთვის უცხო და საშიშროებით მოცულ გარემოში და თანდათან გაიგებს, როგორია 15 კაცთან ერთად პატარა ოთახში ცხოვრება და იქ შინაგანი თავისუფლების პოვნა; მკითხველი კი მიხვდება, რომ ყველაფერი, რაც ციხის ცხოვრებაზე გაუგია, არაფერია იმასთან შედარებით, რაც იქ რეალურად ხდება. ეს სამყარო ბევრად უფრო საზარელია, ვიდრე მისი აღქმა ჩვენს წარმოსახვას შეუძლია.
ავტორი მსუბუქად, იუმორით გვიყვება ძნელი ადამიანური ამბების შესახებ და მიუხედავად ამ ისტორიების სიმძიმისა, იმედის ნაპერწკალს არასდროს კარგავს.
კოკა ქამუშაძე განათლებით ბიზნესის ადმინისტრირების სპეციალისტია და ამჟამად „თიბისი ჯგუფში“ მუშაობს. ამავდროულად, კითხულობს ლექციებს საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტში და ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში მარკეტინგის მიმართულებით.
თეთრი ბაირაღებია ოცდამეერთე საუკუნეში - რეალურ მოვლენაზე დაფუძნებული პრეისტორიის, ფაბულის, სტილისა თუ განწყობის მხრივ. ციხის ამბები მსუბუქად და ხშირ შემთხვევაში, სახალისოდაა მოყოლილი, რამდენადაც შეიძლება, რომ ეს ორი სიტყვა "იმცხრაწლის" პენიტენციურ სისტემას ერგებოდეს. მთლიანობაში იმგვარ შთაბეჭდილებასაც ტოვებს, ჯერ ცალკეულ პოსტებად რომ ქვეყნდება ამბები პერიოდულ გამოცემებში და შემდეგ ერთიანად წიგნის გამოცემას გადაწყვეტენ, თუმცა ეს ამბის რომანად აღქმას ხელს მაინცდამაინც არ უშლის.
ზოგადად კი კარგი ბალანდა გამოვიდა. შესაძლოა, ალაგ-ალაგ ცოტა გადამლაშებულია, ალაგ-ალაგ კი პირიქით - მარილი აკლია, მაგრამ ვინაიდან მარილი გემოვნებითაა (და, ალბათ, არც იდეალურად მომზადებული ბალანდა არსებობს სადმე), ამ "ალაგ-ალაგის" შეფასება მაინც ინდივიდუალური და სუბიექტურია.
"მიდიოდა და მიჰქონდა მთელი ქვეყნის ჭუჭყი და ნაღველი, მძღნერი და დარდი, ტკივილი და სიყვარული, მოგონება და იმედი, საიდუმლო და შიში. მიჰქონდა ლევანიკოს ისტორიაც, სამ საათში მოყოლილი და ჩატეული სამი უგრძესი წელი, როგორც ძლივს დასრულებული, უსასრულო ღამის კოშმარი".
არ ვიცი რატომ, მაგრამ მთელს წიგნს ზუმბას "ვაშლის გამყიდველოს" მელოდია აქვს და ზუსტად ეგეთი განსხვავებული ემოციები მოაქვს, როგორც სინამდვილეში "მაშინდელ" პენიტენციურ სისტემას ჩემთვის.
კარგია, მაგრამ ალბათ არა საუკუეთესო, რაც ციხეზე, სვიდანიებზე და სისტემურ ჭაობზე დაწერილა. მაგრამ ღირდა - სპექტაკლად წასული სასამართლოს, წიგნის ფლეილისტის და ქრთამზე დაჭერის ხელოვნების უკეთ გაცნობის გამოც.
"როგორც ერთი წვეროსანი ინგლისელი ჯენტლმენი იტყოდა: გადარჩება არა ყველაზე ჭკვიანი ან ძლიერი, არამედ ის, ვისაც ყველაზე უკეთ შეუძლია ადაპტირება".
წიგნის თემა მთლიანად ციხე და ციხის ცხოვრებაა. ბევრი მომენტი გაგაცინებთ, ბევრიც გულს ჩაგწვავთ. მხოლოდ ციხეზე არაა, დღევანდელი ქართული რეალობაცაა - ქართული ჯიგრული პონტები და საკუთარი ადგილის მოსაპოვებლად "ჩალიჩები".
თანამედროვე წიგნებს შორის ამას აუცილებლად გამოვარჩევ. უსამართლოდ დაჭერილი პატიმრის ოჯახის ემოციური ნახატიც უჩვეულოდ გასაგებია და არა მხოლოდ პატიმრის მიმართ, არამედ მის ირგვლივ მყოფების მიმართაც კი, კითხვის დროს ემპათიის სურვილი გამიჩინა. პს. The Who-ს who are you ეპიზოდი წიგნს საუკეთესო ნაწილია
“სიმღერას რომ მორჩა, თვალები გაახილა და კოცონთან მდგარი თავისი საყვარელი ცოლი დაინახა. უეცრად ელდა ეცა, ეგონა ოჯახში რაღაც უბედურება დატრიალდა. -აქ რამ მოგიყვანა, ქალაუ. -მონატრებამ, შენი კვნესამე. ქარმა შენი სიმღერები ჩემთან ჩამოიტანა, ღამით მძინარეს ყურში ჩამჩურჩულა და მეც ვეღარ გავუძელ, შენთან წამოველ. -და ბალღები? -დიდედას დავუტოვე და ჭინკა გადიას. მწყემსი წამოხდა და ცოლი გულში ჩაიკრა. ამ ჩახუტების შემდეგ რაც მოხდა, ნაზი ბებოს ისტორიაში გამოტოვებული იყო. ისევე როგორც მე-9 კლასის ანატომიის წიგნში ტოვებდა ხოლმე ბიოლოგიის მასწავლებელი იმ ნაწილს, რომლის ახსნის დღესაც პირველი სექტემბრის მერე მთელი კლასი მოუთმენლად ელოდა.”
This entire review has been hidden because of spoilers.