Talat Paşa: İttihat ve Terakki Tarihi

by Feyziye Özberk

1908’de başlayan köklü siyasal, toplumsal ve ekonomik değişmeler bir devrimdir.
Cumhuriyet, Talât Paşa’nın ve Atatürk’ün bizlere mirasıdır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli, Talât Paşa’nın önderliğinde İttihatçılar yani Jön Türkler tarafından atılmış; bina yine bir Jön Türk olan Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde Kemalistlerce tamamlanmıştır. Bu tarihi sürece damgasını vuran en önemli iki ad: Talât Paşa ve Atatürk’tür. Mustafa Kemal Atatürk bu temel tarihi gerçeği bir cümleyle belirtiyor: “Eğer Meşrutiyetler olmasa idi, Cumhuriyet olamazdı.”

Talât Paşa bir örgüt ustasıdır. İttihat ve Terakki’nin beynidir. Simgesidir. Daha doğrusu her şeyidir. Talât Paşa, devrimci bir siyasi örgütü oluşturan, yöneten, geliştiren ve iktidar yolunu açan liderdir. Oluşturduğu örgütlenmeyle Milli Mücadele’ye yaygın bir destek sağlamış, dayanak olmuştur. Milli Mücadele’nin kadrolarının önemli bir kesimi Talât Paşa’yla omuz omuza mücadele etmiş, o ateş içinde pişmişlerdir.

421 pages, Paperback

Published January 1, 2021

Reviews

[Erkul Erdem · Rating 4 out of 5]

Türk Cumhuriyetini daha iyi anlamak İçin meşrûtiyet tecrübesini okumak gerekli

To understand Turkish Rebublic much better ,we have to read constitutional monarchy experience

Per capire Rebublica Turchi molto bene ,noi deviamo leggere monarchia costituzionale esperienza

[B · Rating 3 out of 5]

Kitabin ana savı, ittihat ve terakki partisinin günümüz Türkiye’sinin çağdaş Kemalist devrim ve ilkelerinin temelini attığı (ordunun nizami, milli şuur, tebaadan çok vatandaşlık ve sinirli da olsa demokrasi hareketi, basın özgürlüğü, laiklik, kadın hakları vs) ve bu partinin başındakilerin (Talat Pasa odaklı olarak) 1908-1918 yılları arasında imkânsızlıklara karsı, tükenmiş durumdaki imparatorluğu diriltmek için asil ve neredeyse imkânsız bir ise soyundukları, ve bunu beklenilenden fazla başardıkları.

Kitabi daha fazla beğenmememin sebebi kitaptaki tekrarın bolluğu (günümüz araştırma yazarlarının çoğunun yaptığı bir hata) ve yazarın da şüpheli bulduğu bir başka kitabi birçok yerde kaynak olarak vermesi. Ayriyeten kitabin bir tarihçi değil de kimyagerce yazılmış olması da genel olarak itibarini zedeleyen bir unsur.

[Cem Unlu · Rating 4 out of 5]

Paşa'yı İttihat Terakkinini 1908 devrimi akabinde iktidara gelişinden Harp sonucu dağılışına kadar bir bütün içerisinde incelemesi açısından bence kıymetli bir derleme olmuş. Yazarın şahsi değerlendirmeleri ve çıkarımlarından daha çok kaynak zenginliği ile spesifik konularda yaptığı alıntılar eseri önemli bir hale getirmiş. Elbette üstat Tunaya, Özdemir, Aydemir gibi tahliller beklemek doğru olmaz ama emek verilen kıymetli bir çalışma olduğu gerçeği de yadsınamaz.
Derleme bir kaynak olması bakımından tavsiye ederim, bir de yakın tarihimize ilişkin önemli bir dönemi son derece güzel bağlantılarla anlattığından bence derleme bir kaynak olarak son derece kıymetli.
İyi okumalar