Yoldaki Gölge

by აკა მორჩილაძე, Harun Çimke (Translator)

Aka Morçiladze Yoldaki Gölge’de Gürcistan’ın Sovyetler Birliği yıllarını farklı, kendine has, ama her halükârda edebî ve eğlenceli bir yaklaşımla ele alıyor. Stalin devrinden 1990’lara kadar Sovyet Gürcistanı’ndan manzaralar akarken biz okurlar da gölgede kalmış hayatlara, gizli hikâyelere, gözden kaçanlara, kısacası bütün bir çağa tanıklık ediyoruz. Filmlerden yeme içme alışkanlıklarına kadar her şeyin demirperde yönetimi güdümünde belirlendiği bir coğrafyada toplum korkunun ve fakirliğin içerisine hapsediliyor. Onlar için eğlence bile bürokratik bir zorunluluk.

“Kısacası, kuralları herkes biliyordu.”

208 pages, Paperback

First published January 1, 2014

About the author

აკა მორჩილაძე დაიბადა 1966, წელს თბილისში. 1998 წლიდან დღემდე "ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის" მიერ მისი ოცი რომანი და მოთხრობების ორი კრებულია გამოცემული. მიღებული აქვს არაერთი ლიტერატურული პრემია. მისი ნაწარმოებების მიხედვით რამდენიმე ფილმი და სპექტაკლია გადაღებული და დადგმული. რომანი "სანტა ესპერანსა" გამოცემულია გერმანულ ენაზე პრესტიჟული გერმანული გამომცემლობის მიერ. ამჟამად ცხოვრობს და მუშაობს ლონდონში.

Born in 1966 in Tbilisi, is arguably the most outstanding, recognized and talented contemporary Georgian author of literary fiction. He studied and later taught Georgian History at Tbilisi State University; worked as a sports journalist in a sports daily newspaper and participated in Literature Express within Europe in 2000. Aka Morchiladze’s twenty novels and three books of short stories have been published by Sulakauri publishing since 1998. In 2005-2006 he was an author and presenter of one of the most interesting TV programs to date concerning literature. Several films and plays have been based on his works. Like Milorad Pavic, his favourite author, Morchiladze believes that a novel does not necessarily need to start at the beginning and proceed in a straight line to the end; instead, he takes Umberto Eco’s theory of the emancipated reader seriously. Currently, he lives and works in London, UK.

LITERARY PRIZES AND AWARDS

Literary award SABA 2012 in category the best novel for Obolé
IliaUni literary prize 2010 for the best novel of the year for Mameluk
Literary award SABA 2008 in category the best novel for Maid in Tiflis
Literary award SABA 2006 in category the best novel for Venera’s Dream
Literary award SABA 2005 in category the best novel for Santa Esperanza
Literary award SABA 2003 in category the best novel for Your Adventure

Reviews

[Salome G. · Rating 3 out of 5]

წიგნი ბევრ რამეზეა,უმეტესად საბჭოთა ამბებზე. ტყეში გავარდნილ ყაჩაღებზე,ქურდული სამყაროს ფენომენზე,სტალინის მრავალფეროვან კიტელებსა და საბჭოთა ფილმებზე,ინდური კინოინდუსტრიის "მარგალიტებზე",თბილისურ ქეიფზე,ვაკე-ვერელობაზე და მოკლედ 90-იანების ჩათვლით ყველაფერზე რაც შეიძლება აქტუალური ყოფილიყო იმ ეპოქისთვის.
წიგნის დასასრულმა ყველაზე მეტად გამაღიმა - "ჯანდაბა ჩემს თავს,რა ფიქრი იყო ესა." :)

[Gia Jgarkava · Rating 3 out of 5]

ეს შეიძლებოდა ძალიან ძალიან კარგი წიგნი ყოფილიყო... მაგრამ არ არის. შეიძლება ჩემი არცთუისე პოზიტიური შთაბეჭდილებები წინასწარგანწყობის ბრალია, რადგან ველოდი რაღაცა ისეთ ისეთ ამებებს, რაც აქამდე არ გამეგო და და ისეთ ანალიზსა და ხედვას, რაც აქამდე არ მომსვლია აზრად. გაცილებით უკეთესს, ვიდრე მაგალითად "გორა მბორგალშია" (ამ შემთხვევაში არა აქვს მნიშვნელობა, რომ ერთი მხატვრული ლიტერატურაა, მეორე კიდე უფრო დოკუმენტური).

მაგრამ მივიღე რა: 5% - საინტერესო იდეები, 45% - "ა, ხო, რაზე ვწერდი?" და 50% - სტალინი, ვაკე-ვერა და თბილისური ბოჰემა - ესეც ზედაპირული, ხშირად განმეორებდი და რბილად რომ ვთქვათ უსაფუძვლო ანალიზი.

თუმცა, სულ არაფერს მაინც ჯობია. ადრე თუ გვიან ასეთი წიგნები მეტი უნდა დაიწროს, და უფრო აქეთა ეპოქებზეც.

[Sandro Mikelashvili · Rating 4 out of 5]

ეს ტექსტი ერთი დიდი ნაფიქრალია.

ბევრი ასეთი დოკუმენტური პროზის ნიმუში უნდა გვქონდეს ქართულ ენაზე და ქართულ რეალობაზე. აკას კი ისტორიკოსობა ძალიან კარგად ეხმარება ე. წ. "ეპოქის სული" შეიგრძნოს და იმდენად უშუალოდ გადმოსცემს, რომ შენც გადაგისვრის უკან, წარსულის იმ დღეებში, როცა სუფრის გაშლა უნივერსიტეტში მოსაწყობად მიღებული იყო, როცა შევარდნაძისთვის მზე ჩრდილოეთიდან ამოდიოდა, როცა გინზბერგი თბილისს სტუმრობდა და როცა გალაკტიონი თბილისის ქუჩებში დასეირნობდა.

[Mikheil Samkharadze · Rating 2 out of 5]

დიდი ბჟუტურია.
მიუხედავად იმისა, რომ აკას წიგნები მომწონს, ასეთი უღიმღამო წიგნი იშვიათად წამიკითხავს. ძალით წავიკითხე მხოლოდ იმიტომ, რომ დაუმთავრებელ წიგნებს არ ვტოვებ :)

[Nato Kontridze · Rating 4 out of 5]

ახლობელი ადამიანი გვერდში, ვინც წარსულ მოგონებებს და ამბებს იხსენებს, მიყვება და მე გარინდებული,მომლოდინე მსმნელი.ზუსტად ასე ვგრძნობ თავს აკას კითხვისას. ყოველჯერზე ასეთი საონტერესოა მისი კითხვა .

[ლექს ძიმისტარიშვილი · Rating 5 out of 5]

დოკუმენტური პროზის ყველა ნიმუში რომ ამ სტილში იწერებოდეს, ყველაფერს წავიკითხავდი, აბსოლუტურად. ჩემზე განათლებული კაცი არ ივლიდა.

წერო ნამდვილი ისტორია ისე, რომ მკითხველი იმ სივრცეში ამყოფო, რაზეც საუბრობ, განსაკუთრებულ ოსტატობას მოითხოვს, რაც აკას ნამდვილად არ აკლია. საუბრის მანერა ისეთი აქვს, რომ სულერთია რას კითხულობ, მაინც მოგწონს, გითრევს, თან ძველქართული ჩახუჭუჭება, თან აქა-იქ ჩაკერებული კუთხურ-დიალექტური სიტყვები, და ამ ყველაფერთან ერთად დოკუმენტური პროზის პოეზიასავით წერა...

იდეალური წიგნი არ არის, ცოტა ძალიან გაიტაცა ავტორი ქურდებისა და ვერა-ვაკის საკითხებმა, უფრო ნაკლებს ვისურვებდი. სხვა მხრივ კი არანაირი პრეტენზია არ მაქვს.


"ვერ შეს­ცვა­ლონ, სხვა იმე­დიც არის, ჯერ კი გუ­ლი უნ­და ვი­პო­ვოთ სად­მე ეშ­მა­კე­ულ ზან­დუ­კებ­ში და შე­ვუ­ბე­როთ სუ­ლი, და­ვი­ნა­ხოთ, რომ ის ან­და­მა­ტი­სა ყო­ფი­ლა. აუცი­ლებ­ლად და­ვი­ნა­ხავთ და იმას ვერ და­მა­ლავს ვერც ხოს­რო მირ­ზას ხა­ლა­თე­ბი, ვერ ჩვე­ნი სო­სოს ლა­გე­რე­ბი და ვერ­ცა კი­დევ უარე­სიც. თო­რემ ასე არ გა­მო­ვი­და, ასე, მი­გა­ქა­ნებს წი­ქა­რა და გზა­დაგ­ზა კი უკე­თეს­სა ყრი და წი­ქა­რაც ხომ მოკ­ვდე­ბა. ჯან­და­ბა ჩემს თავს, რა ფიქ­რი იყო ესა."

[Ekaterine Zamtaradze · Rating 3 out of 5]

ჩემი პირველი აკა მორჩილაძის წიგნი, რომელზეც შთაბეჭდილება მრჩება თითქოს ჩემმა ახლობელმა მომიყვა ყველაფერი იმ ბნელი ეპოქის შესახებ. “ჩრდილი გზაზე” გვიხატავს იმ არც თუ ისე ნაცნობ სიტუაციას, (ჩემი თაობისთვის) და სიბნელეში ჩახჩობილ ახალგაზრდობას.

წიგნი ერთი გრძელი მონაყოლია რომელიც მარტივად იკითხება და სხვანაირ წარმოდგენას გიქმნის საბჭოთა საქართველოზე და მის მომდევარ თაობებზე. აკას მონაყოლი სავსეა ირონიით, მაგრამ ამავდროულად სერიოზულობით.

“ჯანდაბა ჩემ თავს, რა ფიქრი იყო ესა” მართლაც რომ ახლობლის გულწრფელ მონაყოლს გავს, ყველანაირი სიმახინჯითა და ბედნიერებით რაც იყო იმ დროს. რითი ირთობდნენ თავს, რა გახდა მათთვის თავისუფლება, ადამიანის დეჰუმანიზაცია…

3.5/5

[მწვანე კოღო · Rating 3 out of 5]

საკმაოდ საინტერესო ნაფიქრალია - მაინც აკაა.

მაგრამ, ეს წიგნი ჰგავს იმას, თუ როგორ ვყვები ხოლმე ამბებს (ჩემი მეგობრები უკეთ გაიგებენ):

დავიწყებ ხოლმე გარემოს აღწერით

მერე მოქმედ პირებზე გადავდივარ

მერე მავიწყდება რას ვყვებოდი

მერე ვიტყვი 1-2 ხუმრობას (რა თქმა უნდა, არც ისე სასაცილოს)

მერე მახსენდება რას ვამბობდი და ვუბრუნდები ძირითად ხაზს

მერე ვხვდები რომ თუ მოქმედი პირის შესახებ რაღაც ძალიან ძველ ამბავს არ მოვყვები, მსმენელებს გაუჭირდებათ კონტექსტის აღქმა

მერე ვყვები ამ კონტექსტს

ვუბრუნდები ძირითად ხაზს, რაღაც ძალიან არასაჭირო დეტალით, რომელიც მარტო მე შევამჩნიე და ამ შემჩნევით გაოცებული ვარ

ისევ ხუმრობა

ჩემივე ხუმრობაზე სიცილი

ისტორიის დასასრული.

[Lasha Phutkaradze · Rating 5 out of 5]

აკა ყველ��ზე მაგრად მევასება, და ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფიგურაა XXI-საუკუნის საქართველოში. ახლა კი შინაარსზე მოგახსენებთ, აქ ვერ შეხვდებით ისტორიულ ფაქტებს, წყაროებს და ციტატებს. წიგნი ჩრდილში ცხოვრების გზასა და “ჩრდილს იქით გასულ” ამბებს ეძღვნება. აქ რას არ ნახავთ – ჯონი ვაისმიულერის ეშხით ტარზანივით ხეზე შემხტარ ბიჭებს, ახლადგაშენებულ ვაკესა და ვერას, “რამკიან” ქურდებს, “კაი ბიჭებს” და “ჩამშვებებს”, “ცეხავიკებს” (მათ შორის შუა მოსკოვში ჯინსის მკერავს), “გაქანებულ” სტალინისტებს, ჩრდილოვანი ეკონომიკის “ლომებს”, ძველ ფილმებსა და მათ გმირებს, თბილისურ “ატნაშენიებს”, “შესანიშნავი შვიდეულის” ფანებს, უტელევიზორო ცხოვრებას… ლეგენდები და ნამდვილი ამბები საოცრად ცოცხლად წარმოგვიდგენს ეპოქას, რომელიც უკვე შორსაა (საბედნიეროდ) და ამავე დროს ძალიან ახლოსაც (სამწუხაროდ)…

[Tebro Pkhikidze · Rating 3 out of 5]

ჩემთვის აქ არაფერი იყო ახალი, მაგრამ, იმდენად კარგად და ობიექტურად ასახავს საბჭოთა საქართველოს შინაგან სამყაროს, რომ აუცილებლად ვურჩევდი წასაკითხად მათ, ვინც არ მოსწრებია მაგ სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნს, არადა, აინტერესებს-რა ხდებოდა.

[Zaza Abashidze · Rating 5 out of 5]

საბჭოთა დავიწყებული ამბები, რამკიანი ქურდები, განაბები, დავიწყებული "ქალაქური" გამოთქმები და მოკლედ - 90-იანებამდე არსებული ცხოვრების დეტალები გაგახსენდებათ.

[la Maga De Rayuela · Rating 3 out of 5]

ეს იყო ჩემი პირველი შეხება აკას შემოქმედებასთან და რომ არ ვიცოდე, რომ ეს ის აკაა ამ წიგნის შემდეგ, საერთოდ არ წავიკითხავდი მის წიგნებს.

[Gio kikabidze]

ეს წელი პირდაპირ აკათი დაიწყო რაღაცნაირად. ერთი-ორი წიგნი კიდევ მაქვს წასაკითხად გადადებული, მაგრამ სხვა დროს.

[ლიკა მაჭავარიანი · Rating 2 out of 5]

აკას წიგნები ძალიან მიყვარს, მაგრამ ამან გამთანგა. 🤦🏻‍♀️ ვაკეზე ბოდიალი არასდროს არ დამთავრდა. 🤦🏻‍♀️

[Ketevan Kanchashvili · Rating 3 out of 5]

გვერდი არ იყო, რომ ერთხელ მაინც სიტყვა “მოულოდნელი” არ წერებულიყო.

[Nika Makharadze · Rating 4 out of 5]

მე, რომელმაც ბევრი არაფერი არ ვიცი საქართველოს მეოცე საუკუნის ყოფის, ამ წიგნმა ბევრი ახალი რამ მაჩვენა და გამაგებინა. საინტერესო იყო

[Venus · Rating 2 out of 5]

Aslında kitap kendi dilince 3 yıldız eder ama Türkçe baskısı gerçekten okura saygısızlık derecesinde bir özensizlik içeriyor. Öncelikle kitabın kapağında ROMAN yazmışlar ama aslında kitap bir DENEME. :)) Çeviri üstünkörü, editöryal hatalar var vs. Yazarın dili keyifli aslında ama kitapta özensizlikle karşılaşınca insanın tadı kaçıyor. Aka Morçiladze, Gürcü edebiyatında değerli bir isim ve bu deneme kitabında Sovyet dönemindeki Gürcistan'ı anlatıyor ve o dönemi, Gürcü insanının nüktedanlığı ile kaleme almış. Yazarın kitaptan bir cümlesi kitabı özetliyor: "Aslında başka bir şeyden bahsetmek istiyordum ama nedense farkında olmadan çeşitli konulara atlıyorum." Hiç ilgimi çekmeyen bir eşkıyadan uzun uzun bahsetmesi sıktı biraz ama onun dışında gülümseten, kahkaha attıran, ilginç detaylar da var. En sevdiğim kısımlar ise sık sık Nodar Dumbadze ve kitaplarından bahsetmesi, diğer Gürcü yazarların kitaplarına değinmesi vs. Keşke bu kitap, başka bir yayınevi tarafından yeniden ele alınıp basılsa. O zaman keyifli bir okuma olur.

[Ninenda · Rating 4 out of 5]

z