What do you think?
Rate this book
1821 #3
Άγια λευτεριά
Συναγμένοι πίσω απ’ το τείχος, καρτερούν με το όπλο στο χέρι, με την ψυχή στο στόμα. Άντρες και γυναίκες όμοια ντυμένοι με φουστανέλες και σελαχλίκια, τα παιδιά λαιμαριές κρεμασμένες απάνω στα κορμιά τους σαν τάματα σε εικονίσματα, ναρκωμένα απ’ το αφιόνι.
Μόλις το φεγγάρι χάνεται στα διαβατάρικα σύγνεφα, το πρόσταγμα των καπεταναίων ακούγεται σ’ όλη τη φάλαγγα σαν πνιχτικό ψιθύρισμα. Αγωνιστές και γυναικόπαιδα κινούν για τη μεγάλη Έξοδο διαβαίνοντας σιωπηρά την πύλη. Κάποιοι γέρνουν και φιλούν το χιλιοτρυπημένο απ’ τα βόλια τείχος, κάποιοι άλλοι το ανασκαμμένο απ’ τις μπόμπες χώμα. Τα ραίνουν, τα ποτίζουν με τα σεβαστικά τους δάκρυα.
«Αχ Μισολόγγι που σ’ αφήνουμε… Αχ αίματα που σε ποτίσαμε άδικα…»
Στη Χίο, στα Ψαρά, στο Μεσολόγγι… Από ολοκαύτωμα σε ολοκαύτωμα τραβάει ο λαός μας που πολεμάει ν’ αντιγυρίσει τη σκλάβα μοίρα του, ματοβαμμένος μ’ ακόμη ορθός. Συνάμα, πλάι στο λαμπρό μεγαλείο του αγώνα, στέκει η σκοτεινιά της μνησικακίας και της ιδιοτέλειας που φέρνει αδερφοσκοτωμό.
Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γέρο Καψάλης, άγιες ψυχές σε τούτο τον ματωμένο κόσμο, ανασαίνουν με βια κι αγωνίζονται με νύχια και δόντια ν’ ανταμώσουν λευτεριά και λύτρωση.
Σε τούτο ή στον άλλο κόσμο.
Μόλις το φεγγάρι χάνεται στα διαβατάρικα σύγνεφα, το πρόσταγμα των καπεταναίων ακούγεται σ’ όλη τη φάλαγγα σαν πνιχτικό ψιθύρισμα. Αγωνιστές και γυναικόπαιδα κινούν για τη μεγάλη Έξοδο διαβαίνοντας σιωπηρά την πύλη. Κάποιοι γέρνουν και φιλούν το χιλιοτρυπημένο απ’ τα βόλια τείχος, κάποιοι άλλοι το ανασκαμμένο απ’ τις μπόμπες χώμα. Τα ραίνουν, τα ποτίζουν με τα σεβαστικά τους δάκρυα.
«Αχ Μισολόγγι που σ’ αφήνουμε… Αχ αίματα που σε ποτίσαμε άδικα…»
Στη Χίο, στα Ψαρά, στο Μεσολόγγι… Από ολοκαύτωμα σε ολοκαύτωμα τραβάει ο λαός μας που πολεμάει ν’ αντιγυρίσει τη σκλάβα μοίρα του, ματοβαμμένος μ’ ακόμη ορθός. Συνάμα, πλάι στο λαμπρό μεγαλείο του αγώνα, στέκει η σκοτεινιά της μνησικακίας και της ιδιοτέλειας που φέρνει αδερφοσκοτωμό.
Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γέρο Καψάλης, άγιες ψυχές σε τούτο τον ματωμένο κόσμο, ανασαίνουν με βια κι αγωνίζονται με νύχια και δόντια ν’ ανταμώσουν λευτεριά και λύτρωση.
Σε τούτο ή στον άλλο κόσμο.
616 pages, Paperback
First published December 9, 2021
4 people are currently reading
56 people want to read
About the author
Θοδωρής Παπαθεοδώρου
27 books75 followersΟ Θοδωρής Παπαθεοδώρου γεννήθηκε στα Δίκαια του Έβρου και κατοικεί στην Αθήνα. Έχει δημοσιεύσει δεκαέξι μυθιστορήματα ενηλίκων, τέσσερα μυθιστορήματα για παιδιά και δύο βιβλία για παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας, ενώ έχει συμμετάσχει σε τρεις συλλογές διηγημάτων.
Ασχολείται επίσης με τη συγγραφή σεναρίων και θεατρικών έργων. Το μυθιστόρημά του Το αστρολούλουδο του Βοσπόρου τιμήθηκε με το Βραβείο Καλύτερου Έργου Μνήμης 2003-2004 στο πλαίσιο του 20ού Πανελλήνιου Συμποσίου Ποίησης και Πεζογραφίας. Επίσης, το μυθιστόρημα Οι κόρες της λησμονιάς ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών – ΕΚΕΒΙ 2010, ενώ το Οι καιροί της μνήμης υποψήφιο για το ίδιο βραβείο το 2012, όπου και κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις ψήφους των αναγνωστών και των Λεσχών Ανάγνωσης.
Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου έχει γράψει και τα πολιτικά θρίλερ Sφαγείο Sαλονίκης και Μαύρη αυγή με το ψευδώνυμο Θάνος Δραγούμης.
Ασχολείται επίσης με τη συγγραφή σεναρίων και θεατρικών έργων. Το μυθιστόρημά του Το αστρολούλουδο του Βοσπόρου τιμήθηκε με το Βραβείο Καλύτερου Έργου Μνήμης 2003-2004 στο πλαίσιο του 20ού Πανελλήνιου Συμποσίου Ποίησης και Πεζογραφίας. Επίσης, το μυθιστόρημα Οι κόρες της λησμονιάς ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών – ΕΚΕΒΙ 2010, ενώ το Οι καιροί της μνήμης υποψήφιο για το ίδιο βραβείο το 2012, όπου και κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις ψήφους των αναγνωστών και των Λεσχών Ανάγνωσης.
Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου έχει γράψει και τα πολιτικά θρίλερ Sφαγείο Sαλονίκης και Μαύρη αυγή με το ψευδώνυμο Θάνος Δραγούμης.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
December 16, 2021
Διαβάστε το review στο site μας:
https://www.culture21century.gr/2021/...
Ήταν μόλις τον Απρίλη που μας πέρασε όταν πήρα στα χέρια μου το πρώτο μέρος της νέας τριλογίας του αγαπημένου συγγραφέα Θοδωρή Παπαθεοδώρου, "Άγιο αίμα", και πριν καν ξεκινήσω την ανάγνωσή του ήμουν βέβαιη πως θα ζήσω μια μοναδική αναγνωστική εμπειρία. Το "ταξίδι" στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 συνεχίστηκε λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούνιο, με το δεύτερο μέρος της τριλογίας, "Άγιες ψυχές", που έδωσε άλλη διάσταση στις λέξεις του τίτλου του, μα και στο τι σημαίνει να είναι κανείς ήρωας ή ηρωίδα, ακόμα κι αν το όνομά του δεν γραφτεί με χρυσά γράμματα στα κιτάπια της Ιστορίας, γιατί ο αγώνας που έδωσε ο καθένας και το αίμα που έχυσε για τους ανθρώπους και την πατρίδα του είναι πιο σπουδαία απ' όσο μπορούν να περιγράψουν οι λέξεις.
Σήμερα, περίπου έξι μήνες μετά, κρατάω στα χέρια μου το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας αυτής, που ολοκληρώνει τον κύκλο της έτσι ακριβώς όπως τον άνοιξε. Με δυναμική, πάθος, συναίσθημα και απόλυτη τιμή και δόξα σε μια λέξη τόσο σημαντική και σπουδαία όπως είναι η λευτεριά, που μέσα της περικλείει πολλά περισσότερα απ' όσα θα μπορούσαν να περιγράψουν όσες λέξεις κι αν χρησιμοποιούσαμε για να την χαρακτηρίσουμε και να την προσδιορίσουμε. Μια λέξη τόσο μικρή, μα τόσο μεγάλης σημασίας και σημαντικότητας, που οφείλει να καθορίζει κάθε άνθρωπο εκεί έξω, όσους έχουν περάσει απ' αυτή τη ζωή και όσους πρόκειται ν' ακολουθήσουν, γιατί αν κάποιος δεν είναι ελεύθερος, τότε δεν ζει ποτέ πραγματικά.
Η λευτεριά είναι κάτι που οι Έλληνες έχουν υμνήσει με τα χρόνια, ακόμα κι αν στις μέρες μας τείνουμε να το ξεχνάμε ή να το αγνοούμε, χαμένοι σε σκέψεις, σε προβλήματα, σε πάθη, που ίσως τελικά να μην έχουν τόσο μεγάλη σημασία, αλλά που χρειαζόμαστε κάτι να μας το θυμίζει. Μια λέξη που έχει τιμήσει κι εξυψώσει η Ιστορία μας, ο λαός μας, η ποίησή μας, με αποκορύφωμα όλων τον "Θούριο", που πρέπει ν' αποτελεί φάρο και σταθερό σημείο αναφορά της ίδιας μας της ύπαρξης. Έτσι ακριβώς όπως αποτελεί και για τους ήρωες αυτής της ιστορίας, που ακόμα κι αν είναι αφανείς, μυθοπλαστικοί, κάπως, κάπου, με κάποιον τρόπο υπήρξαν, έδωσαν τον δικό τους αγώνα, ξεχύθηκαν με πάθος και ορμή στις δικές τους μάχες, άντρες, γυναίκες και παιδιά, που ωρίμασαν και σφυρηλατήθηκαν μέσα από τις μάχες που έδωσαν, όχι για τη δόξα, αλλά για την τιμή τους, για το δικαίωμά τους στην ίδια τη ζωή.
Οι άνθρωποι της ιστορίας αυτής μπορεί να είναι απλοί, καθημερινοί, συνηθισμένοι, όμως την ίδια στιγμή είναι μοναδικοί, ξεχωριστοί, μέσα από τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις πράξεις και τις αποφάσεις τους, αναδεικνύουν το νόημα, την πραγματική αξία της ίδιας της ζωής, της θέσης του κάθε ανθρώπου σε αυτή, αρκεί να είναι έτοιμος, ο καθένας από αυτούς και από εμάς μαζί, να παλέψουμε για όλα όσα πραγματικά αξίζουν, ενάντια στη ματαιότητα εκείνων που όχι απλά δεν έχουν μεγάλη σημασία, αλλά δεν θα έπρεπε να τους δίνουμε μεγαλύτερη απ' αυτήν που τους αξίζει. Γιατί η αξία βρίσκεται στο ήθος, στα υψηλά ιδανικά, στην πίστη στη ζωή, στον άνθρωπο, στο δικαίωμά μας να ζούμε ελεύθεροι, δίχως δεσμά, χωρίς να σκύβουμε το κεφάλι μπροστά σε αυτά που φαντάζουν αδιάβατα και δύσβατα.
Ο πυρήνας της δράσης των εξελίξεων εστιάζει, στην παρούσα φάση, στη Χίο, στα Ψαρά, στο Μεσολόγγι, για να φτάσει να κλείσει το οδοιπορικό ενός αγώνα και μιας περιπέτειας που αναδεικνύει σε κάθε της βήμα τη δύναμη του ανθρώπου και του μεγαλείου της ψυχής που κρύβει ο καθένας απ' αυτούς μέσα του. Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γερο-Καψάλης, ο καθένας μόνος του και όλοι μαζί, δίνουν τον δικό τους αγώνα, τις δικές τους μάχες, με τους γύρω τους, τους εχθρούς τους, τους φίλους τους, τους ίδιους τους εαυτούς τους, για να μπορούν να κοιτάξουν τον ήλιο με πάθος στην ψυχή του και ελευθερία στην καρδιά τους, ακόμα κι αν αυτό θα είναι το τελευταίο πράγμα που θα κάνουν, γιατί βαθιά μέσα τους γνωρίζουν πως δεν υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό.
Νιώθω πως θα μπορούσα να μιλάω με τις ώρες για το βιβλίο αυτό, που κάθε του λέξη ήταν τόσο μαγική, τόσο ζωντανή, τόσο παραστατική, που με μετέφερε σε τόπους και πατρίδες, που μου σύστησε ανθρώπους και ήρωες που κέρδισαν την καρδιά και το μυαλό μου, μα που πάνω απ' όλα γέμισε την ψυχή μου με τόσα συναισθήματα και εικόνες, αλλά απ' την άλλη, αν το κάνω, νιώθω πως θα καταστρέψω ένα κομμάτι της μαγείας του. Όχι μόνο γιατί οι λέξεις δεν είναι αρκετές για να χαρακτηρίσουν, συνολικά, το έργο του συγγραφέα, αλλά γιατί πραγματικά δε νομίζω πως το έχει ανάγκη. Άλλωστε, ο κύριος Παπαθεοδώρου δεν είναι απλά ένας εξαιρετικός συγγραφέας, αλλά ένας σπάνιος λογοτέχνης, από εκείνους που τα έργα του μιλάνε για τον ίδιο, και ό,τι κι αν πούμε εμείς γι' αυτά, πάντοτε θα φαντάζει πολύ λίγο. Απλά, διαβάστε τον!
https://www.culture21century.gr/2021/...
Ήταν μόλις τον Απρίλη που μας πέρασε όταν πήρα στα χέρια μου το πρώτο μέρος της νέας τριλογίας του αγαπημένου συγγραφέα Θοδωρή Παπαθεοδώρου, "Άγιο αίμα", και πριν καν ξεκινήσω την ανάγνωσή του ήμουν βέβαιη πως θα ζήσω μια μοναδική αναγνωστική εμπειρία. Το "ταξίδι" στα χρόνια της Επανάστασης του 1821 συνεχίστηκε λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούνιο, με το δεύτερο μέρος της τριλογίας, "Άγιες ψυχές", που έδωσε άλλη διάσταση στις λέξεις του τίτλου του, μα και στο τι σημαίνει να είναι κανείς ήρωας ή ηρωίδα, ακόμα κι αν το όνομά του δεν γραφτεί με χρυσά γράμματα στα κιτάπια της Ιστορίας, γιατί ο αγώνας που έδωσε ο καθένας και το αίμα που έχυσε για τους ανθρώπους και την πατρίδα του είναι πιο σπουδαία απ' όσο μπορούν να περιγράψουν οι λέξεις.
Σήμερα, περίπου έξι μήνες μετά, κρατάω στα χέρια μου το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας αυτής, που ολοκληρώνει τον κύκλο της έτσι ακριβώς όπως τον άνοιξε. Με δυναμική, πάθος, συναίσθημα και απόλυτη τιμή και δόξα σε μια λέξη τόσο σημαντική και σπουδαία όπως είναι η λευτεριά, που μέσα της περικλείει πολλά περισσότερα απ' όσα θα μπορούσαν να περιγράψουν όσες λέξεις κι αν χρησιμοποιούσαμε για να την χαρακτηρίσουμε και να την προσδιορίσουμε. Μια λέξη τόσο μικρή, μα τόσο μεγάλης σημασίας και σημαντικότητας, που οφείλει να καθορίζει κάθε άνθρωπο εκεί έξω, όσους έχουν περάσει απ' αυτή τη ζωή και όσους πρόκειται ν' ακολουθήσουν, γιατί αν κάποιος δεν είναι ελεύθερος, τότε δεν ζει ποτέ πραγματικά.
Η λευτεριά είναι κάτι που οι Έλληνες έχουν υμνήσει με τα χρόνια, ακόμα κι αν στις μέρες μας τείνουμε να το ξεχνάμε ή να το αγνοούμε, χαμένοι σε σκέψεις, σε προβλήματα, σε πάθη, που ίσως τελικά να μην έχουν τόσο μεγάλη σημασία, αλλά που χρειαζόμαστε κάτι να μας το θυμίζει. Μια λέξη που έχει τιμήσει κι εξυψώσει η Ιστορία μας, ο λαός μας, η ποίησή μας, με αποκορύφωμα όλων τον "Θούριο", που πρέπει ν' αποτελεί φάρο και σταθερό σημείο αναφορά της ίδιας μας της ύπαρξης. Έτσι ακριβώς όπως αποτελεί και για τους ήρωες αυτής της ιστορίας, που ακόμα κι αν είναι αφανείς, μυθοπλαστικοί, κάπως, κάπου, με κάποιον τρόπο υπήρξαν, έδωσαν τον δικό τους αγώνα, ξεχύθηκαν με πάθος και ορμή στις δικές τους μάχες, άντρες, γυναίκες και παιδιά, που ωρίμασαν και σφυρηλατήθηκαν μέσα από τις μάχες που έδωσαν, όχι για τη δόξα, αλλά για την τιμή τους, για το δικαίωμά τους στην ίδια τη ζωή.
Οι άνθρωποι της ιστορίας αυτής μπορεί να είναι απλοί, καθημερινοί, συνηθισμένοι, όμως την ίδια στιγμή είναι μοναδικοί, ξεχωριστοί, μέσα από τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις πράξεις και τις αποφάσεις τους, αναδεικνύουν το νόημα, την πραγματική αξία της ίδιας της ζωής, της θέσης του κάθε ανθρώπου σε αυτή, αρκεί να είναι έτοιμος, ο καθένας από αυτούς και από εμάς μαζί, να παλέψουμε για όλα όσα πραγματικά αξίζουν, ενάντια στη ματαιότητα εκείνων που όχι απλά δεν έχουν μεγάλη σημασία, αλλά δεν θα έπρεπε να τους δίνουμε μεγαλύτερη απ' αυτήν που τους αξίζει. Γιατί η αξία βρίσκεται στο ήθος, στα υψηλά ιδανικά, στην πίστη στη ζωή, στον άνθρωπο, στο δικαίωμά μας να ζούμε ελεύθεροι, δίχως δεσμά, χωρίς να σκύβουμε το κεφάλι μπροστά σε αυτά που φαντάζουν αδιάβατα και δύσβατα.
Ο πυρήνας της δράσης των εξελίξεων εστιάζει, στην παρούσα φάση, στη Χίο, στα Ψαρά, στο Μεσολόγγι, για να φτάσει να κλείσει το οδοιπορικό ενός αγώνα και μιας περιπέτειας που αναδεικνύει σε κάθε της βήμα τη δύναμη του ανθρώπου και του μεγαλείου της ψυχής που κρύβει ο καθένας απ' αυτούς μέσα του. Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γερο-Καψάλης, ο καθένας μόνος του και όλοι μαζί, δίνουν τον δικό τους αγώνα, τις δικές τους μάχες, με τους γύρω τους, τους εχθρούς τους, τους φίλους τους, τους ίδιους τους εαυτούς τους, για να μπορούν να κοιτάξουν τον ήλιο με πάθος στην ψυχή του και ελευθερία στην καρδιά τους, ακόμα κι αν αυτό θα είναι το τελευταίο πράγμα που θα κάνουν, γιατί βαθιά μέσα τους γνωρίζουν πως δεν υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό.
Νιώθω πως θα μπορούσα να μιλάω με τις ώρες για το βιβλίο αυτό, που κάθε του λέξη ήταν τόσο μαγική, τόσο ζωντανή, τόσο παραστατική, που με μετέφερε σε τόπους και πατρίδες, που μου σύστησε ανθρώπους και ήρωες που κέρδισαν την καρδιά και το μυαλό μου, μα που πάνω απ' όλα γέμισε την ψυχή μου με τόσα συναισθήματα και εικόνες, αλλά απ' την άλλη, αν το κάνω, νιώθω πως θα καταστρέψω ένα κομμάτι της μαγείας του. Όχι μόνο γιατί οι λέξεις δεν είναι αρκετές για να χαρακτηρίσουν, συνολικά, το έργο του συγγραφέα, αλλά γιατί πραγματικά δε νομίζω πως το έχει ανάγκη. Άλλωστε, ο κύριος Παπαθεοδώρου δεν είναι απλά ένας εξαιρετικός συγγραφέας, αλλά ένας σπάνιος λογοτέχνης, από εκείνους που τα έργα του μιλάνε για τον ίδιο, και ό,τι κι αν πούμε εμείς γι' αυτά, πάντοτε θα φαντάζει πολύ λίγο. Απλά, διαβάστε τον!
May 7, 2022
Στα χρόνια που διαδραματίζεται η ιστορία αυτού του τόμου, ο εμφύλιος μαίνεται. Οι Έλληνες είναι διχασμένοι σε δύο στρατόπεδα, οι πολιτικοί κοιτούν την προσωπική τους ανάδειξη και το συμφέρον τους και δε διστάζουν να δυσφημίσουν και να στραφούν εναντίον γνωστών οπλαρχηγών που πέτυχαν σημαντικές νίκες. Ταυτόχρονα, οι Τούρκοι προσπαθούν να καταστείλουν κάθε πυρήνα επανάστασης καταστρέφοντας ολόκληρες περιοχές, σκοτώνοντας ή πουλώντας για σκλάβους όλους τους κατοίκους. Εμείς παρακολουθούμε τη σφαγή της Χίου, των Ψαρών και τελικά την ηρωική έξοδο των πολιτών και πολεμιστών του Μεσολογγίου, με την οποία κλείνει το βιβλίο.
Η πλοκή φυσικά είναι εξαιρετική, η μυθοπλασία μπλέκεται όμορφα με την ιστορία και η ζωή των πρωταγωνιστών μας προχωρά, μέχρι να μάθουμε πώς τελειώνει η ιστορία του καθενός. Ο λόγος του συγγραφέα, η σύνταξη, οι λέξεις που χρησιμοποιεί είναι όπως πάντα μοναδικά, άψογα, χαίρεσαι να διαβάζεις. Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί, όσοι πλάστηκαν από τη φαντασία του περιγράφονται πλήρως, οι υπαρκτές προσωπικότητες προσεγγίζονται με ευγένεια και σεβασμό, βάση των ιστορικών πηγών. Ιδιαίτερη αναφορά θέλω οπωσδήποτε να κάνω στη Μαλαμή, ο χαρακτήρας της οποίας και οι ατάκες της με έκαναν να συγκινηθώ αλλά και να γελάσω.
Το πιο δύσκολο σημείο του βιβλίου είναι τα ιστορικά γεγονότα που περιγράφονται. Μέσα στο κείμενο δεν δίνονται πολλές λεπτομέρειες, το συνηθίζει αυτό ο Παπαθεοδώρου, γράφει μόνο λίγες γραμμές και βάζει εκτενείς σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου ώστε όποιος θέλει να διαβάσει πιο αναλυτικά ορισμένα γεγονότα. Ε, αυτές ακριβώς οι σημειώσεις (που εγώ τις διάβαζα παράλληλα με την πλοκή του βιβλίου) με ζόρισαν και με στενοχώρησαν πολύ, αφού τα γεγονότα που αναφέρονται είναι πολύ βαριά για την εθνική μας περηφάνια. Η ιστορία που έχουμε διδαχθεί περιορίζεται στις μάχες και στα ηρωικά κατορθώματα, ελάχιστες πληροφορίες υπάρχουν για τον εμφύλιο και τα όσα ακολούθησαν. Εδώ, ο συγγραφέας επέλεξε να δώσει χώρο στις αναφορές στον εμφύλιο και αφιέρωσε σχεδόν όλο το τρίτο βιβλίο περιγράφοντας τα γεγονότα.
Γενικά, η τριλογία για το 1821 είναι άλλο ένα έργο που αξίζει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη. Τόσο από άποψη ποιότητας γραφής, μυθοπλασίας και περιγραφής χαρακτήρων όσο και αποτύπωσης της ιστορικής πραγματικότητας.
https://thematofylakes.gr/
https://kiallovivlio.blogspot.com/
Η πλοκή φυσικά είναι εξαιρετική, η μυθοπλασία μπλέκεται όμορφα με την ιστορία και η ζωή των πρωταγωνιστών μας προχωρά, μέχρι να μάθουμε πώς τελειώνει η ιστορία του καθενός. Ο λόγος του συγγραφέα, η σύνταξη, οι λέξεις που χρησιμοποιεί είναι όπως πάντα μοναδικά, άψογα, χαίρεσαι να διαβάζεις. Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί, όσοι πλάστηκαν από τη φαντασία του περιγράφονται πλήρως, οι υπαρκτές προσωπικότητες προσεγγίζονται με ευγένεια και σεβασμό, βάση των ιστορικών πηγών. Ιδιαίτερη αναφορά θέλω οπωσδήποτε να κάνω στη Μαλαμή, ο χαρακτήρας της οποίας και οι ατάκες της με έκαναν να συγκινηθώ αλλά και να γελάσω.
Το πιο δύσκολο σημείο του βιβλίου είναι τα ιστορικά γεγονότα που περιγράφονται. Μέσα στο κείμενο δεν δίνονται πολλές λεπτομέρειες, το συνηθίζει αυτό ο Παπαθεοδώρου, γράφει μόνο λίγες γραμμές και βάζει εκτενείς σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου ώστε όποιος θέλει να διαβάσει πιο αναλυτικά ορισμένα γεγονότα. Ε, αυτές ακριβώς οι σημειώσεις (που εγώ τις διάβαζα παράλληλα με την πλοκή του βιβλίου) με ζόρισαν και με στενοχώρησαν πολύ, αφού τα γεγονότα που αναφέρονται είναι πολύ βαριά για την εθνική μας περηφάνια. Η ιστορία που έχουμε διδαχθεί περιορίζεται στις μάχες και στα ηρωικά κατορθώματα, ελάχιστες πληροφορίες υπάρχουν για τον εμφύλιο και τα όσα ακολούθησαν. Εδώ, ο συγγραφέας επέλεξε να δώσει χώρο στις αναφορές στον εμφύλιο και αφιέρωσε σχεδόν όλο το τρίτο βιβλίο περιγράφοντας τα γεγονότα.
Γενικά, η τριλογία για το 1821 είναι άλλο ένα έργο που αξίζει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη. Τόσο από άποψη ποιότητας γραφής, μυθοπλασίας και περιγραφής χαρακτήρων όσο και αποτύπωσης της ιστορικής πραγματικότητας.
https://thematofylakes.gr/
https://kiallovivlio.blogspot.com/
March 9, 2022
4.5/5
Με το βιβλίο αυτό κλείνει η τριλογία του Θοδωρή Παπαθεοδώρου που πραγματεύεται την περίοδο πριν, μετά αλλά κ κατά τη διάρκεια της εθνεγερσίας του 1821.Και σε αυτό το βιβλίο ο συγγραφέας συνεχίζει να μας εντυπωσιάζει με τον γλαφυρό κ άμεσο λόγο των ηρώων του,τους ζωντανούς διαλόγους κ την ευρηματική χρήση λέξεων κ τοπωνυμίων που δεν χρησιμοποιούνται πλέον.
Άλλωστε έχω μιλήσει γι'αυτά στην παρουσίαση των δύο προηγούμενων βιβλίων της τριλογίας.
Εδώ έχουμε σημαντικές όμως διαφοροποιήσεις.Ενώ στα προηγούμενα μας διακατέχει το αίσθημα της υπερηφάνειας για το λαό μας,εδώ έχουμε συναισθήματα ντροπής,απέχθειας ακόμα κ μίσους,θα τολμήσω να πω.Η περίοδος είναι μετά τη νικηφόρα επανάσταση του 1821 μέχρι το 1827 όπου έριδες,μίσος,προδοσίες κ εμφύλιοι ταράζουν το μόλις απελευθερομένο ελλαδικό χώρο. Ελάχιστα γνωστά γεγονότα μιας κ τα βιβλία που έχουμε διδαχτεί το αποκρύβουν εντέχνως Η αιδώς του ίδιου του συγγραφέα για τα θλιβερά γεγονότα φαίνεται στην ανάπτυξη της πλοκής καθώς δίνει περίσσιο βάρος στις προσωπικές ιστορίες των πρωταγωνιστών. Έτσι θα δούμε την επανένωση του Νικόλα με την Αργυρώ, τη Δέσπω κ τον Στέφανο με φόντο την πολιορκία του Μεσολογγίου καθώς κ την έξοδο.
Σπαρακτικές στιγμές αλλά και περήφανες κουβέντες στο στόμα των ηρώων θα μας φέρουν πολύ κοντά σε αυτά που έζησαν οι υπερασπιστές της ηρωικής πόλης (σας προτείνω να την επισκεφτείτε ιδιαίτερα στο τριήμερο του Αη Συμιού,το καλοκαίρι,όπου γίνονται παρελάσεις με στολές κ άλογα κ είναι πραγματικά ένα 3ήμερο που η πόλη ξεσηκώνεται από τις μπάντες που παίζουν όλη νύχτα)
Τα εμφύλια γεγονότα όμως παρουσιάζονται με μικρότερες κ προσεκτικότερες περιγραφές λες κ ο ίδιος ο συγγραφέας δεν θέλει να μιλήσει γι'αυτά. Μου κίνησε την περιέργεια βέβαια να ψάξω κ άλλα κείμενα αυτής της περιόδου για να έχω πιο εμπεριστατωμένη εικόνα.
Εν κατακλείδι το βιβλίο θα σας δώσει πολλές ώρες ευχάριστης ανάγνωσης κ αρκετές πληροφορίες μέσα από ένα ασανσέρ συναισθημάτων αφήνοντας μία γλυκόπικρη γεύση
Με το βιβλίο αυτό κλείνει η τριλογία του Θοδωρή Παπαθεοδώρου που πραγματεύεται την περίοδο πριν, μετά αλλά κ κατά τη διάρκεια της εθνεγερσίας του 1821.Και σε αυτό το βιβλίο ο συγγραφέας συνεχίζει να μας εντυπωσιάζει με τον γλαφυρό κ άμεσο λόγο των ηρώων του,τους ζωντανούς διαλόγους κ την ευρηματική χρήση λέξεων κ τοπωνυμίων που δεν χρησιμοποιούνται πλέον.
Άλλωστε έχω μιλήσει γι'αυτά στην παρουσίαση των δύο προηγούμενων βιβλίων της τριλογίας.
Εδώ έχουμε σημαντικές όμως διαφοροποιήσεις.Ενώ στα προηγούμενα μας διακατέχει το αίσθημα της υπερηφάνειας για το λαό μας,εδώ έχουμε συναισθήματα ντροπής,απέχθειας ακόμα κ μίσους,θα τολμήσω να πω.Η περίοδος είναι μετά τη νικηφόρα επανάσταση του 1821 μέχρι το 1827 όπου έριδες,μίσος,προδοσίες κ εμφύλιοι ταράζουν το μόλις απελευθερομένο ελλαδικό χώρο. Ελάχιστα γνωστά γεγονότα μιας κ τα βιβλία που έχουμε διδαχτεί το αποκρύβουν εντέχνως Η αιδώς του ίδιου του συγγραφέα για τα θλιβερά γεγονότα φαίνεται στην ανάπτυξη της πλοκής καθώς δίνει περίσσιο βάρος στις προσωπικές ιστορίες των πρωταγωνιστών. Έτσι θα δούμε την επανένωση του Νικόλα με την Αργυρώ, τη Δέσπω κ τον Στέφανο με φόντο την πολιορκία του Μεσολογγίου καθώς κ την έξοδο.
Σπαρακτικές στιγμές αλλά και περήφανες κουβέντες στο στόμα των ηρώων θα μας φέρουν πολύ κοντά σε αυτά που έζησαν οι υπερασπιστές της ηρωικής πόλης (σας προτείνω να την επισκεφτείτε ιδιαίτερα στο τριήμερο του Αη Συμιού,το καλοκαίρι,όπου γίνονται παρελάσεις με στολές κ άλογα κ είναι πραγματικά ένα 3ήμερο που η πόλη ξεσηκώνεται από τις μπάντες που παίζουν όλη νύχτα)
Τα εμφύλια γεγονότα όμως παρουσιάζονται με μικρότερες κ προσεκτικότερες περιγραφές λες κ ο ίδιος ο συγγραφέας δεν θέλει να μιλήσει γι'αυτά. Μου κίνησε την περιέργεια βέβαια να ψάξω κ άλλα κείμενα αυτής της περιόδου για να έχω πιο εμπεριστατωμένη εικόνα.
Εν κατακλείδι το βιβλίο θα σας δώσει πολλές ώρες ευχάριστης ανάγνωσης κ αρκετές πληροφορίες μέσα από ένα ασανσέρ συναισθημάτων αφήνοντας μία γλυκόπικρη γεύση
February 2, 2022
Ποια ήταν τα γεγονότα που οδήγησαν στους δύο αιματηρούς εμφυλίους του 1824-1825; Πώς έπεσε το Μεσολόγγι και τι συνέβη κατά την Έξοδο; Πώς κατέστρεψε ο Ιμπραήμ την Ελλάδα που σπαρασσόταν στο εσωτερικό της μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών και πώς έσωσαν τη χώρα από την ολοσχερή καταστροφή οι όροι του αγγλικού δανείου; Γιατί φυλακίστηκε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης; Ποια ήταν η πορεία των σημαντικών ηρώων του Αγώνα μας κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων της Επανάστασης; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στο τελευταίο μυθιστόρημα της νέας τριλογίας του Θοδωρή Παπαθεοδώρου.
Το βιβλίο εστιάζει σε συγκεκριμένα πρόσωπα, γύρω από τα οποία στήνεται ένα αριστοτεχνικό ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο που αντικατοπτρίζει τα σημαντικότερα γεγονότα του 1821 και στολίζεται μ’ έναν άφθαστο λυρισμό. Βρισκόμαστε πια στο 1824, μετά τη Β΄ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος, με το υποψήφιο κράτος να έχει χωριστεί στα δύο, μια μυστηριώδη Αδελφότητα να κερδίζει συνεχώς έδαφος στρατολογώντας νέα μέλη και έχοντας ως στόχο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη ενώ τα δάνεια που αποδόθηκαν στον Αγώνα θεωρούνται πολύτιμο απόκτημα για προσωπικές ορέξεις. «Η πυρετώδης έξαψη και ο ξέφρενος ενθουσιασμός του πρώτου καιρού είχαν διά παντός χαθεί. Τα πρόσωπα συννεφιασμένα έστεκαν, τα περισσότερα μαγκωμένα από δυσοίωνες σκέψεις, κάποια φλογισμένα από οργή… επικρατούσε βαρυθυμιά και σκυθρώπιασμα, κάποιους τους δυνάστευε η αγωνία κι ο φόβος για τα μελλούμενα, άλλους τους δηλητηρίαζαν την ψυχή έχθρητες κι εμπάθειες»» (σελ. 32-33). Σε ένα ανύπαρκτο ακόμη κράτος υπάρχουν ουσιαστικά δύο κυβερνήσεις, που η καθεμιά διεκδικεί τη νομιμότητα, εχθρεύεται, καταγγέλλει κι απειλεί την άλλη. «Πλήρης ασυνεννοησία, ιδιοτέλειες, φιλοδοξίες, τοπικισμοί και διαμάχες με το βλέμμα στραμμένο στα χρήματα από τη συλλογή των φόρων και στις λίρες των επικείμενων δανείων» (σελ. 33). Αυτή καθαυτή η έριδα φταίει για τα δεινά μας; Ο συγγραφέας είναι κατηγορηματικός: «Μα η διχόνοια δε φυτρώνει μονάχη της σαν αγριόχορτο. Θέλει λίπασμα και πότισμα και σε τούτο είμαστε οι καλύτεροι περιβολάρηδες» (σελ. 39). Το μυθιστόρημα περιγράφει ακριβοδίκαια τα γεγονότα των δύο εμφύλιων πολέμων (1824 και 1824-1825), με τον δεύτερο να είναι ο πιο φριχτός και αιματηρός, κάτι που εκμεταλλεύτηκε η Υψηλή Πύλη, συνασπίζοντας δυνάμεις με τον αιγυπτιακό στρατό. Κι ο απλός λαός; «…θύματα του αγώνα που κανείς δε φρόντιζε, είχαν γλυτώσει από το τούρκικο χαντζάρι και θα πήγαιναν στον άλλο κόσμο από ρωμαίικη αδιαφορία» (σελ. 300). Η καταστροφή των Ψαρών τον Ιούνιο του 1824 («απελπισία, αλάφιασμα κι οδυρμός»), η Έξοδος του Μεσολογγίου τον Απρίλιο του 1826, η οποία και κλείνει τη συγκλονιστική τριλογία, με πρωθύστερη γραφή ακόμη και η σφαγή της Χίου το 1822, είναι οι πιο σκληρές και ταυτόχρονα οι πιο ηρωικές σελίδες του Αγώνα που ζωντανεύουν παραστατικότατα.
Η Αργυρώ («δυο φορές είχα γίνει μάνα, δίχως να ‘χω γίνει γυναίκα πρώτα») με τη Μαλαμή, η Δέσπω, ο Νικόλας και ο Στέφανος συμμετέχουν ξανά σε κρίσιμες φάσεις της Ιστορίας και πλησιάζουν στην υλοποίηση των στόχων, των ονείρων και των φιλοδοξιών τους, θα τα καταφέρουν όμως; Η ένοπλη και αιματηρή ανταρσία της Τριπολιτσάς την άνοιξη του 1824, το προοίμιο της ασύλληπτης βαρβαρότητας που θα ακολουθούσε, μαζί με την απόπειρα δολοφονίας του Κολοκοτρώνη είναι οι πρώτες μαύρες σελίδες του εμφύλιου σπαραγμού που με βάλανε σε δίλημμα: να σταματήσω το διάβασμα κλαίγοντας για τα χάλια μας ή να συνεχίσω παρακάτω θαυμάζοντας το κουράγιο του συγγραφέα να τα ζωντανέψει με τον γνωστό του αντικειμενικό και ισοβαρή τρόπο; Άλλωστε κι ο ίδιος ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου το παραδέχεται: «…είχε φτάσει ο καιρός που ακόμη και τα ηρωικά, πολεμικά αναστήματα, όπως αυτά του Κολοκοτρώνη και του Παπαφλέσσα, θα βούλιαζαν στον βούρκο της πολιτικής, θα κόνταιναν, θα φθείρονταν, θα λέκιαζαν» (σελ. 593). Πάντως, δεν πιστεύω πως θα υπάρξει αναγνώστης άδακρυς στις σελίδες που καταγράφουν τη δημόσια διαπόμπευση του Κολοκοτρώνη στο Ανάπλι αμέσως μετά την παράδοσή του για να δικαστεί, όχι λόγω της συγγραφικής δεινότητας αλλά εξαιτίας της πίκρας που αναδίδεται από την όλη συμπεριφορά του «επίσημου κράτους» της εποχής. Επίσης, πώς μπορείς να μείνεις αμέτοχος όταν στη Σύρο οι καθολικοί κάτοικοι, που αποτελούσαν και την πλειοψηφία, εκτός του ότι χτύπαγαν καμπάνες από τη χαρά όσο κρατούσε η σφαγή της Χίου εξύβριζαν, χτυπούσαν και δίωκαν απηνώς κάθε πρόσφυγα της καταστροφής αυτής; Από την άλλη, το Μεσολόγγι το 1824 είναι μια πόλη που αρχίζει να γεμίζει από ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που κάνουν ό,τι μπορούν για τον Αγώνα: λόρδος Βύρων, Ιάκωβος Μάγερ, οι φιλέλληνες Έλστερ και Μίλιγκεν κ. ά. Και πώς αλλάζουν όλα αυτά όταν τον Απρίλιο του 1825 ο Κιουταχής ξεκινάει τον αποκλεισμό…
Στο μυθιστόρημα έχουμε, όπως έγραψα ανωτέρω, τεκμηριωμένες παρουσιάσεις των προσώπων του 1821, όπως τον Παπαφλέσσα: «Ο δαιμόνιος αυτός ιερωμένος, που είχε ήδη αφήσει τα τσαπράζια και τα άρματα του πρώτου ένδοξου καιρού και είχε βουτηχτεί στην ίντριγκα της πολιτικής» (σελ. 575). Και μετά τη φυλάκιση του Κολοκοτρώνη και την επιτυχημένη αντεπίθεση του Ιμπραήμ: «Οι μέρες του πολιτικάντικου τυχοδιωκτισμού και της καιροσκοπικής δολοπλοκίας, στις οποίες είχε βυθιστεί μέχρι τον λαιμό, ήταν πλέον παρελθόν, γιατί πρώτα και πάνω απ’ όλα ήταν ένθερμος πατριώτης» (σελ. 601). Έτσι οδηγήθηκε στον ηρωικό του θάνατο στο Μανιάκι. Γνωρίζουμε επίσης τον αθυρόστομο Γεώργιο Καραϊσκάκη και τη δίκη του το 1824, που ήταν παρακινημένη από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο τάχα μου για προδοσία και μυστικές συμφωνίες με τον Ομέρ Βρυώνη για παράδοση του Μεσολογγίου, τον Πάνο Κολοκοτρώνη και την άνανδρη δολοφονία του που λύγισε τον πατέρα του και τον ανάγκασε να παραδοθεί εν μέσω του δεύτερου εμφύλιου σπαραγμού που καταρήμαξε τον αγωνιζόμενο τόπο. Σαν άλλος Αχιλλέας έχασε κάθε δύναμη και σκοπό και παραδόθηκε στη μοίρα του. Μέχρι που…
Η γραφή του Θοδωρή Παπαθεοδώρου είναι υπέροχη, ιδιαίτερη, γεμάτη ιδιωματισμούς και πλούσιο λεξιλόγιο που ζωντανεύουν τα γεγονότα, γραμμένη σε κάποια σημεία μ’ ένα γλυκά ιδιόμορφο ποιητικής μορφής συντακτικό, λαμπρυμένη από καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις («…σαν ραδίκι στο αλώνι θα ξεχώριζε», σελ. 74) και μεταφορές («Η θυγατέρα ένα με τη μάνα, μια φέτα ψωμί οι δυο τους, η μάνα κόρα κι η θυγατέρα ψίχα», σελ. 423). Η φύση, τ’ απάτητα βουνά, τα αχάρακτα μονοπάτια, τα οροπέδια και τα δάση, τα ποτάμια και οι γκρεμοί καταγράφονται εξίσου καλά με τις μεγάλες πόλεις, τους δρόμους τους, τον ετερόκλητο πληθυσμό τους, τα μαγαζιά. Με πόση ανατριχίλα επίσης περπατάμε με σέβας «στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη» και στην ποτισμένη με αίμα Χίο, με πόση αγωνία διαβάζουμε τα στάδια εξαθλίωσης των Ελεύθερων Πολιορκημένων… Τέλος, οι Σημειώσεις είναι πιο εκτεταμένες από τα προηγούμενα βιβλία, μιας και περνάμε στα δύσκολα χρόνια του Αγώνα, καταφέρνει όμως ο συγγραφέας να παραθέσει και πάλι τα πάντα ακριβοδίκαια κι ας ασχολείται με την επονείδιστη περίοδο που εκμεταλλεύτηκε ο Τούρκος κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο και έδαφος για όσα έχασε τον πρώτο καιρό, απειλώντας έτσι σοβαρά την επιτυχία της Επανάστασης.
Η «Άγια Λευτεριά» είναι ένα μυθιστόρημα βουτηγμένο στον ηρωισμό και το αίμα και μας ταξιδεύει στην πιο σκοτεινή περίοδο της ελληνικής Παλιγγενεσίας. Σκοτεινές και λαμπρές σελίδες, χαρακτήρες που περιδινίζονται γύρω από τα ιστορικά γεγονότα προσπαθώντας να φτιάξουν τη δική τους ζωή κι όλα αυτά ολοκληρώνονται με την ηρωική Έξοδο, ένα κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονός που επιτέλους κλόνισε την Ευρώπη. Λύτρωση, συγκίνηση, σεβασμός με διακατείχαν όταν έφτασα στο τέλος και κατάλαβα ότι: «Ακόμη κι αν μας πονάει η αλήθεια, δεν πρέπει να την παραχώνουμε λες κι είναι αποσαρίδι και να βρίσκουμε για κάθε καλπουζανιά μας μια δικαιολογία» (σελ. 82).
Πρώτη δημοσίευση στο site μου: www.vivliokritikes.com/%ce%ac%ce%b3%c...
Το βιβλίο εστιάζει σε συγκεκριμένα πρόσωπα, γύρω από τα οποία στήνεται ένα αριστοτεχνικό ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο που αντικατοπτρίζει τα σημαντικότερα γεγονότα του 1821 και στολίζεται μ’ έναν άφθαστο λυρισμό. Βρισκόμαστε πια στο 1824, μετά τη Β΄ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος, με το υποψήφιο κράτος να έχει χωριστεί στα δύο, μια μυστηριώδη Αδελφότητα να κερδίζει συνεχώς έδαφος στρατολογώντας νέα μέλη και έχοντας ως στόχο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη ενώ τα δάνεια που αποδόθηκαν στον Αγώνα θεωρούνται πολύτιμο απόκτημα για προσωπικές ορέξεις. «Η πυρετώδης έξαψη και ο ξέφρενος ενθουσιασμός του πρώτου καιρού είχαν διά παντός χαθεί. Τα πρόσωπα συννεφιασμένα έστεκαν, τα περισσότερα μαγκωμένα από δυσοίωνες σκέψεις, κάποια φλογισμένα από οργή… επικρατούσε βαρυθυμιά και σκυθρώπιασμα, κάποιους τους δυνάστευε η αγωνία κι ο φόβος για τα μελλούμενα, άλλους τους δηλητηρίαζαν την ψυχή έχθρητες κι εμπάθειες»» (σελ. 32-33). Σε ένα ανύπαρκτο ακόμη κράτος υπάρχουν ουσιαστικά δύο κυβερνήσεις, που η καθεμιά διεκδικεί τη νομιμότητα, εχθρεύεται, καταγγέλλει κι απειλεί την άλλη. «Πλήρης ασυνεννοησία, ιδιοτέλειες, φιλοδοξίες, τοπικισμοί και διαμάχες με το βλέμμα στραμμένο στα χρήματα από τη συλλογή των φόρων και στις λίρες των επικείμενων δανείων» (σελ. 33). Αυτή καθαυτή η έριδα φταίει για τα δεινά μας; Ο συγγραφέας είναι κατηγορηματικός: «Μα η διχόνοια δε φυτρώνει μονάχη της σαν αγριόχορτο. Θέλει λίπασμα και πότισμα και σε τούτο είμαστε οι καλύτεροι περιβολάρηδες» (σελ. 39). Το μυθιστόρημα περιγράφει ακριβοδίκαια τα γεγονότα των δύο εμφύλιων πολέμων (1824 και 1824-1825), με τον δεύτερο να είναι ο πιο φριχτός και αιματηρός, κάτι που εκμεταλλεύτηκε η Υψηλή Πύλη, συνασπίζοντας δυνάμεις με τον αιγυπτιακό στρατό. Κι ο απλός λαός; «…θύματα του αγώνα που κανείς δε φρόντιζε, είχαν γλυτώσει από το τούρκικο χαντζάρι και θα πήγαιναν στον άλλο κόσμο από ρωμαίικη αδιαφορία» (σελ. 300). Η καταστροφή των Ψαρών τον Ιούνιο του 1824 («απελπισία, αλάφιασμα κι οδυρμός»), η Έξοδος του Μεσολογγίου τον Απρίλιο του 1826, η οποία και κλείνει τη συγκλονιστική τριλογία, με πρωθύστερη γραφή ακόμη και η σφαγή της Χίου το 1822, είναι οι πιο σκληρές και ταυτόχρονα οι πιο ηρωικές σελίδες του Αγώνα που ζωντανεύουν παραστατικότατα.
Η Αργυρώ («δυο φορές είχα γίνει μάνα, δίχως να ‘χω γίνει γυναίκα πρώτα») με τη Μαλαμή, η Δέσπω, ο Νικόλας και ο Στέφανος συμμετέχουν ξανά σε κρίσιμες φάσεις της Ιστορίας και πλησιάζουν στην υλοποίηση των στόχων, των ονείρων και των φιλοδοξιών τους, θα τα καταφέρουν όμως; Η ένοπλη και αιματηρή ανταρσία της Τριπολιτσάς την άνοιξη του 1824, το προοίμιο της ασύλληπτης βαρβαρότητας που θα ακολουθούσε, μαζί με την απόπειρα δολοφονίας του Κολοκοτρώνη είναι οι πρώτες μαύρες σελίδες του εμφύλιου σπαραγμού που με βάλανε σε δίλημμα: να σταματήσω το διάβασμα κλαίγοντας για τα χάλια μας ή να συνεχίσω παρακάτω θαυμάζοντας το κουράγιο του συγγραφέα να τα ζωντανέψει με τον γνωστό του αντικειμενικό και ισοβαρή τρόπο; Άλλωστε κι ο ίδιος ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου το παραδέχεται: «…είχε φτάσει ο καιρός που ακόμη και τα ηρωικά, πολεμικά αναστήματα, όπως αυτά του Κολοκοτρώνη και του Παπαφλέσσα, θα βούλιαζαν στον βούρκο της πολιτικής, θα κόνταιναν, θα φθείρονταν, θα λέκιαζαν» (σελ. 593). Πάντως, δεν πιστεύω πως θα υπάρξει αναγνώστης άδακρυς στις σελίδες που καταγράφουν τη δημόσια διαπόμπευση του Κολοκοτρώνη στο Ανάπλι αμέσως μετά την παράδοσή του για να δικαστεί, όχι λόγω της συγγραφικής δεινότητας αλλά εξαιτίας της πίκρας που αναδίδεται από την όλη συμπεριφορά του «επίσημου κράτους» της εποχής. Επίσης, πώς μπορείς να μείνεις αμέτοχος όταν στη Σύρο οι καθολικοί κάτοικοι, που αποτελούσαν και την πλειοψηφία, εκτός του ότι χτύπαγαν καμπάνες από τη χαρά όσο κρατούσε η σφαγή της Χίου εξύβριζαν, χτυπούσαν και δίωκαν απηνώς κάθε πρόσφυγα της καταστροφής αυτής; Από την άλλη, το Μεσολόγγι το 1824 είναι μια πόλη που αρχίζει να γεμίζει από ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που κάνουν ό,τι μπορούν για τον Αγώνα: λόρδος Βύρων, Ιάκωβος Μάγερ, οι φιλέλληνες Έλστερ και Μίλιγκεν κ. ά. Και πώς αλλάζουν όλα αυτά όταν τον Απρίλιο του 1825 ο Κιουταχής ξεκινάει τον αποκλεισμό…
Στο μυθιστόρημα έχουμε, όπως έγραψα ανωτέρω, τεκμηριωμένες παρουσιάσεις των προσώπων του 1821, όπως τον Παπαφλέσσα: «Ο δαιμόνιος αυτός ιερωμένος, που είχε ήδη αφήσει τα τσαπράζια και τα άρματα του πρώτου ένδοξου καιρού και είχε βουτηχτεί στην ίντριγκα της πολιτικής» (σελ. 575). Και μετά τη φυλάκιση του Κολοκοτρώνη και την επιτυχημένη αντεπίθεση του Ιμπραήμ: «Οι μέρες του πολιτικάντικου τυχοδιωκτισμού και της καιροσκοπικής δολοπλοκίας, στις οποίες είχε βυθιστεί μέχρι τον λαιμό, ήταν πλέον παρελθόν, γιατί πρώτα και πάνω απ’ όλα ήταν ένθερμος πατριώτης» (σελ. 601). Έτσι οδηγήθηκε στον ηρωικό του θάνατο στο Μανιάκι. Γνωρίζουμε επίσης τον αθυρόστομο Γεώργιο Καραϊσκάκη και τη δίκη του το 1824, που ήταν παρακινημένη από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο τάχα μου για προδοσία και μυστικές συμφωνίες με τον Ομέρ Βρυώνη για παράδοση του Μεσολογγίου, τον Πάνο Κολοκοτρώνη και την άνανδρη δολοφονία του που λύγισε τον πατέρα του και τον ανάγκασε να παραδοθεί εν μέσω του δεύτερου εμφύλιου σπαραγμού που καταρήμαξε τον αγωνιζόμενο τόπο. Σαν άλλος Αχιλλέας έχασε κάθε δύναμη και σκοπό και παραδόθηκε στη μοίρα του. Μέχρι που…
Η γραφή του Θοδωρή Παπαθεοδώρου είναι υπέροχη, ιδιαίτερη, γεμάτη ιδιωματισμούς και πλούσιο λεξιλόγιο που ζωντανεύουν τα γεγονότα, γραμμένη σε κάποια σημεία μ’ ένα γλυκά ιδιόμορφο ποιητικής μορφής συντακτικό, λαμπρυμένη από καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις («…σαν ραδίκι στο αλώνι θα ξεχώριζε», σελ. 74) και μεταφορές («Η θυγατέρα ένα με τη μάνα, μια φέτα ψωμί οι δυο τους, η μάνα κόρα κι η θυγατέρα ψίχα», σελ. 423). Η φύση, τ’ απάτητα βουνά, τα αχάρακτα μονοπάτια, τα οροπέδια και τα δάση, τα ποτάμια και οι γκρεμοί καταγράφονται εξίσου καλά με τις μεγάλες πόλεις, τους δρόμους τους, τον ετερόκλητο πληθυσμό τους, τα μαγαζιά. Με πόση ανατριχίλα επίσης περπατάμε με σέβας «στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη» και στην ποτισμένη με αίμα Χίο, με πόση αγωνία διαβάζουμε τα στάδια εξαθλίωσης των Ελεύθερων Πολιορκημένων… Τέλος, οι Σημειώσεις είναι πιο εκτεταμένες από τα προηγούμενα βιβλία, μιας και περνάμε στα δύσκολα χρόνια του Αγώνα, καταφέρνει όμως ο συγγραφέας να παραθέσει και πάλι τα πάντα ακριβοδίκαια κι ας ασχολείται με την επονείδιστη περίοδο που εκμεταλλεύτηκε ο Τούρκος κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο και έδαφος για όσα έχασε τον πρώτο καιρό, απειλώντας έτσι σοβαρά την επιτυχία της Επανάστασης.
Η «Άγια Λευτεριά» είναι ένα μυθιστόρημα βουτηγμένο στον ηρωισμό και το αίμα και μας ταξιδεύει στην πιο σκοτεινή περίοδο της ελληνικής Παλιγγενεσίας. Σκοτεινές και λαμπρές σελίδες, χαρακτήρες που περιδινίζονται γύρω από τα ιστορικά γεγονότα προσπαθώντας να φτιάξουν τη δική τους ζωή κι όλα αυτά ολοκληρώνονται με την ηρωική Έξοδο, ένα κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονός που επιτέλους κλόνισε την Ευρώπη. Λύτρωση, συγκίνηση, σεβασμός με διακατείχαν όταν έφτασα στο τέλος και κατάλαβα ότι: «Ακόμη κι αν μας πονάει η αλήθεια, δεν πρέπει να την παραχώνουμε λες κι είναι αποσαρίδι και να βρίσκουμε για κάθε καλπουζανιά μας μια δικαιολογία» (σελ. 82).
Πρώτη δημοσίευση στο site μου: www.vivliokritikes.com/%ce%ac%ce%b3%c...
March 6, 2022
Στο τελευταίο μέρος της τριλογίας, ο αναγνώστης είναι πια εντελώς εξοικειωμένος, τόσο με το ύφος του συγγραφέα, όσο και με τους πρωταγωνιστές που ακολουθεί βήμα βήμα. Η Επανάσταση έχει πια εδραιωθεί, ακροβατώντας ωστόσο πάνω σε ένα τεντωμένο σκοινί. Πραγματικά, διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, ο αναγνώστης δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι τελικά η δημιουργία του ελληνικού κράτους συνιστά ένα πραγματικό θαύμα! Αλληλοσπαραγμός, αλληλοφάγωμα, εξόντωση των εγχώριων αντιπάλων, όταν μοναδικός στόχος έπρεπε να είναι η εκτίναξη του τούρκικου ζυγού... Ο Κολοκοτρώνης σύρεται σε φυλακές σαν κοινός εγκληματίας, ο Καραϊσκάκης διώκεται σε βουνά και σε λαγκάδια, πόλεις καταλαμβάνονται και αλλάζουν χέρια μεταξύ κυβερνητικών και μη, απανωτά λάθη διακυβέρνησης και τραγωδίες που ξεσκίζουν την ψυχή με την αγριότητά τους...Χίος και Ψαρά μαρτυρούν, πόσο αίμα χωράει στις λευκές σελίδες; Στο επίκεντρο της πλοκής μπαίνει τελικά το Μεσολόγγι, το πολύπαθο, εκεί που συγκεντρώνονται και οι βασικοί πρωταγωνιστές της ιστορίας... Η αφήγηση των γεγονότων που οδήγησαν στην Έξοδο γλαφυρή, το ίδιο και η ίδια η Έξοδος. Ο συγγραφέας αναβιώνει την ιστορική στιγμή με μαεστρία και σεβασμό στις πηγές, δύσκολο να διαβαστεί χωρίς σφίξιμο στο στομάχι...
Είναι προφανές ότι το συγκεκριμένο έργο, συνολικά, είναι μια πολύ αξιόλογη ματιά σε πολλά από τα καίρια γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, που πατάει γερά στις πηγές, συνδυάζει με επιτυχία τη λογοτεχνική γραφή με την ιστορικότητα και μεταφέρει τον αναγνώστη στο κλίμα της εποχής. Ωστόσο, κάποιες φορές κουράζουν οι μακροσκελείς περιγραφές, όπως και η υπερβολική χρήση των εκφραστικών μέσων, μειονεκτήματα, τα οποία πάντως σε καμία περίπτωση δεν μειώνουν την αξία και τη σημασία του έργου. Οι λάτρεις των αναγνωσμάτων για το 1821 θα το απολαύσουν ιδιαιτέρως!
Είναι προφανές ότι το συγκεκριμένο έργο, συνολικά, είναι μια πολύ αξιόλογη ματιά σε πολλά από τα καίρια γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, που πατάει γερά στις πηγές, συνδυάζει με επιτυχία τη λογοτεχνική γραφή με την ιστορικότητα και μεταφέρει τον αναγνώστη στο κλίμα της εποχής. Ωστόσο, κάποιες φορές κουράζουν οι μακροσκελείς περιγραφές, όπως και η υπερβολική χρήση των εκφραστικών μέσων, μειονεκτήματα, τα οποία πάντως σε καμία περίπτωση δεν μειώνουν την αξία και τη σημασία του έργου. Οι λάτρεις των αναγνωσμάτων για το 1821 θα το απολαύσουν ιδιαιτέρως!
February 15, 2022
Με το βιβλίο Άγια Λευτεριά ολοκληρώνεται η τριλογία της Επανάστασης του Θοδωρή Παπαθεοδώρου. Έχοντας διαβάσει τα άλλα δύο με μεγάλο ενθουσιασμό, δε θα μπορούσα να παραλείψω και αυτό, που στην ουσία αποτελεί το κλείσιμο ενός πολύ σπουδαίου λογοτεχνικού έργου.
Χαρακτηριστικό των προηγούμενων βιβλίων της τριλογίας , Άγιο Αίμα και Άγιες Ψυχές , είναι οι εξιστόρηση των βιωμάτων απλών ανθρώπων που έζησαν και πολέμησαν πλάι στους γνωστούς ήρωες της ελληνικής επανάστασης. Εδώ, αρχικά πίστεψα πως το βιβλίο αυτό θα είναι περισσότερο ιστορικό και λιγότερο συναισθηματικό από τα άλλα δύο, γρήγορα όμως κατάλαβα πως έκανα λάθος.
Η επανάσταση έχει λήξει, οι Έλληνες είναι πλέον ελεύθεροι από τον τουρκικό ζυγό, τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο εύκολα όσο θα περίμενε κανείς. Ένας λαός, που δυστυχώς μέχρι και σήμερα, ενώνεται σαν μία γροθιά όταν πρόκειται να αντιμετωπίσει έναν ξένο εχθρό, τυραννιέται όμως από διχόνοιες ,έριδες,έχθρες,καχυποψίες και παιχνίδια εξουσίας όταν πρόκειται για εσωτερικά ζητήματα.
"Ο πόλεμος με τους εχθρούς μπορεί να τραυματίσει τα χέρια και τα ποδάρια μας, μα ο πόλεμος με τους αδερφούς είναι πληγή αγιάτρευτη που τρώει τα ίδια τα σπλάχνα μας"
Το ύφος και η γλώσσα του συγγραφέα και σε αυτό το βιβλίο είναι όπως αναμένονται. Άριστα και άψογα δεν μπορεί παρά να κάνει τον αναγνώστη να καθηλωθεί , να θαυμάσει , να διδαχθεί αλλά και να ανατριχιάσει από ρίγη συγκίνησης και περηφάνειας.
"Δεν είναι εύκολο να ξεριζώσεις τις μνήμες από μέσα σου, η καρδιά είναι η πιο γόνιμη γη"
Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα από κάθε άποψη, ένα κόσμημα για κάθε βιβλιοθήκη αυτή η τριλογία.
Και για το τέλος θα κρατήσω αυτό το τόσο επίκαιρο απόσπασμα
"Πετάμε μια διχόνοια και ξεμπερδεύουμε, με αυτή δικαιολογούμε ό,τι κρίμα κι ό,τι παλιανθρωπιά κάνουμε. Η διχόνοια φταίει, λέμε και ξεμπερδεύουμε, μήτε οι άνθρωποι φταίνε, μήτε τα αψίθυμα και αγύριστα κεφάλια τους. Μα η διχόνοια δε φυτρώνει μονάχη της σαν αγριόχορτο. Θέλει λίπασμα και πότισμα, και σε τούτο είμαστε οι καλύτεροι περιβολάρηδες"
Χαρακτηριστικό των προηγούμενων βιβλίων της τριλογίας , Άγιο Αίμα και Άγιες Ψυχές , είναι οι εξιστόρηση των βιωμάτων απλών ανθρώπων που έζησαν και πολέμησαν πλάι στους γνωστούς ήρωες της ελληνικής επανάστασης. Εδώ, αρχικά πίστεψα πως το βιβλίο αυτό θα είναι περισσότερο ιστορικό και λιγότερο συναισθηματικό από τα άλλα δύο, γρήγορα όμως κατάλαβα πως έκανα λάθος.
Η επανάσταση έχει λήξει, οι Έλληνες είναι πλέον ελεύθεροι από τον τουρκικό ζυγό, τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο εύκολα όσο θα περίμενε κανείς. Ένας λαός, που δυστυχώς μέχρι και σήμερα, ενώνεται σαν μία γροθιά όταν πρόκειται να αντιμετωπίσει έναν ξένο εχθρό, τυραννιέται όμως από διχόνοιες ,έριδες,έχθρες,καχυποψίες και παιχνίδια εξουσίας όταν πρόκειται για εσωτερικά ζητήματα.
"Ο πόλεμος με τους εχθρούς μπορεί να τραυματίσει τα χέρια και τα ποδάρια μας, μα ο πόλεμος με τους αδερφούς είναι πληγή αγιάτρευτη που τρώει τα ίδια τα σπλάχνα μας"
Το ύφος και η γλώσσα του συγγραφέα και σε αυτό το βιβλίο είναι όπως αναμένονται. Άριστα και άψογα δεν μπορεί παρά να κάνει τον αναγνώστη να καθηλωθεί , να θαυμάσει , να διδαχθεί αλλά και να ανατριχιάσει από ρίγη συγκίνησης και περηφάνειας.
"Δεν είναι εύκολο να ξεριζώσεις τις μνήμες από μέσα σου, η καρδιά είναι η πιο γόνιμη γη"
Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα από κάθε άποψη, ένα κόσμημα για κάθε βιβλιοθήκη αυτή η τριλογία.
Και για το τέλος θα κρατήσω αυτό το τόσο επίκαιρο απόσπασμα
"Πετάμε μια διχόνοια και ξεμπερδεύουμε, με αυτή δικαιολογούμε ό,τι κρίμα κι ό,τι παλιανθρωπιά κάνουμε. Η διχόνοια φταίει, λέμε και ξεμπερδεύουμε, μήτε οι άνθρωποι φταίνε, μήτε τα αψίθυμα και αγύριστα κεφάλια τους. Μα η διχόνοια δε φυτρώνει μονάχη της σαν αγριόχορτο. Θέλει λίπασμα και πότισμα, και σε τούτο είμαστε οι καλύτεροι περιβολάρηδες"
December 10, 2021
https://dominicamat.blogspot.com/2021...
"Συναγμένοι πίσω απ’ το τείχος, καρτερούν με το όπλο στο χέρι, με την ψυχή στο στόμα. Άντρες και γυναίκες όμοια ντυμένοι με φουστανέλες και σελαχλίκια, τα παιδιά λαιμαριές κρεμασμένες απάνω στα κορμιά τους σαν τάματα σε εικονίσματα, ναρκωμένα απ’ το αφιόνι. Μόλις το φεγγάρι χάνεται στα διαβατάρικα σύγνεφα, το πρόσταγμα των καπεταναίων ακούγεται σ’ όλη τη φάλαγγα σαν πνιχτικό ψιθύρισμα. Αγωνιστές και γυναικόπαιδα κινούν για τη μεγάλη Έξοδο διαβαίνοντας σιωπηρά την πύλη. Κάποιοι γέρνουν και φιλούν το χιλιοτρυπημένο απ’ τα βόλια τείχος, κάποιοι άλλοι το ανασκαμμένο απ’ τις μπόμπες χώμα. Τα ραίνουν, τα ποτίζουν με τα σεβαστικά τους δάκρυα. «Αχ, Μισολόγγι, που σ’ αφήνουμε… Αχ, αίματα που σε ποτίσαμε άδικα…»" (Απόσπασμα βιβλίου)
''Ελευθερία'',μία τόση δα λέξη που περιέχει μέσα της τόσα πολλά νοήματα καί ιδανικά,όσο λίγες άλλες. Μία λέξη που δύναται να κάνει άπαντες καί άπασες να πέσουμε στην μάχη,χωρίς να νιώθουμε φόβο,αλλά να είμαστε ''οπλισμένοι/ες'' με περίσσιο θάρρος,θράσος,ψυχική δύναμη,πίστη καί πάθος. Μία λέξη που έχει υμνηθεί όσο καμία. Μία λέξη της οποίας την βαρύνουσα σημασία καί αξία έχει αποτυπώσει απόλυτα ο ποιητής Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος) μέσα στους στίχους "Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,Παρά σαράντα χρόνους,σκλαβιά και φυλακή..." από το ποιήμά του ''Θούριος''. Να καί τώρα που σας το γράφω,έχω την αίσθηση πως το ακούω μελοποιημένο να ερμηνεύεται από τα χείλη κάποιου καλλιτέχνη καί να προκαλεί περηφάνεια,δέος καί ρίγη ανατριχίλας σε όλο μου το κορμί.
Μετά από αναμονή κάποιων μηνών,επιτέλους,εκδόθηκε καί κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός το τρίτο καί τελευταίο βιβλίο της τριλογίας της επανάστασης του πολυαγαπημένου μας συγγραφέα Θοδωρή Παπαθεοδώρου,με τίτλο ''Άγια Λευτεριά''. 'Ενας τίτλος που δεν θα μπορούσε να υπάρξει άλλος πιο κατάλληλος καί ταιριαστός,όχι μόνο όσον αφορά το κλείσιμο της τριλογίας,αλλά κυρίως για όλα όσα βίωσαν οι ήρωες καί οι ηρωϊδες της υπόθεσης. Πρόσωπα που αν καί -κατά κόρον- ανήκουν στα πλαίσια της μυθοπλασίας,έγιναν δικοί μας άνθρωποι καί άξια πρότυπα για την μετέπειτα πορεία της ζωής μας. Άνδρες καί γυναίκες,που θα μου επιτρέψετε να πιστεύω,πως πρέπει καί είναι άξιοι/ες να φέρουν το επίθετο ''ήρωας'' καί ''ηρωϊδα''. Άνθρωποι που πάλεψαν με άγρια θεριά για όσα εμείς σήμερα θεωρούμε δεδομένα καί τα απολαμβάνουμε ως τέτοια. Άνθρωποι που μας διδάσκουν την ουσία καί την αξία της ζωής,ενώ ταυτόχρονα μας αποδεικνύουν την ματαιότητα όσων λανθασμένα αναγνωρίζουμε ως σημαντικά.
Πιάνοντας το μυθιστόρημα στα χέρια μου,γνώριζα εξ αρχής πως θα διάβαζα ένα άρτιο καί καλογραμμένο βιβλίο. Άλλωστε,ο συγγραφέας έχει περάσει με άριστα τις εξετάσεις του αναγνωστικού κοινού καί έχει λάβει διαπιστευτήρια για το πόσο αξιόλογη είναι η πένα του. Οπότε,δεν πρόκειται να σας κουράσω επαναλαμβάνοντας κάτι σχετικά με την καθηλωτική καί άριστη χρήση του λόγου,όπως ήδη έχω αναφέρει καί στα δύο προηγούμενα βιβλία της τριλογίας. Εμένα αυτό που ιντρίγκαρε,με θετικό πάντα τρόπο,την σκέψη μου ήταν ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας θα επέλεγε να βάλει τέλος στην ιστορία. Θα υπήρχε μία τυχόν επανάληψη,ώστε να υπάρχει μία σύνδεση καί των τριών βιβλίων,ή,θα μας παρουσίαζε κάτι παραπάνω;
Ο συγγραφέας,μέσα στην πλοκή,θα παντρέψει την μυθοπλασία με την αναφορά καί σε αρκετά ιστορικά γεγονότα που χάραξαν την πορεία της επανάστασης,αλλά κι εν γένει του κράτους από εκεί καί πέρα. Αποδεδειγμένα,οι Έλληνες ως λαός έχουμε την τάση να αντιμαχόμαστε ο ένας τον άλλον,είτε για θέματα εξουσίας,είτε για οικονομικά,είτε για άλλα διάφορα,αλλά όσο οξύμωρο καί να ακούγεται,γινόμαστε μία γροθιά μπροστά στον κοινό εχθρό. Δυστυχώς,την περίοδο που θα λάβουν χώρα τα γεγονότα,οι εσωτερικές έριδες έμοιαζαν να απασχολούν περισσότερο απ΄όσο η φλόγα της επανάστασης καί η αγωνία για την ελευθερία καί την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Αλλά καί πάλι αρκεί ένα γεγονός να ξαναφουντώσει η σπίθα καί να θυμηθούν όλοι κι όλες τον αρχικό τους σκοπό. "Από ολοκαύτωμα σε ολοκαύτωμα τραβάει ο λαός μας,που πολεμάει ν’αντιγυρίσει τη σκλάβα μοίρα του,ματοβαμμένος μ’ακόμη ορθός. Συνάμα,πλάι στο λαμπρό μεγαλείο του αγώνα,στέκει η σκοτεινιά της μνησικακίας και της ιδιοτέλειας που φέρνει αδερφοσκοτωμό." (Απόσπασμα περίληψης οπισθοφύλλου)
Δεν ξέρω να σας πω το πως ο συγγραφέας δύναται καί μας εντάσσει πάλι τόσο ομαλά στο κλίμα της υπόθεσης,περνώντας από το ένα βιβλίο στο άλλο,με δεδομένο τον καιρό που έχει μεσολαβήσει ανάμεσα στις εκδόσεις τους καί να έχουμε την αίσθηση πως τα διαβάζουμε συνεχόμενα. Μεγάλο καί δύσκολο αυτό το κατόρθωμα του συγγραφέα καί εγώ του το αναγνωρίζω. Η δράση,πλέον,εκτείνεται στη Χίο,στα Ψαρά καί στο Μεσολλόγγι. Συνοδοιπόροι μας σε αυτό το ταξίδι προς την ελευθερία,μερικά πρόσωπα που είχαμε συναντήσει στα προηγούμενα βιβλία,μαζί με νέα. Όλοι κι όλες μαζί θα δώσουμε την μάχη,ακόμη κι αν η ελπίδα μοιάζει να σιγοσβήνει... "Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γερο-Καψάλης, άγιες ψυχές σε τούτο τον ματωμένο κόσμο, ανασαίνουν με βια κι αγωνίζονται με νύχια και δόντια ν’ ανταμώσουν λευτεριά και λύτρωση. Σε τούτο ή τον άλλο κόσμο." (Περιληψη οπισθοφύλλου)
Κατ'εμέ το βιβλίο ''Άγια Λευτεριά'' είναι το καλύτερο της τρι��ογίας. Ένιωσα τόσα πολλά καί έντονα συναισθήματα που έφτασα στο μεγάλο φινάλε με δάκρυα να τρέχουν από τα μάτια μου σαν ορμητικά ρυάκια καί να ξεχύνονται πάνω στο πρόσωπό μου. Περιπλανήθηκα σε αυτούς τους τόπους. Είδα καί έζησα την φωτιά της επανάστασης σαν να ήμουν παρούσα. Ήλπισα,νευρίασα,πόνεσα,λύγισα μα ποτέ δεν ένιωσα πως έπρεπε να εγκαταλείψω. Καί ξέρετε τί είναι αυτό που αγάπησα πιο πολύ στο βιβλίο; Το γεγονός πως ενώ αντιλαμβανόμουνα το που θα οδηγείτο η υπόθεση καί ποιος θα είναι ο επίλογος,εγώ παρέμεινα πιστή σε αυτό μέχρι τέλους. Ναι,ένιωσα την πολυπόθητη λύτρωση με τρόπο αντίθετο από αυτόν που περίμενα,αλλά σε καμία περίπτωση δεν μειώθηκε η σημασία της.
Εγώ,κάπου εδώ,θα σταματήσω να σας μιλάω άλλο για το βιβλίο καί θα δώσω τη σκυτάλη σε αυτό. Άλλωστε,εκείνο έχει να σας πει πολλά περισσότερα. Εγώ το μόνο που έχω να κάνω,πλέον,είναι να σας προτρέψω να το διαβάσετε,καθώς καί τα δύο προηγούμενα βιβλία της τριλογίας καί να τα έχετε ως στολίδια στην καρδιά καί στην βιβλιοθήκη σας.
Καλή ανάγνωση!
"Συναγμένοι πίσω απ’ το τείχος, καρτερούν με το όπλο στο χέρι, με την ψυχή στο στόμα. Άντρες και γυναίκες όμοια ντυμένοι με φουστανέλες και σελαχλίκια, τα παιδιά λαιμαριές κρεμασμένες απάνω στα κορμιά τους σαν τάματα σε εικονίσματα, ναρκωμένα απ’ το αφιόνι. Μόλις το φεγγάρι χάνεται στα διαβατάρικα σύγνεφα, το πρόσταγμα των καπεταναίων ακούγεται σ’ όλη τη φάλαγγα σαν πνιχτικό ψιθύρισμα. Αγωνιστές και γυναικόπαιδα κινούν για τη μεγάλη Έξοδο διαβαίνοντας σιωπηρά την πύλη. Κάποιοι γέρνουν και φιλούν το χιλιοτρυπημένο απ’ τα βόλια τείχος, κάποιοι άλλοι το ανασκαμμένο απ’ τις μπόμπες χώμα. Τα ραίνουν, τα ποτίζουν με τα σεβαστικά τους δάκρυα. «Αχ, Μισολόγγι, που σ’ αφήνουμε… Αχ, αίματα που σε ποτίσαμε άδικα…»" (Απόσπασμα βιβλίου)
''Ελευθερία'',μία τόση δα λέξη που περιέχει μέσα της τόσα πολλά νοήματα καί ιδανικά,όσο λίγες άλλες. Μία λέξη που δύναται να κάνει άπαντες καί άπασες να πέσουμε στην μάχη,χωρίς να νιώθουμε φόβο,αλλά να είμαστε ''οπλισμένοι/ες'' με περίσσιο θάρρος,θράσος,ψυχική δύναμη,πίστη καί πάθος. Μία λέξη που έχει υμνηθεί όσο καμία. Μία λέξη της οποίας την βαρύνουσα σημασία καί αξία έχει αποτυπώσει απόλυτα ο ποιητής Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος) μέσα στους στίχους "Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,Παρά σαράντα χρόνους,σκλαβιά και φυλακή..." από το ποιήμά του ''Θούριος''. Να καί τώρα που σας το γράφω,έχω την αίσθηση πως το ακούω μελοποιημένο να ερμηνεύεται από τα χείλη κάποιου καλλιτέχνη καί να προκαλεί περηφάνεια,δέος καί ρίγη ανατριχίλας σε όλο μου το κορμί.
Μετά από αναμονή κάποιων μηνών,επιτέλους,εκδόθηκε καί κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός το τρίτο καί τελευταίο βιβλίο της τριλογίας της επανάστασης του πολυαγαπημένου μας συγγραφέα Θοδωρή Παπαθεοδώρου,με τίτλο ''Άγια Λευτεριά''. 'Ενας τίτλος που δεν θα μπορούσε να υπάρξει άλλος πιο κατάλληλος καί ταιριαστός,όχι μόνο όσον αφορά το κλείσιμο της τριλογίας,αλλά κυρίως για όλα όσα βίωσαν οι ήρωες καί οι ηρωϊδες της υπόθεσης. Πρόσωπα που αν καί -κατά κόρον- ανήκουν στα πλαίσια της μυθοπλασίας,έγιναν δικοί μας άνθρωποι καί άξια πρότυπα για την μετέπειτα πορεία της ζωής μας. Άνδρες καί γυναίκες,που θα μου επιτρέψετε να πιστεύω,πως πρέπει καί είναι άξιοι/ες να φέρουν το επίθετο ''ήρωας'' καί ''ηρωϊδα''. Άνθρωποι που πάλεψαν με άγρια θεριά για όσα εμείς σήμερα θεωρούμε δεδομένα καί τα απολαμβάνουμε ως τέτοια. Άνθρωποι που μας διδάσκουν την ουσία καί την αξία της ζωής,ενώ ταυτόχρονα μας αποδεικνύουν την ματαιότητα όσων λανθασμένα αναγνωρίζουμε ως σημαντικά.
Πιάνοντας το μυθιστόρημα στα χέρια μου,γνώριζα εξ αρχής πως θα διάβαζα ένα άρτιο καί καλογραμμένο βιβλίο. Άλλωστε,ο συγγραφέας έχει περάσει με άριστα τις εξετάσεις του αναγνωστικού κοινού καί έχει λάβει διαπιστευτήρια για το πόσο αξιόλογη είναι η πένα του. Οπότε,δεν πρόκειται να σας κουράσω επαναλαμβάνοντας κάτι σχετικά με την καθηλωτική καί άριστη χρήση του λόγου,όπως ήδη έχω αναφέρει καί στα δύο προηγούμενα βιβλία της τριλογίας. Εμένα αυτό που ιντρίγκαρε,με θετικό πάντα τρόπο,την σκέψη μου ήταν ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας θα επέλεγε να βάλει τέλος στην ιστορία. Θα υπήρχε μία τυχόν επανάληψη,ώστε να υπάρχει μία σύνδεση καί των τριών βιβλίων,ή,θα μας παρουσίαζε κάτι παραπάνω;
Ο συγγραφέας,μέσα στην πλοκή,θα παντρέψει την μυθοπλασία με την αναφορά καί σε αρκετά ιστορικά γεγονότα που χάραξαν την πορεία της επανάστασης,αλλά κι εν γένει του κράτους από εκεί καί πέρα. Αποδεδειγμένα,οι Έλληνες ως λαός έχουμε την τάση να αντιμαχόμαστε ο ένας τον άλλον,είτε για θέματα εξουσίας,είτε για οικονομικά,είτε για άλλα διάφορα,αλλά όσο οξύμωρο καί να ακούγεται,γινόμαστε μία γροθιά μπροστά στον κοινό εχθρό. Δυστυχώς,την περίοδο που θα λάβουν χώρα τα γεγονότα,οι εσωτερικές έριδες έμοιαζαν να απασχολούν περισσότερο απ΄όσο η φλόγα της επανάστασης καί η αγωνία για την ελευθερία καί την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Αλλά καί πάλι αρκεί ένα γεγονός να ξαναφουντώσει η σπίθα καί να θυμηθούν όλοι κι όλες τον αρχικό τους σκοπό. "Από ολοκαύτωμα σε ολοκαύτωμα τραβάει ο λαός μας,που πολεμάει ν’αντιγυρίσει τη σκλάβα μοίρα του,ματοβαμμένος μ’ακόμη ορθός. Συνάμα,πλάι στο λαμπρό μεγαλείο του αγώνα,στέκει η σκοτεινιά της μνησικακίας και της ιδιοτέλειας που φέρνει αδερφοσκοτωμό." (Απόσπασμα περίληψης οπισθοφύλλου)
Δεν ξέρω να σας πω το πως ο συγγραφέας δύναται καί μας εντάσσει πάλι τόσο ομαλά στο κλίμα της υπόθεσης,περνώντας από το ένα βιβλίο στο άλλο,με δεδομένο τον καιρό που έχει μεσολαβήσει ανάμεσα στις εκδόσεις τους καί να έχουμε την αίσθηση πως τα διαβάζουμε συνεχόμενα. Μεγάλο καί δύσκολο αυτό το κατόρθωμα του συγγραφέα καί εγώ του το αναγνωρίζω. Η δράση,πλέον,εκτείνεται στη Χίο,στα Ψαρά καί στο Μεσολλόγγι. Συνοδοιπόροι μας σε αυτό το ταξίδι προς την ελευθερία,μερικά πρόσωπα που είχαμε συναντήσει στα προηγούμενα βιβλία,μαζί με νέα. Όλοι κι όλες μαζί θα δώσουμε την μάχη,ακόμη κι αν η ελπίδα μοιάζει να σιγοσβήνει... "Η Δέσπω, η Αργυρώ, ο Νικόλας, ο Στέφανος, η Λενίτσα, ο Γιωργάκης, η Μαλαμή, ο γερο-Καψάλης, άγιες ψυχές σε τούτο τον ματωμένο κόσμο, ανασαίνουν με βια κι αγωνίζονται με νύχια και δόντια ν’ ανταμώσουν λευτεριά και λύτρωση. Σε τούτο ή τον άλλο κόσμο." (Περιληψη οπισθοφύλλου)
Κατ'εμέ το βιβλίο ''Άγια Λευτεριά'' είναι το καλύτερο της τρι��ογίας. Ένιωσα τόσα πολλά καί έντονα συναισθήματα που έφτασα στο μεγάλο φινάλε με δάκρυα να τρέχουν από τα μάτια μου σαν ορμητικά ρυάκια καί να ξεχύνονται πάνω στο πρόσωπό μου. Περιπλανήθηκα σε αυτούς τους τόπους. Είδα καί έζησα την φωτιά της επανάστασης σαν να ήμουν παρούσα. Ήλπισα,νευρίασα,πόνεσα,λύγισα μα ποτέ δεν ένιωσα πως έπρεπε να εγκαταλείψω. Καί ξέρετε τί είναι αυτό που αγάπησα πιο πολύ στο βιβλίο; Το γεγονός πως ενώ αντιλαμβανόμουνα το που θα οδηγείτο η υπόθεση καί ποιος θα είναι ο επίλογος,εγώ παρέμεινα πιστή σε αυτό μέχρι τέλους. Ναι,ένιωσα την πολυπόθητη λύτρωση με τρόπο αντίθετο από αυτόν που περίμενα,αλλά σε καμία περίπτωση δεν μειώθηκε η σημασία της.
Εγώ,κάπου εδώ,θα σταματήσω να σας μιλάω άλλο για το βιβλίο καί θα δώσω τη σκυτάλη σε αυτό. Άλλωστε,εκείνο έχει να σας πει πολλά περισσότερα. Εγώ το μόνο που έχω να κάνω,πλέον,είναι να σας προτρέψω να το διαβάσετε,καθώς καί τα δύο προηγούμενα βιβλία της τριλογίας καί να τα έχετε ως στολίδια στην καρδιά καί στην βιβλιοθήκη σας.
Καλή ανάγνωση!
January 12, 2022
Μετά το “Άγιο Αίμα” και τις “Άγιες Ψυχές”, η τριλογία του Θοδωρή Παπαθεοδώρου για την Ελληνική Επανάσταση κλείνει με τον τόμο “Άγια Λευτεριά”.
Στην “Άγια Λευτεριά” περιγράφονται τα γεγονότα των ετών 1824-1826. Μονάχα ο πρόλογος και ο επίλογος του βιβλίου διαδραματίζονται στην Τεργέστη εν έτει 1827.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι αφηγήσεις του βασίζονται σε μαρτυρίες των επιζώντων και διηγήσεις αυτόπτων μαρτύρων
Ένα οικογενειακό δράμα, ένα βιβλίο για τη δυσλειτουργική οικογένεια και τη δυναμική της από τον Τασμανό Ρίτσαρντ Φλάναγκαν
Εδώ ο αναγνώστης θα ξανασυναντήσει τους κύριους πρωταγωνιστές των προηγούμενων βιβλίων, όπως τον Στέφανο, την Αργυρώ, τη Δέσπω και τον Νικόλα, μαζί με τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, τη Μαλαμή, τον γέρο Καψάλη, τη Λενίτσα, τη Μαρκέλλα και τον Γιωργάκη.
Από μυθιστορηματική άποψη, το βιβλίο περιέχει πολλές ανατροπές, αφού ζευγάρια που είχαν χαθεί στα προηγούμενα μέρη της τριλογίας, εδώ επιτέλους ξαναβρίσκονται χάρη στην τύχη. Περιγράφεται η δίκη του Καραϊσκάκη και του Κολοκοτρώνη, αλλά και γεγονότα που έχουν παίξει καταλυτικό ρόλο στη ζωή των ηρώων του βιβλίου, όπως η καταστροφή της Χίου και των Ψαρών. Οι αδελφοκτόνοι εμφύλιοι πόλεμοι των Ελλήνων παίζουν επίσης πολύ σημαντικό ρόλο στις ζωές των ηρώων και η περιγραφή τους καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του βιβλίου. Συγκεκριμένα, το δεύτερο μέρος του βιβλίου είναι αφιερωμένο στα γεγονότα των ετών 1824-1825, ενώ το πρώτο μέρος εξετάζει τα συμβάντα του 1824.
Το τρίτο μέρος του βιβλίου είναι το πλέον συγκλονιστικό και περιλαμβάνει το πιο δραματικό φινάλε που θα μπορούσε να έχει ένα βιβλίο με θέμα την Ελληνική Επανάσταση: την πολιορκία του Μεσολογγίου, την οποία θα ζήσουν από κοντά όλοι οι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Σε αυτό το σημείο ακριβώς ο Παπαθεοδώρου επιλέγει να τερματίσει την αφήγησή του με ένα τέλος αμφίσημο και συνάμα λυτρωτικό για τους ήρωές του.
Οι ήρωες κινούνται ανάμεσα σε όλους τους σημαντικούς για την Επανάσταση τόπους, όπως την Τριπολιτσά, τα Ψαρά, τη Χίο, το Άστρος και το Μεσολόγγι.
Ο Παπαθεοδώρου, όπως και στα άλλα βιβλία της τριλογίας του περιγράφει μεν τα ιστορικοπολιτικά γεγονότα, επιλέγει όμως να εστιάσει περισσότερο στην καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, οι οποίοι έζησαν από κοντά την Επανάσταση και στο πως αυτή άλλαξε οριστικά και αμετάκλητα τις ζωές τους. Αυτή είναι και η γοητεία του βιβλίου, που δεν θυσιάζει τη δραματικότητα και τον μύθο χάριν της Ιστορίας. Παράλληλα, η έρευνα που έχει διεξάγει ο συγγραφέας είναι κάτι παραπάνω από εμφανής, αφού, πέρα από ορισμένες ιστορικές πληροφορίες που ενσωματώνονται στο κυρίως σώμα του κειμένου, στο τέλος του βιβλίου παρατίθενται και διευκρινιστικές σημειώσεις για τα ιστορικά γεγονότα.
Η γλώσσα την οποία χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, τόσο στη δική του αφήγηση όσο, κυρίως, στους διαλόγους των ηρώων του, είναι απόλυτα προσαρμοσμένη στα μέτρα και το κλίμα της εποχής: απλή, λαϊκή, αυθόρμητη και με πολλές λέξεις τουρκικής καταγωγής.
Διαβάζοντας την εν λόγω τριλογία ο αναγνώστης θα κατανοήσει πολλά για τις φοβερές δυσκολίες που βίωσαν οι πρόγονοί μας κατά τη διάρκεια του δύσκολου ξεσηκωμού και θα νιώσει πραγματικά ότι μεταφέρεται και ο ίδιος σε εκείνη την εποχή, αφού το βιβλίο είναι ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό. Η επίκληση στο συναίσθημα είναι, πολλές φορές, καταιγιστική και ο αναγνώστης θα νιώσει συχνά συμπόνοια για τους ήρωες του βιβλίου, αλλά συνάμα και απέχθεια, όχι μονάχα για τις βιαιότητες του πολέμου, αλλά και για τις αδελφοκτόνες έριδες. Αποκορύφωμα της επίκλησης στο συναίσθημα, αλλά και όλου του βιβλίου, αποτελεί η περιγραφή της πολιορκίας του Μεσολογγίου και της φοβερής πείνας που μάστιζε τους πολιορκημένους.
Εν κατακλείδι λοιπόν, η τριλογία για την Ελληνική Επανάσταση αποτελεί μία από τις καλύτερες δουλειές του Θοδωρή Παπαθεοδώρου, γραμμένη με κάθε σεβασμό απέναντι στην επιστήμη της Ιστορίας, αλλά και τη Λογοτεχνία.
«Κι όμως, καμιά βοήθεια δε δόθηκε από την κυβέρνηση, κανένα σχέδιο δεν εκπονήθηκε, κανένας δε διατάχθηκε από την κεντρική διοίκηση να σπεύσει και να” ενισχύσει την ηρωική φρουρά της πόλης. Τόσο μεγάλη ήταν η τύφλωση, η ανικανότητα και η αφυΐα της κυβέρνησης Κουντουριώτη, που δεν αντιλήφθηκε πως μπροστά στον ταπεινό κι αιματοβαμμένο «φράχτη» του Μεσολογγίου κρινόταν εκείνες τις κρίσιμες ώρες η τύχη ολάκερης της πατρίδας. Λάθος ασυγχώρητο στην καλύτερη περίπτωση, πολιτικάντικος ωφελιμισμός που άγγιζε τα όρια της προδοσίας στη χειρότερη».
Αναδημοσίευση από το Literature
Στην “Άγια Λευτεριά” περιγράφονται τα γεγονότα των ετών 1824-1826. Μονάχα ο πρόλογος και ο επίλογος του βιβλίου διαδραματίζονται στην Τεργέστη εν έτει 1827.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι αφηγήσεις του βασίζονται σε μαρτυρίες των επιζώντων και διηγήσεις αυτόπτων μαρτύρων
Ένα οικογενειακό δράμα, ένα βιβλίο για τη δυσλειτουργική οικογένεια και τη δυναμική της από τον Τασμανό Ρίτσαρντ Φλάναγκαν
Εδώ ο αναγνώστης θα ξανασυναντήσει τους κύριους πρωταγωνιστές των προηγούμενων βιβλίων, όπως τον Στέφανο, την Αργυρώ, τη Δέσπω και τον Νικόλα, μαζί με τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, τη Μαλαμή, τον γέρο Καψάλη, τη Λενίτσα, τη Μαρκέλλα και τον Γιωργάκη.
Από μυθιστορηματική άποψη, το βιβλίο περιέχει πολλές ανατροπές, αφού ζευγάρια που είχαν χαθεί στα προηγούμενα μέρη της τριλογίας, εδώ επιτέλους ξαναβρίσκονται χάρη στην τύχη. Περιγράφεται η δίκη του Καραϊσκάκη και του Κολοκοτρώνη, αλλά και γεγονότα που έχουν παίξει καταλυτικό ρόλο στη ζωή των ηρώων του βιβλίου, όπως η καταστροφή της Χίου και των Ψαρών. Οι αδελφοκτόνοι εμφύλιοι πόλεμοι των Ελλήνων παίζουν επίσης πολύ σημαντικό ρόλο στις ζωές των ηρώων και η περιγραφή τους καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του βιβλίου. Συγκεκριμένα, το δεύτερο μέρος του βιβλίου είναι αφιερωμένο στα γεγονότα των ετών 1824-1825, ενώ το πρώτο μέρος εξετάζει τα συμβάντα του 1824.
Το τρίτο μέρος του βιβλίου είναι το πλέον συγκλονιστικό και περιλαμβάνει το πιο δραματικό φινάλε που θα μπορούσε να έχει ένα βιβλίο με θέμα την Ελληνική Επανάσταση: την πολιορκία του Μεσολογγίου, την οποία θα ζήσουν από κοντά όλοι οι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Σε αυτό το σημείο ακριβώς ο Παπαθεοδώρου επιλέγει να τερματίσει την αφήγησή του με ένα τέλος αμφίσημο και συνάμα λυτρωτικό για τους ήρωές του.
Οι ήρωες κινούνται ανάμεσα σε όλους τους σημαντικούς για την Επανάσταση τόπους, όπως την Τριπολιτσά, τα Ψαρά, τη Χίο, το Άστρος και το Μεσολόγγι.
Ο Παπαθεοδώρου, όπως και στα άλλα βιβλία της τριλογίας του περιγράφει μεν τα ιστορικοπολιτικά γεγονότα, επιλέγει όμως να εστιάσει περισσότερο στην καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, οι οποίοι έζησαν από κοντά την Επανάσταση και στο πως αυτή άλλαξε οριστικά και αμετάκλητα τις ζωές τους. Αυτή είναι και η γοητεία του βιβλίου, που δεν θυσιάζει τη δραματικότητα και τον μύθο χάριν της Ιστορίας. Παράλληλα, η έρευνα που έχει διεξάγει ο συγγραφέας είναι κάτι παραπάνω από εμφανής, αφού, πέρα από ορισμένες ιστορικές πληροφορίες που ενσωματώνονται στο κυρίως σώμα του κειμένου, στο τέλος του βιβλίου παρατίθενται και διευκρινιστικές σημειώσεις για τα ιστορικά γεγονότα.
Η γλώσσα την οποία χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, τόσο στη δική του αφήγηση όσο, κυρίως, στους διαλόγους των ηρώων του, είναι απόλυτα προσαρμοσμένη στα μέτρα και το κλίμα της εποχής: απλή, λαϊκή, αυθόρμητη και με πολλές λέξεις τουρκικής καταγωγής.
Διαβάζοντας την εν λόγω τριλογία ο αναγνώστης θα κατανοήσει πολλά για τις φοβερές δυσκολίες που βίωσαν οι πρόγονοί μας κατά τη διάρκεια του δύσκολου ξεσηκωμού και θα νιώσει πραγματικά ότι μεταφέρεται και ο ίδιος σε εκείνη την εποχή, αφού το βιβλίο είναι ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό. Η επίκληση στο συναίσθημα είναι, πολλές φορές, καταιγιστική και ο αναγνώστης θα νιώσει συχνά συμπόνοια για τους ήρωες του βιβλίου, αλλά συνάμα και απέχθεια, όχι μονάχα για τις βιαιότητες του πολέμου, αλλά και για τις αδελφοκτόνες έριδες. Αποκορύφωμα της επίκλησης στο συναίσθημα, αλλά και όλου του βιβλίου, αποτελεί η περιγραφή της πολιορκίας του Μεσολογγίου και της φοβερής πείνας που μάστιζε τους πολιορκημένους.
Εν κατακλείδι λοιπόν, η τριλογία για την Ελληνική Επανάσταση αποτελεί μία από τις καλύτερες δουλειές του Θοδωρή Παπαθεοδώρου, γραμμένη με κάθε σεβασμό απέναντι στην επιστήμη της Ιστορίας, αλλά και τη Λογοτεχνία.
«Κι όμως, καμιά βοήθεια δε δόθηκε από την κυβέρνηση, κανένα σχέδιο δεν εκπονήθηκε, κανένας δε διατάχθηκε από την κεντρική διοίκηση να σπεύσει και να” ενισχύσει την ηρωική φρουρά της πόλης. Τόσο μεγάλη ήταν η τύφλωση, η ανικανότητα και η αφυΐα της κυβέρνησης Κουντουριώτη, που δεν αντιλήφθηκε πως μπροστά στον ταπεινό κι αιματοβαμμένο «φράχτη» του Μεσολογγίου κρινόταν εκείνες τις κρίσιμες ώρες η τύχη ολάκερης της πατρίδας. Λάθος ασυγχώρητο στην καλύτερη περίπτωση, πολιτικάντικος ωφελιμισμός που άγγιζε τα όρια της προδοσίας στη χειρότερη».
Αναδημοσίευση από το Literature
April 4, 2023
Δεν χρειάζονται πολλά λόγια για τα βιβλία του κ. Παπαθεοδώρου: λόγος που συμβαδίζει με την εποχή, ολοζώντανες εικόνες μιας Ελλάδας ρακένδυτης, δούλας, ανελεύθερης, με τη φλόγα της ελευθερίας, με κουράγιο και ψυχή που ξεσήκωσαν τη συμπάθεια και την υποστήριξη σε όλο τον τότε πολιτισμένο κόσμο, αλλά και μιας Ελλάδας της οποίας τα παιδιά έκαναν δυο φορές εμφύλιους πολέμους, πέταξε στα κάτεργα τους ήρωες που κατάφεραν νίκες εναντίον των Τούρκων, κοίταξαν να κατασπαράξουν ότι δεν ευνοούσε την τσέπη τους και ξόδευαν με ανεμελιά τα δάνεια από την Αγγλία.
Οι ήρωές του πάντα δίνουν τον τόνο και ζωντανεύουν την εποχή, χαρίζοντας την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο (που ιδωμένο με το βλέμμα 200 ετών από τότε, δεν βλέπω να ευοδώθηκε και να άλλαξε την νοοτροπία μας).
Ένα τεράστιο συν (για μένα) είναι οι ιστορικές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου που δίνουν πληροφορίες, κάνουν παραπομπή σε ιστορικά κείμενα και προτρέπουν τον αναγνώστη να ψάξει παραπάνω οτιδήποτε του τραβά την προσοχή.
Οι ήρωές του πάντα δίνουν τον τόνο και ζωντανεύουν την εποχή, χαρίζοντας την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο (που ιδωμένο με το βλέμμα 200 ετών από τότε, δεν βλέπω να ευοδώθηκε και να άλλαξε την νοοτροπία μας).
Ένα τεράστιο συν (για μένα) είναι οι ιστορικές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου που δίνουν πληροφορίες, κάνουν παραπομπή σε ιστορικά κείμενα και προτρέπουν τον αναγνώστη να ψάξει παραπάνω οτιδήποτε του τραβά την προσοχή.
January 6, 2022
Ο συγγραφέας έχει κάνει εξαιρετική δουλειά και με τα 3 βιβλία. Πραγματικά μαθαίνεις ιστορία μέσα από την ανάγνωση. Κατάφερε να συνδυάσει με ένα μοναδικό τρόπο τη μυθοπλασία με τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα. Ωστόσο ο επίλογος του 3ου βιβλίου μου έδωσε την αίσθηση ότι γράφτηκε κάπως βιαστικά. Με άφησε με αρκετές απορίες σχετικά με τα βιώματα των πρωταγωνιστών μετά την Έξοδο. Πιστεύω πως ένα επιπλέον κεφάλαιο με μια σύντομη περιγραφή των γεγονότων που διαδραματίστηκαν μετά την Έξοδο ήταν απαραίτητο. Ωστόσο σε καμιά περίπτωση αυτό δεν στάθηκε αρκετό για να με απογοητεύσει και να μειώσει την απόλαυση της ανάγνωσης.
March 27, 2022
Ἡ ὁλοκλήρωση τῆς ἐντρύφησης στό ἱστορικό μυθιστόρημα μέ ἄφησε μέ ἀντικρουόμενα συναισθήματα: περηφάνια γιά τήν ἀνδρεία καί τή φιλοπατρία τῶν ἀγωνιστῶν, ἀλλά καί πίκρα καί ὀργή γιά τούς ἀδίστακτους καί φίλαρχους προδότες τοῦ Ἀγώνα. Καί μέ θαυμασμό γιά τό συγκλονιστικό πόνημα τοῦ Παπαθεοδώρου. Ἕνα ἐξαιρετικό ἔργο, πού πρέπει νά διαβαστεῖ. Ἐπειδή εἶναι γραμμένο μέ μεγάλη ἀγάπη πρός τή γλώσσα, τήν ἱστορία, τήν ἀλήθεια, τήν πατρίδα. Τό μπράβο εἶναι λίγο.
http://www.exostispress.gr/Article/th...
http://www.exostispress.gr/Article/th...
May 19, 2022
Το καλύτερο τελείωμα, με τη δικαίωση να έρχεται λυτρωτική για τους ήρωες και τις ηρωίδες, συνοδευμενη ομως κι απο αφανταστη πικρα...
August 1, 2022
Μου άρεσε πάρα πολύ αυτό το βιβλίο! Πολύ καλογραμμένη κι ενδιαφέρουσα η ιστορία/πλοκή, αλλά κι οι αναφορές στα πραγματικά -δραματικά- ιστορικά γεγονότα (συνοδευόμενα από τις λεπτομερείς σημειώσεις).
April 20, 2023
Απλά υπέροχο βιβλίο. Συγκινητικό με πολλά μηνύματα και υπέροχους χαρακτήρες . Όλη η τριλογία ήταν εξαιρετική αλλά το τελευταίο βιβλίο ήταν το καλύτερο από όλα
April 20, 2025
Δυνατό τέλος της Τριλογίας, ηρωικό συγκινητικό..
Displaying 1 - 15 of 15 reviews