De Belgische kunstenaar Koen Broucke (°1965) publiceert sinds 2013 regelmatig een schilderij of tekening op sociale media. Bij deze beelden schrijft hij gedachten over zijn werk, zijn bezigheden, zorgen en vreugden. Er zijn bespiegelingen bij de tijdgeest, reisnotities, literaire commentaren, herinneringen en observaties. Vooral na ingrijpende gebeurtenissen zoals de aanslagen in Brussel of het uitbreken van de pandemie wordt de urgentie groter om over de wereld na te denken. Dit boek bundelt een selectie van die geschilderde ‘dagboekfragmenten’ verzameld en aangevuld met nooit eerder gepubliceerd materiaal.
Het geheugen is bedrieglijk. Herinneringen vervagen, gaan met de tijd andere gedaanten aannemen. Om ze enigszins duurzaam vast te houden kan je een dagboek bijhouden of, indien je schilder bent, vluchtige sensaties proberen te vatten in een kunstwerk.
Koen Broucke deed beide, en capteerde dit proces in een merkwaardig boek, Het geheugen van sneeuw. De titel verraadt het ergens al: een geschreven of geschilderd dagboek houden staat niet garant voor een betrouwbare bron aan exacte herinneringen. “Op een bepaald moment verdwijnen zelfs de herinneringen aan de herinneringen”, schrijft hij.
Dat hoeft ook niet, tenminste niet voor de mensen aan wie hij zijn jarenlang bijeengesprokkelde gedachten en mijmeringen via het boek toevertrouwt. Standvastig zijn deze niet. Ze schipperen tussen concrete, voor de lezer betekenisloze gebeurtennissen, en dieper gemijmer over zaken die de mens overstijgen, met als enige rode draad, heel misschien, zijn werken die deze gedachten zo niet illustreren, dan toch met een lichte intensiteit komen vergezellen.
Koen nodigt je gul uit in zijn gedachtewereld, in zijn mentale thuis waar hij je als uitgekozen gastheer alle kamers laat zien, waarvan hij alle verborgen doorgangen en geheime schuilplaatsen onthult. Je kan ervoor kiezen om eventjes in eenzelfde kamer te vertoeven, om hem Brahms op piano te horen spelen of samen met hem naar een nieuw aangekochte plaat van Liszt te luisteren, om mee te mijmeren over oorlogen en slagvelden, verbaast te staan om bepaalde aspecten in het oeuvre van Permeke of Ensor, op stap te gaan met zijn makkers op de laatste tocht van Paul Van Ostaijen, of hem vergezellen op zijn wandelingen rond zijn thuishaven Waulsort bij de Maas.
Het intellectuele repertoire en de culturele bagage van Koen Broucke lijken grenzeloos en oeverloos. Richtingloos ook, maar daar schuilt juist de schoonheid in. Net als in het leven is er geen bestemming. Het leven zelf is misschien niets anders dan een opeenstapeling van intiem gekoesterde, maar vluchtige herinneringen… Het boek van Koen Broucke is hier alleszins een mooie, en blijvende getuigenis van.
Dit boek wandelt van Oostende naar de Maas. En van tekenwerk naar schilderachtigheden. Van schrijven naar blijven, dag in, dag uit. Ook: van piano's tot aan kastanjelaren. Met andere woorden: echt iets voor jou, dachten we. Het blikt bij wijlen terug, naar het stervens-uur van Paul van Ostaijen bijvoorbeeld. En het kijkt ook zo ver als Giacometti, Picasso en Permeke.