Η ζωή και οι θάνατοι της Αλεξάνδρας Δελλή

by Ελένη Κατσαμά

Στην Ερηµιά, ένα αποµονωµένο ορεινό χωριό, τη δεκαετία του 1950, η µικρή Αλεξάνδρα υφαίνει το πεπρωµένο της. Κάθε γενιά κληροδοτεί στην επόµενη έναν κρίκο από τη βαριά αλυσίδα που κρατάει τη µία δεµένη µε την άλλη. Η Χρυσώ µιλάει µε τους πεθαµένους, η Πέτρα βλέπει τον Ταξιδευτή να παίρνει τις ψυχές και η Αλεξάνδρα ξέρει πότε θα έρθει ο θάνατος. Η φύση δείχνει στους ανθρώπους τα δόντια της, κάτω απ’ τα βουνά φυτεύονται οι στύλοι απ’ όπου θα φυτρώσει το φως, το «Αυτό» πάντα σιωπηλό παρατηρεί. Η Αλεξάνδρα, ανήλικη ακόµα, υποχρεώνεται να παντρευτεί τον τροµερό Ακιόση, έναν άντρα µεγαλύτερό της, και µαζί του να πάρει τον άγριο δρόµο της εσωτερικής µετανάστευσης και της σκληρής ενηλικίωσης. Ενώ ο κόσµος στην Ελλάδα του 1960 αλλάζει ραγδαία, η Αλεξάνδρα θα χρειαστεί να σπάσει τον δικό της κρίκο στην οικογενειακή αλυσίδα για ν’ αναγεννηθεί. Ένα σπονδυλωτό µυθιστόρηµα µε στοιχεία µαγικού ρεα­λισµού, όπου το φυσικό συνυπάρχει µε το υπερφυσικό.

264 pages, Paperback

First published June 1, 2021

About the author

Η Ελένη Κατσαμά (English: Eleni Katsama) είναι Ελληνίδα συγγραφέας παιδικών, εφηβικών και ενήλικων βιβλίων, πολλά εκ των οποίων έχουν τιμηθεί με Κρατικά Βραβεία και έχουν περιληφθεί στη λίστα White Ravens. Τα έργα της αντλούν έμπνευση από την παιδική ηλικία, τη ζωή των νέων, καθημερινές εμπειρίες και την πλούσια ιστορία της Κρήτης. Από το 2004 εργάζεται στον εκδοτικό χώρο ως υπεύθυνη εκδόσεων.

Reviews

[Anastasia Ts. · Rating 3 out of 5]

Η Ελένη Κατσαμά είναι μια συγγραφέας με πλούσιο ενεργητικό στο χώρο του βιβλίου με τις μεταφράσεις της, αλλά και τα παιδικά βιβλία. Ωστόσο μέχρι πριν λίγες μέρες δεν είχε τύχει να διαβάσω κάτι δικό της. Το μυθιστόρημά της «Η ζωή και οι θάνατοι της Αλεξάνδρας Δελλή» κινείται μεταξύ της πραγματικότητας και του φανταστικού κόσμου. Ο μαγικός ρεαλισμός είναι ένα από τα συστατικά που εντοπίζονται το κείμενό της. Η ίδια η συγγραφέας σε παρουσίαση του βιβλίου της δήλωσε ότι ο μαγικός ρεαλισμός την βοηθά στη σκιαγράφηση των ηρώων της και φωτίζει με αυτό τον τρόπο τον εσωτερικό τους κόσμο, ενώ περιγράφει τις συνθήκες και το περιβάλλον στο οποίο κινούνται. Κεντρική ηρωίδα του μυθιστορήματος είναι η Αλεξάνδρα μια ανήλικη κοπέλα που ζει σε μια μικρή επαρχεία, την Ερημιά, και παντρεύεται έναν άντρα αρκετά μεγαλύτερό της, τον Ακιόση. Είναι ένα βιβλίο που σε ταξιδεύει στο χρόνο καθώς αρχικά η ιστορία τοποθετείται στην προ ηλεκτρισμού περίοδο όπου έφτιαχναν το ψωμί στο φούρνο του σπιτιού, ζουν στην φτώχεια και με κακουχίες, και στην μετά ηλεκτρισμού όπου η συγγραφέας χρησιμοποιεί θα λέγαμε και συμβολικά. Τα μικρά κεφάλαια χτίζουν την ιστορία και βοηθούν στην ανάγνωσή του. Αυτό που με προβλημάτισε κατά την ανάγνωση ήταν η αφήγηση δευτερευουσών ιστοριών που καθυστερούσαν την εξιστόρηση γεγονότων που αφορούσαν την κεντρική ηρωίδα Αλεξάνδρα. Σίγουρα θα διαβάσω κι άλλο έργο της συγγραφέας καθώς θεωρώ ότι πρόκειται για μια αξιόλογη παρουσία στο χώρο της λογοτεχνίας.

3,5 αστέρια

[Tonia · Rating 5 out of 5]

Το αγάπησα. Αν είστε λάτρεις του μαγικού ρεαλισμού να το διαβάσετε. Η γραφή της Κατσαμά μου θύμισε Ζατέλη. Υπέροχο.

[Maria · Rating 5 out of 5]

Φανταστικό!

Συνήθως δεν ενθουσιάζομαι με τον μαγικό ρεαλισμό, αλλά στο συγκεκριμένο βιβλίο μπορώ να πω ότι μου ταίριαξε! Υπέροχη γλώσσα, διανθισμένη με πληθώρα σχημάτων λόγου, χωρίς όμως να κουράζει τον αναγνώστη.

Πρόκειται για βιβλίο που σε κάνει να νιώθεις βαθιά την απελπισία και τη ματαίωση, αλλά και την ελπίδα των ηρώων για μια καλύτερη μοίρα. Πιστεύω ότι αποτυπώνει τέλεια τις προσδοκίες και τις απαιτήσεις της κοινωνίας στην Ελλάδα της δεκαετίας του '60 για τις γυναίκες. Η ηρωίδα μας, η Αλεξάνδρα Δελλή, είναι ένα κορίτσι διαφορετικό από τα άλλα - έχει ένα χάρισμα να βλέπει τον θάνατο και κάθε φορά που συμβαίνει μια σημαντική αλλαγή στη ζωή της, η Αλεξάνδρα 'πεθαίνει'. Παρόλα αυτά, επειδή έχει μάθει να μη χαλάει το χατίρι κανενός, συνεχίζει και πορεύεται σε μια ζωή προδιαγεγραμμένη.

"Είσαι άχρηστη. Να πας στον Ακιόση, που είναι μεγάλος και σοφός και σ' αγαπάει, να κάνεις παιδιά μήπως και βρεις αξία."

#motheroftheyearaward

Τα όνειρα, οι προσωπικές φιλοδοξίες, ο έρωτας δεν έχουν θέση σε αυτή τη ζωή - μόνο το χρέος προς τους γονείς, ο γάμος και τα παιδιά έδιναν αξία σε μια γυναίκα.

Απόλαυσα ιδιαιτέρως και τον ρόλο της φύσης στην ιστορία - είναι σα ζωντανός οργανισμός, συμμετέχει στις ζωές των ηρώων, αιώνιος σιωπηλός παρατηρητής που έχει την ικανότητα να δίνει και να παίρνει, δείχνοντας όλα της τα πρόσωπα.

[Ioulia Ilvanidou · Rating 4 out of 5]

3,5

[Lazaros Antoniadis]

Η Ελένη Κατσαμά γεννήθηκε τέλη Ιουλίου του 1973. Της άρεσε να παρατηρεί τον κόσμο γύρω της και μερικές από τις γυναίκες που συνάντησε τις κατέγραψε στο τελευταίο της μυθιστόρημα «Η ζωή και οι θάνατοι της Αλεξάνδρας Δελλή» (Εκδόσεις Πατάκη). «Η Γαριφαλιά, η Περσεφόνη, η Πλουσία, η Πέτρα, η Χρυσώ. Είναι γυναίκες που γνώρισα», αναφέρει.

Βιβλία της έχουν αναγραφεί και στη λίστα White Ravens. Αφορμή της συζήτησης μας, το νέο σπονδυλωτό μυθιστόρημα. Η Ελένη Κατσαμά, παράλληλα, εργάζεται στον εκδοτικό χώρο ως υπεύθυνη εκδόσεων. Μια σκληροπυρηνική θέση μ’ έναν τεράστιο όγκο εργασίας νέων τίτλων.

Διαβάστε τη συνέντευξη που μου παραχώρησε η συγγραφέας https://tetragwno.gr/themata/prosopa/...

[Pelio Papadia · Rating 5 out of 5]

«Η ζωή και οι θάνατοι της Αλεξάνδρας Δελλή» διαβάστηκε μονορούφι το χτεσινό, καυτό βράδυ, στη σκιά μιας ροδιάς σαν αυτής που παίζει τον δικό της ρόλο στο βιβλίο...
Η Ελένη Κατσαμά, γνωστή για τα εξαιρετικά δείγματα γραφής της από βιβλία για παιδιά και για εφήβους, έγραψε ένα ιδιαίτερο βιβλίο για ενήλικους, ρεαλιστικό και μαγικό ταυτόχρονα, με δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσά τους, που το καθιστά ακόμα πιο γοητευτικό. Πρωταγωνίστρια η Αλεξάνδρα, ένα κορίτσι παράξενο, που γεννιέται στο απομονωμένο ορεινό χωριό Ερημιά, το 1955, και της οποίας το μέλλον μοιάζει προδιαγεγραμμένο: Οι γυναίκες της γενιάς της –ευλογημένες ή καταραμένες; – έχουν την ικανότητα μιας επικοινωνίας με τον άλλο κόσμο, η καθεμιά με τον τρόπο της...
Η μικρή μεγαλώνει με μια μάνα σκληρή σαν πέτρα, Πέτρα και τ' όνομά της άλλωστε, μιλά με τα δέντρα και με τα ζωντανά, και παρόλο που γύρω της κινούνται πρόσωπα που την αγαπούν, ο Τσίκο ή ο Ανθέμης, και πρόσωπα που τα βάζουν με τη μοίρα τους, η Γαριφαλιά, το Αυτό, η Περσεφόνη, ο Κεντράν, εκείνη, τουλάχιστον μέχρι την τελευταία σελίδα του βιβλίου, ακολουθεί το πεπρωμένο της, παρά τη διαίσθηση και τις ικανότητές της.
Ο επεισοδιακός γάμος της, παιδούλας ακόμα, με τον Ακιόση Κισάμα, η άφιξή της στην πόλη εν μέσω Χούντας και η γέννηση των κοριτσιών της (τι να τους κληροδότησε, άραγε; Ποια είναι η Μανουέλα που ψάχνει μικρούς θανάτους για να ικανοποιήσει τη μάνα της; )θα ορίσουν τη ζωή της.
Όσο για τους θανάτους της; (Γιατί δεν ήταν ένας ο θάνατος της Αλεξάνδρας Δελλή, το λέει άλλωστε και ο τίτλος του βιβλίου). Αυτοί την οδήγησαν να ζήσει μετά τα δεκατέσσερά της μια ζωή στο ενδιάμεσο... Δεν ήταν μήτε ζωντανή μήτε πεθαμένη... Τρεις φορές θα χρειαστεί να πεθάνει η Αλεξάνδρα για να απαλλαγεί από την ειμαρμένη και να ευτυχήσει, ζώντας στιγμιαία τη ζωή που της έπρεπε και όχι αυτή που της έλαχε.
Ένα αριστουργηματικό κείμενο για όλες τις γνωστές και άγνωστες γυναίκες, του χτες και του σήμερα, που άλλοι αποφασίζουν για τη ζωή τους, ένα βιβλίο που συγκινεί, προβληματίζει, ενδυναμώνει. Και κυρίως μαγεύει...

[Anthro.Grafeas · Rating 3 out of 5]

To ανάγνωσμα είναι εύκολο, κυλάει γρήγορα και από πλευράς συγγραφικής τεχνικής είναι άρτια γραμμένο ώστε να μην κουράζει καθόλου την αναγνώστρια/ τον αναγνώστη. Εν τούτοις, οι αλλεπάλληλοι εγκιβωτισμοί, τα αφηγηματικά κενά, η σχετική φλυαρία του πρώτου μισού του βιβλίου και η ουσιαστική έναρξη της ιστορίας από το δεύτερο μισό κι έπειτα, δημιουργούν μια δυσκολία στην απόδοση μιας αφηγηματικής συνέχειας, στην ταύτιση με την κεντρική ηρωίδα ή άλλους ήρωες καθώς και στη σύλληψη της κεντρικής ιδέας που είχε η συγγραφέας κατασκευαζοντας την ιστορία. Ήταν πολύ έξυπνο το πάντρεμα λαϊκών δοξασιων του 20ου αιώνα και η πρόσθεση στοιχείων μαγικού ρεαλισμού, όμως η αίσθηση που είχα ολοκληρώνεται το ήταν το ανολοκλήρωτο. Υπήρχαν ορισμένα άκρως ενδιαφέροντα κομμάτια στην ιστορία (όπως η αναφορά στο Αυτό με πρωτοπρόσωπη αφήγηση) που πιστεύω ότι αν είχαν δουλευτεί παραπάνω (δηλαδή το Αυτό να δηλώνει παρόν ως μαγικό πλάσμα μέχρι το τέλος του βιβλίου ή να είχε κάποιες έκδηλες ψυχαναλυτικές προεκτάσεις από το συμβολισμό του Αυτό ως ασυνείδητο στην φροϋδική θεωρία) το βιβλίο θα είχε ένα πιο συνεκτικό και πλούσιο νοηματικά χαρακτήρα.

[Angela · Rating 5 out of 5]

Απλα υπεροχο !

[TheAuntie · Rating 1 out of 5]

έπρεπε να το φανταστώ!
εκεί που μιλάνε για (ελληνικό) μαγικό ρεαλισμό, δεν κάνει για μένα.

[Ioanna Papantoniou · Rating 3 out of 5]

Ποια είναι η Αλεξάνδρα Δελλή και γιατί έζησε μια φορά και πέθανε τρεις;

Η Αλεξάνδρα γεννήθηκε στην Ερημιά, ένα απομονωμένο χωριό, την δεκαετία του 1950.
Ποτέ δεν μαθαίνουμε που πραγματικά είναι η Ερημιά, θα μπορούσε να είναι παντού, γιατί άλλωστε μια απέραντη ερημιά ήταν η ελληνική επαρχία και το 1950 και σήμερα. Για διαφορετικούς λόγους τότε και σήμερα.

Η Αλεξάνδρα είναι η τρίτη από μια γενιά γυναικών που συντροφιά τους είχαν τον θάνατο. Η γιαγιά της μιλούσε με τους πεθαμένους, η μάνα της έβλεπε τον ταξιδευτή να παίρνει τις ψυχές, η Αλεξάνδρα ήξερε πότε ο θάνατος θα έρθει.

Μέσα στην σκληρή φύση και στους ακόμα σκληρότερους ανθρώπους, η Αλεξάνδρα ψάχνει να βρει την θέση της. Δεν τα καταφέρνει πάντα, κι έτσι πεθαίνει ενώ είναι ακόμα ζωντανή. Κάθε φορά που το ριζικό της, της δείχνει το σκληρό του πρόσωπο, είναι ένας μικρός θάνατος για την ίδια.

Όμως η ζωή της δεν είναι συνυφασμένη με την Ερημιά. Αντιθέτως η σκληρότητα της ίδιας της μάνας της είναι αυτή που την οδηγεί σε έναν κανονισμένο γάμο. Ανήλικη η ίδια, παντρεύεται τον τρομερό Ακιόση και μεταναστεύει από το απομονωμένο χωριό στη σκληρή πρωτεύουσα. Περίπου όπως και οι περισσότεροι Έλληνες την δεκαετία του '60.

Η Αλεξάνδρα μεγαλώνει και βλέπει και την χώρα να αλλάζει, προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο, ποιος ξέρει στ'αλήθεια να πει...

Η Αλεξάνδρα τελικά μέσα από αυτή, την σχεδόν βάρβαρη, ενηλικίωση, καταφέρνει να σπάσει τον κρίκο της μοίρας της και να αναγεννηθεί, ενάντια σε κάθε προσδοκία ίσως. Η Ελλάδα δεν τα έχει καταφέρει ακόμα..

Ένα μυθιστόρημα περίεργο, γραμμένο σε μια γλώσσα γνωστή και ταυτόχρονα άγνωστη. Πατάει πάνω στις αρχές του μαγικού ρεαλισμού, αλλά με έναν τρόπο εξαιρετικά προσγειωμένο.

Μια συγγραφέας γνωστή για τα παιδικά της βιβλία, απευθύνεται στους ενήλικες, δεν τους αντιμετωπίζει ως παιδιά, αλλά τους μιλάει με την γλώσσα των παραμυθιών.