سنگ‌های روح، تاریخ مفهوم‌های فلسفی از دوران باستان تا عصر حاضر

by Sven-Eric Liedman, سعید مقدم (translator)

کتاب متشکل از سه پاره است که در مجموع شامل یازده فصل و یک پسگفتارند. پاره‌ی یکم: سنتها؛ سه فصل را دربر می‌گیرد که به مفهوم‌های کلاسیک صورت و ماده تا پایان سده‌های میانه می‌پردازند. فصل یکم درباره‌ی محیطی است که افلاتون در آن واژه‌ی «صورت» را به مفهومی فلسفی ارتقا می‌دهد. متفکر اصلی مورد بررسی در فصل دوم ارستو است. در این فصل به ویژه به مصادیق مفهوم صورت/ماده در تجربیات روزمره توجه می‌کنیم.
درفصل سوم چشم‌انداز تاریخی بسط داده می‌شود. تحول این مفاهیم را از زمان یونانیان از طریق مسیحیت آغازین و اسلام تا فلسفه‌ی مدرسی مسیحی-کاتولیکی دنبال می‌کنیم.
پاره ‌ی دوم کتاب که «مدرنیته» عنوان دارد، شامل چهار فصل است که دوره‌ای را شرح می‌دهند که اندیشه‌ی پیشرفت پدیده آمد و به اوج پرباری و شکوفایی خود رسید.
تمرکز سه فصل بعدی بر نوعی گرایش فکری آلمانی است. دلیل چنین تأکیدی این است که در قلمرو فرهنگ آلمانی بود که مفاهیم کهن ارسویی صورت و ماده با مفهوم جدید محتوا به طور جدی همراه شدند.
درفصل پنجم، بحث با دو اندیشمندی آغاز می‌شود که چند نسل از هابز و دکارت جوان‌تر بودند. اولی ان کنوی زنی اشراف‌زاده در انگلستان بود. گوتفرید ویلهلم فون لایب نیتس نابغه‌ای چند وجهی و نادر بود که متافیزیکش راه جاافتادن مفهوم محتوا را هموارد کرد. اشراف بر این مفهوم در بحث‌های قرن هجدهم درمورد چیستی هنر و شیوه‌ی ارزیابی آن امری الزامی بود. در همین قرن رشته‌ی زیبایی‌شناسی پدید آمد. یکی از نظریه‌پردازان آغازین زیبایی‌شناسی امانوئل کانت بود که تا حدودی برخلاف بی‌میلی‌اش به آن پرداخت. او بود که هنر را از اخلاق منفک کرد؛ امر زیبا چیزی جدا از امر نیک است.
فلسفه‌ی کانت، فیلسوف روشنگری، نه تنها برای تفکر گوته بلکه برای جنبش رمانتیک، به آن شکل که در آلمان تکامل یافت، قالبی بنیادی آماده کرده بود. در اینجا به فریدریش شلنیگ که مهم‌ترین فیلسوف رمانتیسم بود می‌پردازیم.
فصل ششم بیش از همه به هگل اختصاص می‌یابد. هگر به بلندپروازانه‌ترین نحو تلاش کرد طرحی واحد و آسان برای مفاهیم صورت، ماده و محتوا ابداع کند.
فصل هفتم درباره‌ نظریه‌های اجتماعی-تاریخی مارکس و تا حدودی انگلس است که معمولا با عنوان ماتریالیسم تاریخی جمع‌بندی می‌شوند. در اینجا مفهوم صورت و رابطه‌ی آن با محتوا و ماده و به این نحو رابطه‌آن با ماتریالیسم نزد مارکس را تحلیل خواهیم کرد.
درپاره‌ی سوم کتاب: «اقتدارگرا و بی‌قدرت»؛ دیگر چشم‌انداز تاریخی غالب نیست، بلکه مقدمه‌ی بحثمان در عصر حاضر است.
ظاهرا اکنون در وضعیتی پارادکسی قرار داریم. از یک طرف نسل بشر قادر شده است بنیادی‌ترین اجزای تشکیل دهنده‌ی ماده و حتی حیات را بشکافد. از طرف دیگر، بی‌اعتمادی عمیقی وحود دارد به اینکه انسان بتواند ژرف‌تر از سطح چیزی پیش رود.
فصل بعدی نقطه‌ی مقابل فصل پیشین است یا به عبارت دقیق‌تر چشم انداز پیشین را به طور دیالکتیکی تغییر می‌دهد. این فصل به موضوع سطح و عمق و به این باور پسامدرن می‌پردازد که انسان نمی‌تواند به زیر سطوح چیزها و پدیده‌ها نفوذ کند. فصل یازدهم به شکل‌پذیری خود انسان، به ویژه از راه تربیت و آموزش، می‌پردازد. فصل پایانی کتاب تا حدود زیادی نظری است. البته حاوی موضوعات تجربی زیادی نیز هست، به طور مثال، یافته‌های علمی جدید مغزشناسان در مورد این که انسان چگونه شکل‌ها را درک می‌کند و تحقیقات تاریخی درباره‌ی چگونگی تغییر ادراکات حسی انسان در دوره‌های متفاوت.

624 pages, Paperback

First published January 1, 2006

About the author

Sven-Eric Liedman (born 1939) is a Swedish author and Professor Emeritus of History of Ideas at the University of Gothenburg in Gothenburg, Sweden.

He received his Bachelor of Arts degree in Theoretical Philosophy at Lund University in 1959. In 1961 he received a Licentiate of Philosophy degree in the same subject. His most important teacher in Lund was Gunnar Aspelin. He then moved to the University of Gothenburg where he received his Ph.D. in History of Ideas in 1966.

In 1966-1968 he worked at Sydsvenskan, a major newspaper in southern Sweden. In 1968 he held a temporary position at Lund University. In 1979 he was appointed Professor of History of Ideas at the University of Gothenburg, where he remained until his retirement in 2006.

Sven-Eric Liedman is the author of a well-known Swedish textbook on the history of political ideas, with the prefix "Från Platon till..." in its title. The textbook has since its first edition in 1972 been updated many times. The title has also changed to reflect the changes. The first edition was called "Från Platon till Lenin" (from Plato to Lenin). The last edition is called "Från Platon till kriget mot terrorismen" (from Plato to the War against terrorism).

Reviews

[Arman]

تا ئێرە واتە تا لا۵۵ کە تەنها پێشەکی وەرگێر و پێشەکییە دوور و درێژەکەی نووسەرم خوێندۆتەوە باسی کتێبەکەیە بە گشتی و ئەوەی کە چۆن و بە چ ڕەوتێک نووسەر لەکتێبەکەدا هەوڵدەدات دەربارەی مێژوو و گۆرانکاریی مانایی چەمکەکانی فۆڕم و ماددە و ناوەڕۆک لە قۆناغە جیاوازەکانی فەلسەفەدا بدوێت؍ نەک تەنها فەلسەفەش بەڵکوو وەک باسی دەکات لە ڕوانگەی قۆناغە جیاوازەکانی زانست و هونەر و ... یشەوە. زمانی نووسینەکەی بە شێوەیەکی باش ئاشکرا و ڕوونە؍ وەرگێرانەکەش زۆر باشە؍ هەڵبەت جگە لە هەندێک تێبینی زۆر زۆر بچوکم لەسەر وەرگێرانی هەندێک وشەی پەیوەندیدار بە فیزیاوە؍ بەڵام بە گشتی و تا ئێرە بە ڕاستی وەرگێرانەکەی باشە و بە دڵم بوو.
____
لە وەرزی دووەمدا بە وردی باسی چەمکەکان و بە تایبەتیش چەمکی فۆڕم دەکات لای ێەفلاتوون و ئەرستۆ.

[Adrian · Rating 5 out of 5]

A must read for everyone who wants to get deeper into philosophy and understand what philosophers have wrote.
There are some critical concepts mainly “ Form” and “Matter” that almost all western philosophers have used them and defined them based on their own philosophy. From Plato and Aristotle to Freud and Marx, in definition the concept of the world, human, art, society, unconscious, language … all have utilized the concepts of Matter and Form that all are discussed in this book.
The author has performed a precious work by going through all these concepts with his deep knowledge and understanding and reading this book would definitely saves you many years of searching and reading to understand the relationship and meanings of these concepts in different writings and contexts.
This is a great book for anyone who is interested in understanding art, language, human, and every other abstract concept.