Η ζωή δύο αδελφών αλλάζει απότομα όταν από την Κοπεγχάγη μετακομίζουν στην Κρήτη. Μα δε νοιάζεται κανείς που στη Μελίτη δεν αρέσει η ζωή στην Ελλάδα; Από την άλλη, ο αδελφός της φαίνεται να το διασκεδάζει.
Όλα φαίνονται διαφορετικά το καλοκαίρι, όταν οι δυο τους περνούν τις διακοπές στο χωριό με τους φίλους τους.
Η παρέα των παιδιών τριγυρίζει κρυφά στο δάσος του Δέδε όπου κυλά ένα ποτάμι, το οποίο καταλήγει σε μια σπηλιά. Για το ποτάμι αυτό υπάρχει ένας θρύλος αλλά τα παιδιά τολμούν να το επισκεφτούν. Τώρα ξεκινά η περιπέτεια της εξερεύνησης.
Μήπως οι θρύλοι είναι τελικά πραγματικότητα;
Ποιο μεγάλο μυστικό θα ξεσκεπάσουν τα παιδιά στη στοιχειωμένη σπηλιά;
Η Μαρία Δασκαλάκη γεννήθηκε το 1982 στο Ηράκλειο Κρήτης. Στην εφηβεία γράφει τα πρώτα ποιήματά της και κάπως έτσι ξεκινά για κείνη η περιπέτεια της συγγραφής. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου στην Κέρκυρα, με μεταπτυχιακές σπουδές στη Διδακτική της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας, στην αξιοποίηση της Τέχνης στην Εκπαίδευση και στην Εικαστική Ψυχοθεραπεία. Από το 2005 αρχίζει να δουλεύει με παιδιά και ξεκινά έτσι η ενασχόλησή της με την παιδική λογοτεχνία. Σήμερα διδάσκει ζωγραφική και συντονίζει λογοτεχνικές ομάδες και Εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής σε συνεργασία με σχολεία όλων των βαθμίδων. Παράλληλα, διατηρεί δικό της Εργαστήρι Δημιουργικής Γραφής και Ελεύθερης Έκφρασης στο Ηράκλειο Κρήτης, όπου και κατοικεί. Έχει μία κόρη, τη Μελίνα.
Ένα ενδιαφέρον βιβλίο για εφηβάκια ή τέλος δημοτικού. Θίγει αρκετά ζητήματα αλλά κυρίως κεντρίζει την προσοχή των παιδιών. Η γραφή είναι απλή με κάποια στοιχεία λυρισμού. Κάπως περιπλέκεται στο τέλος και ενώ νομίζεις ότι τελειώνει η ιστορία, δημιουργείται εκ νέου μια περιπέτεια που θα μπορούσε να είναι ένα αυτοτελές, γιαυτό και αφαίρεσα τα δύο αστεράκια.
Διάβαζα συχνά τα βιβλία της Δασκαλάκη όταν ήμουν μικρή. Γι'αυτό και μόνο της βάζω 4 αστέρια. Το συγκεκριμένο μάλιστα πρέπει να είναι και από τα αγαπημένα μου, μιας και πάντα μού κέντριζαν το ενδιαφέρον τα θέματα περί ανεξήγητων φαινομένων και φαντασμάτων. Φυσικά, πίσω από κάθε «φάντασμα» ή «βρικόλακα» υπάρχει πάντα μια λογική εξήγηση, όμως και πάλι δεν παύουν τα μέρη αυτά να μας κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Είναι στην φύση μας άλλωστε να θέλουμε να πιστεύουμε σε κάτι ανώτερο από εμάς. Είτε είναι θεός είτε άλλες σκοτεινές δυνάμεις.
Παρατηρώ όμως το εξής στα περισσότερα παιδικά βιβλία: (ακολουθεί σεντόνι και λίγο rant) 😅
Προσωπικά, δεν συμφωνώ με τον διαχωρισμό των βιβλίων σε «παιδικά» και για «ενήλικες» λες και είναι ταινίες. Βέβαια, εδώ που τα λέμε, οι λεγόμενες παιδικές ταινίες είναι ουσιαστικά για μεγάλους, αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα. Οι παλιότερες γενιές διάβαζαν τις αρχικές εκδοχές των κλασικών έργων, (πχ Η Παναγία των Παρισίων) και δεν έλεγαν οι πολιτικο-ορθάκηδες «μην το διαβάσεις γιατί δεν είναι για σένα». Κυρίως γιατί μάθαιναν έτσι στα παιδιά πως ο κόσμος είναι σάπιος και πως πολλές φορές δεν κυριαρχεί πάντα η δικαιοσύνη. Ασχέτως που αργότερα η Disney το διαφήμησε σαν παιδικό παραμύθι. Πώς γίνεται ένα έργο του Βίκτωρ Ουγκώ να το πούμε στα καλά καθούμενα «παιδικό»; Το συγκεκριμένο μάλιστα έχει τόση σπλατεριά που ακόμα και για την εποχή του Ουγκώ ήταν ολίγον φρικιαστικό. Ειδικά αν σκεφτούμε ότι ο Φρόλο είναι 40 φεύγα, κι ερωτεύεται παράφορα μια 15χρονη τσιγγάνα. Που με σημερινούς όρους, αυτό θα ήταν παιδοφιλία.
Το ότι αφαιρέθηκαν όλα αυτά από την αρχική εκδοχή σημαίνει πως έτσι προστατεύουμε τα παιδιά από την σαπίλα της κοινωνίας; Λες και δεν είναι αρκετά έξυπνα για να καταλάβουν ότι υπάρχουν κακοί άνθρωποι. Και όχι μόνο υπάρχουν, αλλά συχνά κιόλας εκείνοι κερδίζουν, και οι καλοί τρώνε τις σφαλιάρες.
Ακόμα και τα έργα του Ιουλίου Βερν δεν απευθύνονταν καν σε παιδιά. Όχι ότι έχουν κάτι το σοκαριστικό ή το μη επιτρεπτό στην πλοκή, αλλά επειδή πολύ απλά δεν υπήρχε η μάχη μεγάλοι vs παιδιά.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλά κλασικά έργα όταν προσαρμόζονται για το νεαρό κοινό να βγαίνουν χλιαρά και χωρίς συναίσθημα. Για παράδειγμα, στην original εκδοχή μπορεί να λέει: «Σαν μαύρη θάλασσα ήταν η καρδιά του με μαύρα κυπαρίσσια. Το χαμηλό ακρογιάλι ρημαγμένο από τ'αλάτι και το φως, τα κούφια βράχια, ο αδυσώπητος ήλιος απάνω. Και μήτε κύλισμα νερού, μήτε πουλιού φτερούγα. Μονάχα απέραντη αρυτίδωτη πηχτή σιγή». Ενώ στην πειραγμένη εκδοχή να λέει για παράδειγμα: «ένιωθε ενοχές» ή «ήταν θλιμμένος που πέθανε το παιδί του». Next. Πάμε για άλλα.
Δεν υπάρχει από κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο το παράδειγμα αυτό. Εμπνεύστηκα λίγο από τον Ελπήνωρα του Σινόπουλου. Που εντάξει, ο Σινόπουλος δεν ήταν λογοτέχνης αλλά υπάρχει στα ποιήματά του αυτή η μαγεία που ακούγεται σαν μουσική η γλώσσα. Σε μαγνητίζει τόσο, που και τίποτα να μην έχεις καταλάβει απ'το ποίημα συγκινήσαι❤
Θα μου πεις «τι σχέση έχουν τα κλασικά έργα με τα καινούρια; Είναι απλά έργα της εποχής». Εννοείται αυτό. Όμως για κάποιο λόγο, υπάρχει το ίδιο μοτίβο και στα καινούρια παιδικά βιβλία. Κι όταν λέω «παιδικά», εννοώ αυτά που γράφουν στο εξώφυλλο «απο 10+ και πάνω» Που τα βρίσκεις στο ίδιο ράφι με τον Σπασίκλα και την Ξενέρωτη. Είναι ξύλινη η γλώσσα, τελείως ψυχρή. Εγινε αυτό και τέλος. Ενδεχομένως να είναι και λίγο μπεμπέ το γράψιμο για ένα παιδί Γ' με Δ' Δημοτικού. Ξαναλέω, είναι η πλειοψηφία τέτοια. Υπάρχουν και βιβλία για παιδιά με πλούσιο λεξιλόγιο.
Δεν θέλω να πω ονόματα, γιατί ξέρω πως ο κάθε συγγραφέας κάνει ο,τι καλύτερο μπορεί για να πει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Ειδικά όταν απευθύνεται σε ένα τόσο δύσκολο κοινό, όπως τα παιδιά. Οπότε αναγκάζεται πιστεύω να λέει τα γεγονότα όσο πιο περιεκτικά γίνεται για να κρατήσει το ενδιαφέρον του παιδιού, να μην βαρεθεί. Πήγαν, εκεί, έκαναν αυτό, είπαν αυτό, είδαν τον τάδε. Τέλος. Όχι! Δεν έχει τέλος! Βάλε κάτι επιπλέον. Κάτι που θα κάνει το κλικ μέσα του. Τόσο απλοποιημένα που γράφονται, είναι λες και τους ρίχνουν την νοημοσύνη. Οι χαρακτήρες δεν περνάνε καμιά ουσιαστική δυσκολία, παρά μόνο το ότι δεν έγραψαν καλά σε κανένα διαγώνισμα. Λες και μόνο αυτό είναι η ζωή.
Προφανώς δεν είμαι συγγραφέας, ούτε καμία έμπειρη παιδαγωγός, αλλά από το λίγο που μου έχει δείξει η εμπειρία μου με τα παιδιά, είναι ότι καταλαβαίνουν. Πολύ περισσότερα απ'οτι νομίζουμε εμείς! Ίσως ακόμα το μυαλουδάκι τους να μην μπορεί να κατανοήσει τόσο δύσκολες έννοιες όπως το νόημα της ζωής, αλλά η καρδούλα τους το πιάνει με το πρώτο. Ξέρουν πότε κάποιος τα αγαπάει ή δεν τα συμπαθεί. Πότε κάποιος τα σέβεται και πότε τα βλέπει ως κατώτερα.
Ξέρω πως είναι πολλές φορές δύσκολο να εκφράσεις αυτό που νιώθεις. Ακόμα κι εμείς που είμαστε μεγάλοι και «ώριμοι» θα έπρεπε να ξέρουμε πώς νιώθουμε, αλλά είναι τέτοιο το κουβάρι μέσα μας, που μερικοί μάλιστα δεν το λύνουν ποτέ. Συνεχώς τρωγόμαστε με τα ρούχα μας. Πώς περιμένουμε λοιπόν το ίδιο από τα παιδιά; Δεν βρίσκουν πάντα τις κατάλληλες λέξεις, αλλά είμαι 100% σίγουρη ότι νιώθουν βαθιά. Ακριβώς επειδή βλέπουν τον κόσμο με αγνά μάτια και χωρίς κανένα φίλτρο. Προσωπικά, εκτιμώ πολύ τους παιδαγωγούς που αντιμετωπίζουν τα παιδιά σαν μεγάλους, σαν μέλλοντες ενήλικες κι όχι σαν νινάκια. Και τα «νινάκια» εδώ που τα λέμε το εκτιμούν πάρα πολύ όταν τους μιλάς σαν ισότιμο μέλος, κι όχι σαν κάποιον κατώτερο. (βλέπε ηλικίες από ενός μέχρι τεσσάρων)
Γενικότερα, τις κατηγορίες περί παιδιών και μεγάλων, να το καταλάβω όταν είναι πολύ μικρά μέχρι 5-6 χρονών. Άντε μέχρι 7 το πολύ. Από τα 8 και μετά, είναι αρκετά μεγάλα για να έρθουν σε επαφή με τα πιο ζόρικα θέματα. Με βιβλία δηλαδή που όχι μόνο σέβονται τους μικρούς αναγνώστες, αλλά και που εμπιστεύονται την εξυπνάδα τους. Δεν λέμε και να διαβάσουν Ντοστογιέφσκι, αλλά γιατί να μην τα προτρέψουμε να «ζοριστούν» λίγο; Με την καλή την έννοια εννοείται. Είτε μιλάμε για θέματα που αγγίζουν τον πυρήνα της καθημερινότητας τους είτε για παιδική λογοτεχνία με στοιχεία ποίησης. Κι η ποίηση θα έλεγα είναι σαν την μουσική. Εξημερώνει τα ζωώδη ένστικτα, χώρια που εμπλουτίζεται το λεξιλόγιο.
Δεν ξέρω τι άλλο να πω. Ίσως να ακούγονται μπερδεμένα όλα αυτά, αλλά αν είναι στο μέλλον να γράψω κάποιο παιδικό βιβλίο, τέτοιο θα ήθελα να είναι. Τρομακτικό όσο πρέπει, αλλά και χαρούμενο όσο πρέπει. Γιατί έτσι είναι εν τέλει η ζωή. Απρόβλεπτη μεν, αλλά κάπου στο βάθος του τούνελ, υπάρχει μια μικρή ηλιαχτίδα φωτός. Όπως είναι περίπου οι παλιές ταινίες της Disney. Λίγο creepy, αλλά κάπως έχουν μια μοναδική μαγεία.
Γιατί λοιπόν να έχουμε τα παιδιά κλεισμένα στην γυάλα; Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα μάθουν τελικά ότι δεν είναι δίκαιος ο κόσμος. Ότι κάποια πράγματα στην ζωή είναι πέρα από τον έλεγχό μας. Κι ότι δεν είναι όλα μαυρόασπρα. Δεν είναι όμως όλα μαύρα. Όπως ακριβώς δεν είναι όλα χαρούμενα με πεταλουδιτσες και ζωηρά ζωάκια στα λιβάδια. Στο χέρι μας είναι όμως να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο!