مقالات قزوینی: دوره ۵ جلدی

by محمد قزوینی, عبدالکریم جربزه دار (گردآورنده)

علامه قزوینی یکی از بزرگترین محقان و پژوهندگان در ادب فارسی است و از راهگشایا تحقیق و پژوهش در آثار نظم و نثر هزار ساله فارسی. قزوینی که با تسلط به ادب فارسی و عربی به اروپا رفته بود هم زبانهای اروپایی را آموخت و هم به شیوه‌هایی که غربیان در تحقیق بدان رسیده بودند, آگاهی و تبحر یافت و با مهارت در دانش دو سویه‌ی خویش به احیاء کتب و آثار ارزشمند کهن نظیر: لباب‌الالباب عوفی و تاریخ جهانگشای جوینی و چهار مقاله و مرزبان نامه و المعجم و دیگر آثار و متون نظم و نثر پرداخت.
نثر قزوینی نثری محققانه است که به سبب تسلط او بر ادب قدیم و غور او در متون فارسی و عربی آمیزه‌ای از شیوه قدیم و جدید است. قالب و کالبد نوشته‌های قزوینی استحکام خاصی دارد که حکایت از نثر ریشه‌دار فارسی می‌کند. به شیوه‌ی قدما از لغات و الفاظ و ترکیبات و حتی جملات (غالباً دعائیه) عربی در نوشته خود به کار می‌برد.
چاپ ۱۳۶۳

1400 pages, Paperback

Published April 1, 1984

About the author

میرزا محمدخان قزوینی (۱۱ فروردین ۱۲۵۶ تهران - ۶ خرداد ۱۳۲۸ تهران)، ادیب و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایران بود

محمد قزوینی در یازدهم فروردین ۱۲۵۶ خورشیدی در تهران در محله دروازه قزوین به دنیا آمد. پدر و اجدادش از اهل قلم و فرهنگ بودند. پدر بزرگ او ملا عبدالعلی قزوینی از دانشمندان قزوین بود. پدرش ملا عبدالوهاب قزوینی معروف به «ملا آقای قزوینی» اصلاً اهل بلوک بشاریات (اکنون بخش بشاریات) بود که با کوشش شخصی صاحب مرتبه‌ای در دانش و ادب شد و به تهران آمد و در مدرسه معیرالممالک درس می‌داد.

پدر محمد قزوینی در ۱۲۶۷ درگذشت. محمد در این زمان دوازده ساله بود و به کمک شمس‌العلما به جای پدر در تدوین نامه دانشوران شرکت کرد تا کمک معاش خانواده باشد. او صرف و نحو و فقه و کلام و حکمت را نخست نزد پدر و سپس نزد استادان دیگر مانند شیخ فضل‌الله نوری و میرزا حسن آشتیانی و ملا محمد آملی تحصیل کرد. او از محضر ادیب پیشاوری و شیخ هادی نجم‌آبادی نیز برخوردار شد. در مدرسه معیرالملک حجره‌ای گرفت و طلبه شد. زیر نظر شمس‌العلما در علوم اسلامی و هیئت و ریاضی و تاریخ و تاریخ ادب و رجال و عَروض و قافیه متبحر شد. بعد در مدرسه آلیانس تهران به فراگیری زبان فرانسه پرداخت. همچنین به آموزش عربی به دوستان و آشنایان جوان خود پرداخت. فرزندان شیخ فضل‌الله نوری ضیاءالدین و میرزا هادی مدت سه سال نحو و محمدعلی فروغی و برادرش ابوالحسن فروغی از او عربی آموختند و خود به دیگر معلومات او، از جمله در زبان فرانسه، افزودند. پدر فروغی‌ها یعنی میرزا محمدحسین فروغی او را به همکاری در روزنامه تربیت تشویق کرد و او را با روش کار و تحقیق ادبی و تاریخی اروپاییان آشنا ساخت. به زودی شهرتی در زمینه‌های مختلف ادبی پیدا کرد و به خصوص در نحو عربی چهره‌ای شاخص شد. در تألیف بخش تاریخ اسلام در کتاب تاریخ مفصل ایران که کتاب درسی مدارس بود شرکت داشت

Reviews

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

اسم این جانب محمد و اسم پدرم عبدالوهاب بن عبدالعلی قزوینی است. پدرم یکی از مؤلفین اربعه نامه دانشوران است و تراجم احوال نُحاه و لغویین و ادبا و فقها غالباً به او محول بود و اسم او در مقدمه آن کتاب و شرح حال مختصری از او در کتاب المآثر و الآثار مرحوم محمدحسن خان اعتمادالسلطنه مسطور است و در سنه هزار و سیصد و شش هجری قمری در طهران مرحوم شد. تولد این جانب در طهران [و] در محله دروازه قزوین در پانزدهم ربیع‌الاول سنه هزار و دویست و نود و چهار هجری قمری است. تحصیلات علوم متداوله اسلامی را در همان طهران [طی] کرده‌ام. صرف و نحو را در خدمت پدرم و خدمت مرحوم حاج سید مصطفی مشهور به قنات آبادی در مدرسهٔ معیرالممالک و فقه را در خدمت همان بزرگوار و مرحوم حاج شیخ محمدصادق طهرانی[،] مدرس همان مدرسه و سپس در محضر مرحوم حاج شیخ فضل‌الله نوری، کلام و حکمت قدیم را در خدمت مرحوم ملامحمد آملی در مدرسهٔ خازن الممالک، و سپس اصول فقه خارج را در محضر درس مرحوم افضل المتاخرین آقا میرزا حسن آشتیانی (صاحب حاشیهٔ مشهور بر رسائل مرحوم شیخ مرتضی انصاری) در سه چهار سال اخیر عمر آن مرحوم. دیگر علمائی که بدون حضور در مجالس درس ایشان (چون اصلاً مجالس درس نداشتند) از مفاوضات کثیر البرکات ایشان مدت‌های مدید مستفیض شده‌ام یکی مرحوم حاج شیخ هادی نجم‌آبادی و دیگر مرحوم سید احمد ادیب پیشاوری و دیگر مرحوم شمس العلماء شیخ محمد مهدی قزوینی عبدالرب آبادی یکی از مؤلفین اربعه «نامه دانشوران» است رحمه الله علیهم اجمعین

[Amin · Rating 5 out of 5]

اولین بار بود که کتاب مجموعه مقالات میخوندم
میدونستم پر از یادگیری و مفاهیم جدیده و واقعا هم بود
علامه قزوینی ی شخص دلسوز که برایش جمع آوری نسخ خطی خیلی مهم بود و به همراه ادوارد براون شخیص و خفن خیلی زحمت کشیدند
جلد یک زندگی و آثار سه نفرو توضیح کامل میده
شمس الدین محمد کیشی
ابوالفتوح رازی
شمس الدین محمد بن قیس الرازی
ک کلا تازه بودن برام
قصیده سعد کافی و معزی عالی بودن
کتاب های خطی توضیح داد مثل انیس الناس و زیج ناصری تفسیر بصائر یمینی و راحه الصدور
نامه امیرتیمور گورگان به شاه فرانسه عالی بودج
قدیمی ترین شعر فارسی رو میگه ک فوق العاده خفن بود از یزید بن مفرغ شاعر عرب زبان
قدیمی ترین کتاب زبان فارسی حالیه رو میگه
کلا کتاب خوبی بود
۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۰