Jump to ratings and reviews
Rate this book

Η ανάγκη του να είναι κανείς βάρβαρος

Rate this book
Δουλειά του Λούντβιχ είναι να εξηγεί τέτοιου είδους νοήματα, λίγο προτού κορυφώσει τη νουθεσία του, λίγο δηλαδή πριν επιτεθεί στο αθέατο. Τι λοιπόν υπάρχει εκεί, πέρα από τα βουνά, τις λίμνες, τα δάση;

Αν και είναι αδύνατο να φτάσουμε οπτικά σ' αυτές τις εκτάσεις, έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι το μόνο που βρίσκεται εκεί είναι η ερήμωση. "Θέλετε να πάτε εκεί;" θα πει τότε ο Λούντβιχ. "Θα βρείτε όσα υπάρχουν κι εδώ. Εκτός όμως από τους ανθρώπους".

"Και οι βάρβαροι;"

Πράγματι, κάποιο παιδί θα κάνει την ερώτηση. Ποτέ στ' αλήθεια δεν απουσίασε ένα τέτοιο παιδί από τον κόσμο μας. Κι ακριβώς επειδή αυτό το παιδί υπάρχει εδώ και πέντε γενιές, εδώ και ενάμιση αιώνα, είναι ευθύνη του παιδαγωγού να εξηγεί ότι οι βάρβαροι δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν. Διότι αν οι βάρβαροι υπήρχαν, θα είχαν ήδη φτάσει σ' εμάς. Κι αυτό σημαίνει ότι δεν μπόρεσαν να φτάσουν σ' εμάς ή ότι δεν θέλησαν να το κάνουν. Κυρίως όμως σημαίνει ότι οι βάρβαροι δεν υπήρξαν ποτέ.

Η εξήγηση μοιάζει βέβαια ανεπαρκής σε ορισμένους τύπους παιδιών. Φανταζόμουν για παράδειγμα τη Σελίνα να λέει στον Λούντβιχ ότι οι βάρβαροι θα μπορούσαν να έρθουν ακόμα κι αν δεν το είχαν κάνει πιο πριν, ότι θα μπορούσαν να έρχονται ανά πάσα στιγμή.

152 pages, Paperback

First published December 1, 2020

Loading...
Loading...

About the author

O Δημήτρης Τανούδης γεννήθηκε το 1981 στην Αθήνα. Έζησε στην Κέρκυρα, στη Μυτιλήνη και στα Ιωάννινα. Σπούδασε κοινωνική ανθρωπολογία και λαϊκό πολιτισμό. Μένει στην Αθήνα και εργάζεται ως μεταφραστής αγγλικών κειμένων. Συντονίζει το σεμινάριο δημιουργικής γραφής "Από την αυτοθεραπεία στη λογοτεχνία". Ο Σπασμός (εκδ. Νεφέλη) είναι το πρώτο του βιβλίο. Τον Δεκέμβριο του 2011 τιμήθηκε με μία από τις τρεις τιμητικές υποτροφίες συγγραφής που απονεμήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1ου Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών, που διοργάνωσε το ΕΚΕΒΙ.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
1 (11%)
4 stars
3 (33%)
3 stars
2 (22%)
2 stars
1 (11%)
1 star
2 (22%)
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
Profile Image for Effie Saxioni.
747 reviews150 followers
December 22, 2024
Όπου δεν ήταν αηδιαστικό, ήταν αδιάφορο. Ένα ευρώ στο παζάρι και το έκλαψα-αν είναι ποτέ δυνατόν...
Profile Image for Ant.
217 reviews175 followers
July 18, 2024
Σημείωση: μην διαβάσετε το βιβλίο τρώγοντας πορτοκαλόπιτα (ή και οτιδήποτε με σιρόπι εδώ που τα λέμε) καθώς μπορεί να πέσει στις σελίδες, κάτι τρομερά δυσχερές αναγνωστικά, ενώ την ίδια στιγμή οι πολλές αναφορές σε σπέρμα θα καταστήσουν την ανάγνωση μάλλον κωμική.

Θα ξεκινήσω λέγοντας πως το πρώτο πράγμα που πρόσεξα στην παρούσα έκδοση είναι πως ο κύριος Τανούδης, εκτός από συγγραφέας, αναφέρεται και ως επιμελητής, μαζί με τον Σπύρο Παπαϊωάννου. Δεν γνωρίζω τις σπουδές του κυρίου Παπαϊωάννου (ευελπιστώ πως είναι φιλόλογος για να κάνει τόσες επιμέλειες), αλλά ο κύριος Τανούδης, όπως πληροφορούμαστε από το βιογραφικό του, δεν είναι φιλόλογος.
Αναμφίβολα ο συγγραφέας είναι πάντοτε ο πρώτος επιμελητής, αλλά δεν δύναται, είτε είναι φιλόλογος είτε όχι, να δει με την νηφαλιότητα που απαιτεί η επιμέλεια το ίδιο το γραπτό του. Συνεπώς ήδη αυτό το στοιχείο με ξένισε με το που άνοιξα το βιβλίο.

Το βιβλίο αφορά μια μεταποκαλυπτική αφήγηση που επικεντρώνεται σε έναν οικισμό επιβιωσάντων. Η σύσταση της συγκεκριμένης κοινότητας φαίνεται να προσομοιάζει αρκετές φιλοσοφικές δομές πολιτειών, με πρώτη αυτή του Πλάτωνα, χωρίς όμως να εφάπτεται πλήρως, αφού εχουν σαρκωθεί ήδη οι ρωγμές μιας διεστραμμένης αλλοίωσης. Σε πρώτη φάση οι κάτοικοι μοιάζει να έχουν αποτινάξει τις κοινωνικές συμβάσεις της παλιάς ανθρωπότητας, όπως και τις προλήψεις και την θρησκευτικότητα, ωστόσο την ίδια στιγμή έχουν καταλήξει έρμαια μιας μάλλον στυγνής καρτεσιανής αντίληψης για το σώμα και τις λειτουργίες του, κάτι που οδηγεί με τη σειρά του σε έναν στείρο, ανηδόνιστο και παράλογο βιολογισμό.

Το γράψιμο του Τανούδη είναι επαρκές, ωστόσο αχρείαστα φορτωμένο, το κείμενο δεν ανασαίνει σχεδόν καθόλου από τις αλλεπάλληλες θυμοσοφίες, οι οποίες μπορεί ορισμένες φορές να ακούγονται λογοτεχνίζουσες, αλλά η ακραιφνής και αφειδώλευτη ασωτία της αποφθευγματικότητας που παρατηρείται σε όλη την έκταση του βιβλίου, λαβώνει εντέλει τη ροή της αφήγησης.

Μερικά παραδείγματα:

σελ 27 “Το γέλιο είναι ίσως ο μόνος τρόπος που έχουν οι άνθρωποι ώστε να επουλώνουν τα αδιέξοδα, ακόμα και τα πιο οδυνηρά από αυτά. Όσο πιο σοβαρό το ζήτημα, τόσο πιο οδυνηρό το αδιέξοδο”

σελ 62. “Οι άνθρωποι έχουν καμιά φορά επαναστατικές τάσεις, Ξεχνάς όμως κάτι σημαντικό. Ξεχνάς ότι ο κόσμος αγαπάει πολύ την φλυαρία (...). Η επανάσταση όμως είναι κάτι που περιορίζεται στην πράξη, δηλαδή στο αντίθετο της φλυαρίας”

Αυτά μπορεί εκ πρώτης όψεως να ακούγονται φιλοσοφικά, αλλά στην πραγματικότητα είναι μάλλον λανθασμένες κοινοτοπίες. Το γέλιο φυσικά και δεν είναι ο μόνος τρόπος για να επουλωθεί ένα ανθρώπινο αδιέξοδο και η επανάσταση, όπως αποδεικνύεται και ιστορικά, δύναται να συσταθεί απλώς και μόνο γύρω από μερικές λέξεις -σίγουρα πάντως όχι χωρίς τον ανάλογο εμποτισμό ιδεών πίσω από τις πράξεις.

Ύστερα, το ίδιο το πλαίσιο και η σκηνογραφία της αφήγησης είναι απελπιστικά κλισέ. Η μεταποκαλυπτική αφήγηση απηχεί πάρα πολλούς προκατόχους και μοιάζει ένα εύκολο πρόσχημα για να φλυαρήσει ο Τανούδης για πολλές ιδέες που, ωστόσο, παρά τις αξιώσεις της πρόζας, δεν αναπτύσσονται εντέλει παρά μόνο επιγραμματικά.

Ο μεταποκαλυπτικός κόσμος, με μια μικρή ομάδα επιζώντων και τον πλαστό ή βάσιμο φόβο για τους εξωτερικούς βάρβαρους, σε ένα σκηνικό που θυμίζει μια αρχαϊκή κοινωνία σε συνδυασμό με την διαρκή διαστροφή, είναι μοτίβα που πλέον παίρνουν τον χαρακτήρα του κλισέ τόσο στην λογοτεχνία όσο και στον κινηματογράφο. Πολλά λογοτεχνικά αρχέτυπα, όπως το Canticle for Leibowitz, το Riddley Walker ή ακόμα και το Handmaid’s Tale, απηχούν τα ίδια θέματα σε παραλλαγές.

Οι ιδέες που εμποτίζουν το κείμενο είναι πολλές, συχνά συγκεχυμένες και μη ξεκάθαρες (πχ η σύνδεση της πολυγαμίας με το φόνο). Η αφήγηση σχετικά με την θρησκεία και την επιστήμη είναι αρκετά απλοϊκή και δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα.
Ιστορικά σε πάρα πολλές περιπτώσεις η εκκλησία εκκόλαψε πανεπιστημιακά ιδρύματα και ήταν πολύ συχνό φαινόμενο ένας ιερέας να είναι ταυτόχρονα και φυσιοδίφης, χημικός, βιολόγος κ.ο.κ Δεν ειναι αντιθετικές απαραίτητα οι πορείες τους ούτε η επιστήμη υπήρξε ο μόνος λόγος της απομάγευσης και της εκκίνησης της νεωτερικότητας.

Οι σεξουαλικές σκηνές κατά τη γνώμη μου είναι άγαρμπα γραμμένες και ορισμένες φορές επιφέρουν αναπόφευκτα το γέλιο ενώ άλλες φορές σε κάνουν να πιστεύεις ότι βρέθηκες σε ύποπτη γωνιά του διαδικτύου παρακολουθώντας τις φαντασιώσεις κάποιου άλλου:

Σελ 77 “Θα έβγαζε έξω τη γλώσσα κι εγώ θα καθάριζα κι αυτό το κομμάτι του σώματός της, θα μου έδειχνε ένα ακόμα σημείο εκεί όπου το μάγουλο ενώνεται με τη μύτη, ενώ εγώ θα άρχιζα να σκέφτομαι ότι τα υγρά αυτά μπορεί να μην προέρχονταν από έναν μόνο άντρα. Ύστερα μόλις καταλάβαινε ότι η στύση μου είναι αδύναμη, θα μου πρότεινε να τη σοδομίσω. Έτσι ο ελάχιστος όγκος μου θα μπορούσε να της προκαλέσει έναν πόνο, κάποιον πόνο, ένα πραγματικό ερέθισμα. Ούτε όμως αυτό θα ήταν εφικτό. Και τότε η Ζέλντα θα πήγαινε στο ερμάριο και θα επέστρεφε με τη λεκάνη της τυλιγμένη από εκείνο το δερμάτινο λουρί στο κέντρο του οποίου εξέχει μια χοντρή ράβδος από καουτσούκ. Θα έτριβε τη ράβδο στο πανί λίγο προτού τη σπρώξει στην οπή μου”

Σελ 23 “(...) ενώ ο Έκχαρτ κάρφωνε το βλέμμα του στους γυμνούς αστραγάλους, τους οποίους προφανώς λαχταρούσε με κτηνωδία. (...) Επέλεγε όμως τον αυνανισμό”

Σελ 39 “(...) γονάτιζε πάνω στο κρεβάτι και έσπρωχνε το όργανό του σ’ένα κορίτσι. (...) με ταρακουνούσε ο ώμος του, έτσι όπως το χέρι αυνάνιζε ένα πλαδαρό όργανο, το οποίο δεν είχε έρθει ακόμα σε στύση.”

Σελ 39 " (...) έσερνε τώρα το κορίτσι από το λουρί και το οδηγούσε στο πάτωμα. (...) Ο άνθρωπος που αναγκάζει έναν άλλο άνθρωπο να καταπιεί τις ερωτικές εκκρίσεις, όσες θέλουμε να πιστεύουμε ότι κουβαλούν τις ψυχές τις παλιάς ανθρωπότητας"

Σελ 40 “Το γυναικείο όργανο κρεμόταν βαρύ, μελαμψό, κάπως ζαρωμένο. Σ’έναν κόσμο όπου θα ζούσαμε γυμνοί, σκέφτηκα, ίσως οι άνθρωποι να μην αναγνώριζαν πρώτα τα πρόσωπα αλλά τα όργανά τους” (εμ, μάλλον όχι)


Τέλος, δεν καταλαβαίνω πού συνεισφέρουν λογοτεχνικά οι περιγραφές παιδιών που παρατηρούν στύσεις ή “μεγαλύτερα παιδιά” (χωρίς να προσδιορίζεται ηλικία) που παρακολουθούν πρακτική "σεξουαλικη διαπαιδαγώγηση". Ο συγγραφέας φαίνεται να θέλει να σοκάρει και να δείξει τον βαθμό διεστραμμένης εκτροπής που έχει λάβει η παιδαγωγική στειρότητα της κοινότητας, ωστόσο θεωρώ πως αυτες οι αναφορές δεν καταλήγουν κάπου λογοτεχνικά, δεν παίρνουν ξεκάθαρο χαρακτήρα και μοιάζουν να υπάρχουν μόνο για την πρόκληση ενός βαθμού σοκ στο αναγνωστικό υποκείμενο:

Σελ 35: “Τα παιδιά αυτά ήταν ασφαλώς πολύ μικρά για να λάβουν τη σωστή απάντηση. Ο Λούντβιχ θα περιοριζόταν στην τροφή και στην στέγη, στα ρούχα και στο παιχνίδι. Αν όμως γυρνούσα στα παλάτια και χωνόμουν σε εκείνη τη μεριά του δάσους, θα έβρισκα μια άλλη ομάδα, μια άλλου είδους εκπαίδευση. Εκεί ο παιδαγωγός θα μεταχειριζόταν έναν γυμνό άντρα και μια γυμνή γυναίκα ώστε να εξηγήσει τη μορφολογία των οργάνων ή τα στάδια της διείσδυσης".

Σελ 58: “Λίγα βήματα με χώριζαν τώρα απ’το ξέφωτο με την κυκλική εξέδρα, όπου τα παιδιά κάθονταν για να παρακολουθήσουν μια αντρική στύση ή μια σχισμή ανοιγμένη από γυναικεία δάχτυλα, ώσπου να φανεί ο κόκκινος σκοτεινός πολτός της”.

Σε γενικές γραμμές, το βιβλίο δεν με εντυπωσίασε ιδιαίτερα, ωστόσο υπήρχαν και ορισμένα καλά στοιχεία, συνεπώς σίγουρα θα διαβάσω το επόμενο διάστημα και το βιβλίο Σπασμός -βιβλίο για το οποίο ο Τανούδης είχε λάβει κρατικό βραβείο και κάτι μού λέει ότι έχει πολύ ψωμάκι σχολιασμού.
Displaying 1 - 2 of 2 reviews