Δομική Ανθρωπολογία Μηδέν

by Claude Lévi-Strauss, Θεόδωρος Παραδέλλης (translator), Vincent Debaene (foreword)

Σημαδεμένος από την εμπειρία της εξορίας, ο τόμος αυτός αποτελεί μια βιογραφική και συνάμα ιστορική μαρτυρία της στιγμής κατά την οποία ο Κλωντ Λεβί-Στρως, όπως και σωρεία άλλων εβραίων καλλιτεχνών και διανοουμένων, διαφεύγει ως πρόσφυγας στην Νέα Υόρκη. Γραμμένα μεταξύ 1941 και 1947, ενόσω δεν είχε ακόμη εγκαταλείψει τους πολιτικούς του στοχασμούς, τα δεκαεπτά κεφάλαια αυτού του βιβλίου αποτελούν μια ανασύσταση της προϊστορίας της δομικής ανθρωπολογίας.

Τα χρόνια αυτά της Αμερικής συνιστούν και την εποχή που ο Λεβί-Στρως συνειδητοποιεί τις ανεπανόρθωτες ιστορικές καταστροφές: τη μαζική εξόντωση των Ινδιάνων της Αμερικής και τη γενοκτονία των Εβραίων της Ευρώπης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 η ανθρωπολογία του Λεβί-Στρως φαίνεται να διακατέχεται υπόρρητα από τη μνήμη και τη δυνατότητα του Ολοκαυτώματος, το οποίο, ωστόσο, ποτέ δεν ονοματίζει.

Η ιδέα του «σημαίνοντος μηδέν» βρίσκεται στη βάση του δομισμού. Επομένως, το να μιλά κανείς για Δομική Ανθρωπολογία Μηδέν σημαίνει επιστροφή στην πηγή μιας σκέψης που ανέτρεψε την αντίληψή μας για το ανθρώπινο.
Αλλά αυτή η προϊστορία της Δομικής Ανθρωπολογίας Ένα (1958) και Δύο (1973) υπογραμμίζει επίσης και το αίσθημα της tabula rasa που διακατέχει τον συγγραφέα τους στο τέλος του πολέμου και το όλο εγχείρημα–το οποίο μοιράζεται με άλλους– της επανεκκίνησης του πολιτισμού σε άλλες βάσεις.

«[Τ]ο φώνημα "μηδέν" του Roman Jakobson, ο βαθμός "μηδέν" του Roland Barthes, δηλώνουν, βέβαια, συγκεκριμένα πράγματα, και για τον Levi-Strauss το σημαίνον μηδέν συνιστά την προϋπόθεση για να συγκρίνουμε μεταξύ τους διακριτές συμβολικές οντότητες. Αλλά ο όρος οφείλει επίσης το θετικό του πρόσημο στο ότι αποκρυσταλλώνει ιστορικές συνδηλώσεις θεμελιωδώς αντιφατικές, που παραπέμπουν στην αναγέννηση και το νέο ξεκίνημα, αλλά και στη φρίκη και το αδιανόητο, αν σκεφτούμε το "Γερμανία έτος μηδέν", του Roberto Rossellini, τον "άνθρωπο στο σημείο μηδέν" του Blanchot ή τον άνθρωπο "σε κατάσταση μηδέν" του Cayrol -όχι μόνο την πολλά υποσχόμενη tabula rasa, την οποία ο Levi-Strauss ονειρευόταν στο τέλος του πολέμου, αλλά, ταυτόχρονα, και ένα προαίσθημα που η έλευση της οικολογικής καταστροφής επιβεβαιώνει με τρόπο αποτρόπαιο: την τραγική συνείδηση ότι ο πολιτισμός φέρει μέσα του τον ίδιο τον αφανισμό του». (Vincent Debaene)

Vincent Debaene: Εισαγωγή
Σημείωμα για την παρούσα έκδοση
ΔΟΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΜΗΔΕΝ
Ιστορία και Μέθοδος
Η γαλλική κοινωνιολογία
Στη μνήμη του Malinowski
Το έργο του Edward Westermarck
Το όνομα των Nambikwara
Άτομο και Κοινωνία
Πέντε βιβλιοκρισίες
Η τεχνική της ευτυχίας
Αμοιβαιότητα και Ιεραρχία
Πόλεμος και εμπόριο στους Ινδιάνους της Νότιας Αμερικής
Η θεωρία της αρχηγίας σε μια πρωτόγονη κοινωνία
Αμοιβαιότητα και Ιεραρχία
Η εξωτερική πολιτική μιας πρωτόγονης κοινωνίας
Τέχνη
Ινδιάνικη κοσμητική
Η τέχνη της Βορειοδυτικής Ακτής στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Εθνογραφία της Νότιας Αμερικής
Η κοινωνική χρήση των όρων συγγένειας στους Ινδιάνους της Βραζιλίας
Σχετικά με τη δυαδική οργάνωση στη Νότια Αμερική
Οι Ινδιάνοι Tupi-Kawahib
Οι Ινδιάνοι Nambikwara
Φυλές της δεξιάς όχθης του rio Guapore
Πηγές κειμένων

Genres: Anthropology

284 pages, Paperback

First published September 1, 2019

About the author

Claude Lévi-Strauss was a French anthropologist, well-known for his development of structural anthropology. He was born in Belgium to French parents who were living in Brussels at the time, but he grew up in Paris. His father was an artist, and a member of an intellectual French Jewish family. Lévi-Strauss studied at the University of Paris. From 1935-9 he was Professor at the University of Sao Paulo making several expeditions to central Brazil. Between 1942-1945 he was Professor at the New School for Social Research. In 1950 he became Director of Studies at the Ecole Practique des Hautes Etudes. In 1959 Lévi-Strauss assumed the Chair of Social Anthroplogy at the College de France. His books include The Raw and the Cooked, The Savage Mind, Structural Anthropology and Totemism (Encyclopedia of World Biography).

Some of the reasons for his popularity are in his rejection of history and humanism, in his refusal to see Western civilization as privileged and unique, in his emphasis on form over content and in his insistence that the savage mind is equal to the civilized mind.

Lévi-Strauss did many things in his life including studying Law and Philosophy. He also did considerable reading among literary masterpieces, and was deeply immersed in classical and contemporary music.

Lévi-Strauss was awarded the Wenner-Gren Foundation's Viking Fund Medal for 1966 and the Erasmus Prize in 1975. He was also awarded four honorary degrees from Oxford, Yale, Havard and Columbia. Strauss held several memberships in institutions including the National Academy of Sciences, the American Academy and Institute of Arts and Letters, the American Academy of Arts and Sciences, and the American Philosophical Society (Encyclopedia of World Biography).

Reviews

[retfluud]

moai approved