Κεφάλια πέντε, ανάσες τέσσερες: 1941- 1945 σκόρπιες μαρτυρίες παιδιού από την Κατοχή
Το βιβλίο που κρατάτε στο χέρι σας είναι μυθιστόρημα; Είναι νουβέλα; Είναι διηγήματα; Είναι μια ιστορική διατριβή επιστήμονα; Τίποτα δεν είναι! Κάποια παιδικά αφηγήματα είναι. Μπορεί να έχουν και χρονολογικά λάθη, λάθος τοπωνυμίες, αλλά είναι αληθινά! Δε υπάρχει πια κανένας φίλος μου να βεβαιώσει κάτι διαφορετικό. Είμαι δικαιωμένος!
Ένα βιβλίο μια μπουκιά, με τις παιδικές αναμνήσεις του Σταύρου Τσιώλη από τη ζωή της οικογένειας του τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής στην Τρίπολη. Παρά το σκληρά γεγονότα που περιγράφονται, η αφήγηση δε υπολείπεται καθόλου σε χιούμορ και τρυφερότητα.
Το βιβλίο είναι μία συλλογή σε ενιαίο κείμενο από σκόρπιες ιστορίες της Κατοχής στην Πελοπόννησο, όπως τις έζησε ο συγγραφέας που ήταν τότε 4 με 8 χρονών (1941-45). Το βιβλίο διαβάζεται απνευστί και πολλές ιστορίες με τα παθήματα του ήρωα-παιδιού είναι ιδιαίτερα συγκινητικές. Παρ' όλους τους υπαινιγμούς του συγγραφέα ότι μερικές ίσως ιστορίες δεν είναι αληθινές (το κείμενο γράφτηκε όταν ο συγγραφέας ήταν 80 χρονών), ο αναγνώστης δεν αισθάνεται ότι οι ιστορίες είναι επινοημένες. Επιπλέον η χρήση κάποιων ιδιωματικών, διαλεχτικών ή σπάνιων λέξεων νοστιμίζει ιδιαίτερα το κείμενο και συμβάλλει στην αληθοφάνεια των ιστοριών.
Διάφορες λέξεις (αυτές με τα κεφαλαία):
...ένα ζευγάρι παπούτσια, 42 νούμερο, έτσι το υπολόγισε, μαύρα, ΣΕΒΡΆ, κλειστοκάμαρα.
Εγώ ΨΗΛΆ-ΧΑΜΠΛΆ είχα μάθει να καταλαβαίνω μέχρι και το 1000...
Έφερε ένα ΚΑΤΡΟΎΤΣΟ μισή οκά κρασί.
Μας φόρτωσε ΖΑΛΙΆ και φτάσαμε στο σπίτι.
Όμως το σπίτι μας συνόρευε από τη ΣΟΎΔΑ με το σπίτι της κυρίας Κατίνας...
Ο θείος ο Γιάννης είχε ΚΟΤΣΙΑΣΤΕΊ στην Πιάνα, ερωτευμένος με την θεία Ελένη.
Διότι τα καζάνια, οι κατσαρόλες, οι ΤΕΤΖΕΡΈΔΕΣ και τα άλλα ΝΑΧΡΙΚΆ των νοικοκυριών...
...οι νοικοκυρές τα πήγαιναν στους ΓΑΝΟΜΑΤΖΉΔΕΣ...
...στην άκρη της έφτιαξε μια μικρή ΧΟΥΛΙΑΡΊΤΣΑ.
...ένα βάζο τουρσί, ένας μικρός ΜΑΝΏΛΟΣ κρασί...
"Ρε Χρηστάκο..." είπε η μάνα με παράπονο, "δεν άφησες κάτι και για μας;". "ΚΑΜΏΣΟΥ", είπε ο θείος Χρήστος.
...άντρες, στα 50 και στα 60 ανύπαντρους. Οι νοικοκυραίοι τους αποκαλούσαν "ΜΠΑΜΕΝΙΆΔΕΣ".
...είχα τυλιχτεί στη χοντρή κόκκινη κουβέρτα και κρύωνα και ΤΡΕΜΟΚΟΥΚΟΎΡΙΖΑ...
...και με φίλαγε και με ΜΠΊΣΤΡΩΝΕ με την κουβέρτα...
"Ο θείος σου ξέρει από γυναίκες. Δεν έχει αφήσει θηλυκή ΚΑΤΣΟΎΛΑ..."
...και τα άφηνα στην ΞΕΛΌΝΤΖΑ, μια καλυβίτσα που είχε φτιάξει ο παππούς στο περιβόλι.
...μικροεπισκευές έκανε, κανένα ΦΙΝΤΆΝΙ ή σπασμένο τακούνι των κυριών.
...με την πένθιμη ΦΟΥΝΈΜΠΡΑ του Σοπέν.
"...ένας μεγάλος τούμπανος... ένα μικρό ΤΟΥΜΠΑΝΆΤΣΙ!"
...ΤΑΜΠΉΣ είναι αυτός που ψήνει τους καφέδες.
Τα λεφτά τα πήγαινα στη μητέρα, που είχε κάνει μικρό ΜΠΑΓΙΌΚΟ.
...μού είχε μάθει τα γράμματα και μπορούσα και διάβαζα ΤΣΊΚΙ-ΤΣΊΚΙ τα κεφαλαία στην εφημερίδα...
Ο τίτλος του βιβλίου είναι ένα αίνιγμα: 'Πέντε κεφαλές, τέσσερες αναπνοές, χέρια πόδια είκοσι, νύχια εκατό..." (λύση: είναι ο πεθαμένος και αυτοί που τον κουβαλούν).
Απίστευτο πως μπορεί να χωρέσει ο κύριος Σταύρος μεσα σε αυτη την μαυρίλα της κατοχής το δικό του ιδιαίτερο χιούμορ, ένα γλυκό χιούμορ που σε κάνει μα χαμογελάς με μια δόση ανάμνησης για πράγματα που δεν έχεις ζήσει.
Καθημερινές ιστορίες ενός παιδιού στην Κατοχή. Τις κάνει (ακόμα πιο) ιδιαίτερες το γεγονός ότι είναι αφηγήσεις του κ. Σταύρου που τόσο αγαπήσαμε μέσα από τις ταινίες του.