Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Ο στρατιωτικός ηγέτης της Ελληνικής Επανάστασης

by Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης

Η ιστορία του Γέρου του Μοριά είναι το αντικείμενο που διαπραγματεύεται αυτός ο τόμος της σειράς 200 χρόνια από την Επανάσταση. Μέσα από τις σελίδες του αναδεικνύεται με γλαφυρό τρόπο, δίχως εξωραϊσμούς και αποσιωπήσεις, το πορτρέτο του ανθρώπου που συνέδεσε το όνομά του με την κορυφαία στιγμή του Νεότερου Ελληνισμού.

208 pages, Paperback

First published October 29, 2020

About the author

Ο Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης είναι επίκουρος καθηγητής νεότερης και σύγχρονης ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τα, έως σήμερα, ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στη μελέτη των διαβαλκανικών σχέσεων, με επίκεντρο τον χώρο της γεωγραφικής Μακεδονίας (19ος - 20ος αιώνας).

Tην ακαδημαϊκή χρονιά 2019-2020 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Fulbright και υπήρξε Επισκέπτης Ερευνητής στο George Washington University. Την ίδια χρονιά υπήρξε Ακαδημαϊκός Επισκέπτης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Έχει εργασθεί ως Εμπειρογνώμονας για τα Δυτικά Βαλκάνια στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι προϊστάμενος του Ερευνητικού Κέντρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και μέλος πολλών ελληνικών και ευρωπαϊκών επιστημονικών δικτύων και οργανώσεων, όπως το ευρωπαϊκό θεματικό δίκτυο ιστορίας Clioh/Cliohnet.

Ήταν ιστορικός σύμβουλος (μαζί με τον καθηγητή Θάνο Βερέμη) της τηλεοπτικής σειράς του ΣΚΑΪ «1821», του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Twice a Stranger» που προβλήθηκε από την τηλεόραση της ΝΕΤ και του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Η δεκαετής εξόρμηση της Ελλάδας 1912-1923» το οποίο προβλήθηκε από το Cosmote History. Έχει, επίσης, επιμεληθεί τα ιστορικά αφιερώματα του ραδιοφώνου του ΣΚΑΪ 100,3 με θέμα τους Βαλκανικούς Πολέμους, τη Μικρασιατική Εκστρατεία, τον Ελευθέριο Βενιζέλο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο.

Reviews

[Stratos · Rating 3 out of 5]

Ενδιαφέρον βιβλίο γι αυτούς που ενδιαφέρουν να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους για την περίοδο αυτή. Ίσως περισσότερες πληροφορίες από την οικογένεια του (γονείς, σύζυγο, παιδιά κλπ) θα βοηθούσε...

[Lefki Sarantinou · Rating 3 out of 5]

Αν και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο περίφημος "Γέρος του Μοριά" υπάρχει οπωσδήποτε μέσα στο μυαλό κάθε Έλληνα, εντούτοις, πέρα από τα απομνημονεύματά του, τα οποία έχουν πολλάκις εκδοθεί, μία ολοκληρωμένη βιογραφία του δεν βρίσκεται εύκολα τόσο στην ελληνική, όσο και την ξένη βιβλιογραφία, σε αντίθεση με αυτήν που υπάρχει για την ίδια την Ελληνική Επανάσταση.

Η βιογραφία του λοιπόν, όπως παρουσιάζεται από τον διακεκριμένο ιστορικό Ιάκωβο Μιχαηλίδη, αποτελεί μία πολύτιμη συμβολή στη βιβλιογραφία όχι μόνο της Ελληνικής Επανάστασης αλλά και του ίδιου του διάσημου αγωνιστή. Σε καμία περίπτωση όμως δεν αποτελεί μία αγιογραφία του. Το αντίθετο μάλιστα. Ο συγγραφέας δεν διστάζει να μας παρουσιάσει, μεταφέροντάς της αυτολεξεί, όλες τις αρνητικές κρίσεις που εξέφρασαν γι' αυτόν τόσο οι αντίπαλοί του κατά τους εμφύλιους στην επανάσταση Ρουμελιώτες, όσο και οι Φιλέλληνες, με τους οποίους ο Γέρος του Μοριά είχε μεγάλη διάσταση απόψεων σχετικά με το "συνταγματικό δυτικού τύπου κράτος".

Ο συγγραφέας ξεκινάει την αφήγηση για το πρόσωπό του με μία παράδοξη εικόνα για αρχή βιογραφίας: από την κηδεία του στις 3 Φεβρουαρίου του 1843 και τη λαϊκή κοσμοσυρροή που αυτή προκάλεσε, θέλοντας έτσι να μας δείξει το μέγεθος της απήχησης που είχε η προσωπικότητα του τρανού αυτού αγωνιστή της Επανάστασης. Συνεχίζει, έπειτα, αφηγούμενος τα παιδικά και νεανικά του χρόνια, τα έτη κατά τα οποία αυτός υπηρέτησε στον αγγλικό στρατό στα Επτάνησα και τις επιρροές που δέχτηκε, εκεί οι οποίες διαμόρφωσαν αυτόν που ξέρουμε σήμερα όλοι ως Γέρο του Μοριά.

Ακολουθεί διεξοδική αφήγηση σχετικά με τον ρόλο του σε μεγάλες μάχες της Επανάστασης, όπως τα Δερβενάκια, η άλωση της Τριπολιτσάς και, αργότερα, η αναχαίτιση του Ιμπραήμ, όπως και ο αμφιλεγόμενος ρόλος του στους δύο Ελληνικούς Εμφύλιους, καθώς και τη στήριξη που παρείχε στον πρώτο Κυβερνήτη του ελληνικού κράτους, τον Ιωάννη Καποδίστρια. Δεν αφήνει απέξω, φυσικά, την περίοδο της φυλάκισής του από τους κυβερνητικούς κατά τη διάρκεια του δεύτερου Εμφυλίου και τη δεύτερη φυλάκισή του από το καθεστώς των Βαυαρών και την πολύκροτη δίκη του, η οποία τόσο άδικα τον καταδίκασε σε θάνατο, ποινή που, ευτυχώς, δεν εκτελέστηκε τελικά.

Πολυδιάστατη και αμφιλεγόμενη συνάμα προσωπικότητα, ο Ι.Μ. παραδέχεται απροκάλυπτα ότι ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης υπήρξε η κορυφαία φυσιογνωμία του Ελληνικού Αγώνα της Ανεξαρτησίας και γι' αυτό ακριβώς μισήθηκε αλλά και αγαπήθηκε πολύ. Σήμερα, που η έρευνα έχει διαφωτίσει ορισμένες σκοτεινές πτυχές της Ελληνικής Επανάστασης, η προσωπικότητά του έχει αποκατασταθεί, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι ως άνθρωπος δεν διέπραξε και αυτός, όπως όλοι τα λάθη του. Τη γενναιότητα, τη στρατιωτική του ιδιοφυΐα όμως, καθώς και τη φιλοπατρία του κανένας πλέον δεν δύναται να τις αμφισβητήσει.

Η πρώτη λοιπόν ολοκληρωμένη βιογραφία του μεγάλου αγωνιστή, εξαιρετικά καλογραμμένη και ευανάγνωστη, προσφέρει άφθονο υλικό για μελέτη σε όσους θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τον περίφημο "Γέρο του Μοριά".

[Μαρία Π · Rating 5 out of 5]

Είχα την τιμή να έχω καθηγητή τον κ. Μιχαηλίδη και έχω διαβάσει αρκετά βιβλία του!Το συγκεκριμένο αν και είναι καθαρά ιστορικό μου προκάλεσε τόσο έντονα συναισθήματα, ίσως περισσότερα κι από ένα μυθιστόρημα!Περηφάνια, συγκίνηση, δέος γι' αυτή την τεράστια προσωπικότητα!Θεωρώ το βιβλιο πολύ κατατοπιστικο χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη με πολύπλευρη σκιαγραφηση του ήρωα!

[Πέτρος Κράνιας · Rating 4 out of 5]

Ένα λιτό αλλά περιεκτικό βιβλίο που παρουσιάζει το "προφίλ" του Γέρου του Μωριά. Με την απαιτούμενη αναφορά στα αρνητικά και την ισορροπημένη προβολή των θετικών είναι ένα από τα βιβλία με τα οποία θα μπορούσε κάποιος να ξεκινήσει τη μελέτη της ελληνικής επανάστασης.